Geldzaken
Sociaal
Zero waste

Politieke standpunten over de economie 

Duurzame Kieswijzer: dit is hoe de politieke partijen denken over eerlijke handel en circulariteit
16-02-2021 - door Redactie
Eerlijke economie

Met onze portemonnee kunnen we elke dag stemmen. Achter de producten die je koopt zitten namelijk veel keuzes. Kies je voor producten die met respect voor mens, dier en milieu zijn gemaakt? En wat moet je doen met een product als het stuk gaat? Het kan soms voelen als té veel verantwoordelijkheid. En voor een individuele consument is dat het ook.

En daar komt de politiek dan weer om te hoek kijken. Onze regering kan immers bepalen welke producten wel en niet in Nederland mogen worden verkocht. Zij kunnen wetten opstellen op die ervoor zorgen dat onze producten van veilige materialen worden gemaakt die goed zijn te recyclen. Of dat producten wel onder eerlijke omstandigheden zijn gemaakt, zonder slavenarbeid bijvoorbeeld. Zo hebben onze politieke leiders de macht om een eerlijke en circulaire economie vorm te geven.

Een mooi voorbeeld is de wet die in 2019 is aangenomen en die Nederlandse bedrijven verplicht ervoor te zorgen dat ze géén kinderarbeid gebruiken. Ook niet bij hun buitenlandse toeleveranciers. Een mooi resultaat die laat zien dat het kán, opkomen voor de rechten van mensen in andere landen.

Daarom hebben we de partijen gevraagd of ze het goed vinden dat er in Nederland producten worden verkocht waarvoor de mensen die ze hebben gemaakt géén leefbaar loon hebben ontvangen. Er was er maar één die dat goed vond, welke dat is lees je hieronder.

Goed om te weten; voor de Duurzame Kieswijzer hebben we de negen grootste politieke partijen aangeschreven en acht hebben daar gehoor aan gegeven. Van hen lees je hieronder de antwoorden en standpunten. 

De stelling

Producten waar géén leefbaar loon voor is betaald, mogen gewoon in Nederland worden verkocht.

En dit vinden de partijen:

  • CDA: Oneens

"Een leefbaar inkomen is essentieel in de strijd tegen armoede en kinderarbeid. Het CDA pleit voor het versterken van productieketens. Dat betekent het verduurzamen van deze ketens, waarbij een leefbaar inkomen voor (kleine) producenten essentieel is. Ook pleit het CDA al geruime tijd om het systeem aan keurmerken en certificatie voor duurzame productie te vereenvoudigen en beter inzichtelijk te maken voor consumenten."

  • ChristenUnie: Oneens

"Ondernemingen kunnen betrokken raken bij schendingen van mensen- en arbeidsrechten, of bij het veroorzaken van milieuschade in andere landen. Door middel van hun economische activiteiten en hun rol in de productieketens kunnen zij ook bijdragen aan het voorkomen en tegengaan van dergelijke nadelige effecten. De ChristenUnie werkt aan initiatiefwet om een ondergrens voor internationaal verantwoord ondernemen in te stellen en zo te zorgen dat ondernemingen hun verantwoordelijkheid nemen."

  • D66: Oneens

"D66 wil een nieuw progressief kapitalisme. Een economisch systeem waarbij niet alleen economische welvaart centraal staat, maar ook welzijn, gezondheid en de impact op natuur en klimaat. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Daarom zetten we in op één duidelijk kader voor (internationaal) maatschappelijk ondernemen, vragen we alle bedrijven uiterlijk in 2025 de OESO-richtlijnen voor internationale ondernemingen te onderschrijven. Bedrijven hebben voortaan een zorgplicht, waardoor ze waakzaam blijven voor milieuschade en mensenrechtenschendingen."

  • GroenLinks: Oneens

De partij heeft hier geen verdere toelichting op gegeven.

  • PvdA: Oneens

"Iedereen verdient een leefbaar loon, zowel binnen als buiten Nederland."

  • PvdD: Oneens

"De Partij voor de Dieren wil niet dat de welvaart van de één ten koste gaat van de welvaart van de ander. Daarom moet de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens worden gerespecteerd, ook in het productieproces in het buitenland. We stoppen met de import van producten die ten koste gaan van de leefomgeving elders of die gepaard gaan met schendingen van mensenrechten en dierenwelzijn. Producten waarvoor géén leefbaar loon is betaald mogen hier ook niet verkocht worden."

  • SP: Oneens

"De SP wil bedrijven, óók de hoofdkantoren van buitenlandse bedrijven in Nederland, beboeten als er sprake is van misstanden. Internationaal maken wij ons hard voor wetten om uitbuiting, vervuiling en corruptie door multinationals aan te pakken."

  • VVD: Eens

"De VVD ziet graag dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen en zich ervoor inspannen dat werknemers bij buitenlandse toeleveranciers een leefbaar loon krijgen. Veel bedrijven doen dat ook via de convenanten voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) die de afgelopen jaren tot stand zijn gekomen. Wij zich geen voorstander van een Nederlandse IMVO-wet met sancties. Dat zorgt (zeker bij het MKB) voor veel administratieve lasten, kan bedrijven afschrikken om internationaal zaken te doen en zo ook armere landen schaden, en is moeilijk handhaafbaar."

Krijgt Nederland een circulaire economie? 

Naast een eerlijke economie, is een circulaire economie ook heel belangrijk. Anders komen we namelijk langzaam om in ons afval terwijl we geen grondstoffen meer overlaten voor onze (klein)kinderen. Helaas is ook daar nog wel wat werk te verzetten.

Uit het Circularity Gap Report 2020 van Circle Economy, bleek dat slechts 8,6 procent van de huidige wereldeconomie circulair is. Oftewel, van alle grondstoffen die we gebruiken eindigt 91,4 procent nog altijd als afval. Dit lineaire economische systeem is onhoudbaar. Onze grondstoffen raken op en er ontstaat een enorme berg afval.

Nederland zet kleine stappen op weg naar een meer circulaire economie. Zo komen er steeds meer Nederlandse bedrijven die al volledig circulair werken, een ontwikkeling die we vanuit Voor de Wereld van Morgen zoveel mogelijk ondersteunen. En met ASN Bank proberen we de circulaire economie verder aan te jagen. Zo hebben we ons als lid van de Statiegeldalliantie hard gemaakt voor het uitbreiden van de statiegeldregel. We zijn dan ook heel blij dat in februari 2021 bekend werd dat er vanaf de zomer van 2021 statiegeld op kleine plastic flesjes komt. Uiterlijk eind 2022 komt er ook statiegeld op blikjes.

Met statiegeld op kleine plastic flesjes worden dit soort beelden hopelijk snel schaarser. Foto: John Cameron

Het heeft wel ruim twee decennia geduurd voordat blikjes en kleine PET-flesjes statiegeld kregen. Ondertussen groeide de berg blikjes en flesjes die in de natuur terecht kwamen als zwerfafval. Zo waren de VVD en PVV geen voorstander van deze statiegeldmaatregel. Zij stemden tegen.

Daar tegenover staan enkele partijen die juist op méér drankverpakkingen statiegeld wil. Zo pleit GroenLinks voor statiegeld op wijnflessen en wil de ChristenUnie ook statiegeld op kleine glazen flesjes. De Partij voor de Dieren ziet tenslotte graag dat er statiegeld komt op wegwerpbekers.

Recht op reparatie

Om de economie meer circulair te maken is het belangrijk dat producten zo worden gemaakt dat ze lang meegaan en goed te repareren en recyclen zijn. En de meeste partijen zijn daar ook voorstander van. Zo willen CDA, D66 en GroenLinks dat consumenten een recht op reparatie krijgen waarin producenten verplicht zijn hun producten repareerbaar te maken en reserve-onderdelen beschikbaar te stellen. Ook de PvdD en de PvdA noemen in hun verkiezingsprogramma's dat ze regels willen die ervoor zorgen dat producten te repareren zijn.

Er komen nieuwe Europese eisen volgens de Ecodesign richtlijn: producten worden niet alleen energiezuiniger, maar zijn ook opnieuw te gebruiken en te herstellen. Bij de ontwerpfase van producten wordt hier al rekening mee gehouden.” - PvdA Verkiezingsprogramma 2021

Met het recht op reparatie willen de partijen producten verplichten maken om bijvoorbeeld smartphones makkelijker te kunnen repareren. Foto: Insung Yoon

De PVV zegt niets over dit onderwerp in haar verkiezingsprogramma en ook de VVD houdt het wat algemeen. Zij willen recycling, hergebruik en langer productgebruik 'bevorderen' maar zeggen niet hoé ze dit willen doen.

De ChristenUnie besteedt het meeste aandacht aan de circulaire economie. Zo valt te lezen in hun verkiezingsprogramma: "We willen een langere garantietermijn op producten. Daarmee stimuleren we producenten om reserve-onderdelen aan te bieden en hiermee in het ontwerp rekening te houden. We stimuleren het repareren van schoenen, kleding en consumentenelektronica en het aankopen in kringloopwinkels via een laag btw-tarief.”

“We willen een verbod op niet of slecht recyclebare goederen. Ervaringen met het gericht verbieden van het gebruik (en daarmee de productie) van producten met aantoonbaar grote milieu-impact (gloeilampen, plastic tasjes) zijn positief. Dit wordt uitgebreid met een aantal niet of heel slecht recyclebare goederen waarvoor een recyclebaar alternatief bestaat, zoals de chipszak."

Profile picture for user redactie
Redactie
Auteur
Het team van Voor de Wereld van Morgen inspireert je om steeds duurzamer te worden. Dat doen we met onze artikelen en door startende duurzame ondernemingen te helpen groeien.