afbeelding van Jorrit Wieteke
Jorrit Wieteke Ondernemer

Watermaker

Verticaal stadspark dat regenwater opvangt en zuivert tot drinkbaar water, de waterkwaliteit verbetert en wateroverlast in de stad voorkomt

Schoon drinkwater water in de stad voor iedereen, nu en in de toekomst

Het klimaat verandert en de gevolgen zijn steeds duidelijker merkbaar. Zo krijgen binnensteden steeds vaker te maken met wateroverlast door hevige regenval. Door de grote hoeveelheid verharding en de dichte bebouwing kan dat water vervolgens nergens heen. Met als gevolg dat straten en huizen onderlopen. De rioolsystemen raken overbelast en moeten noodgedwongen overstorten op schoon oppervlaktewater. Door klimaatverandering gaat dus ook de kwaliteit van ons (drink)water hard achteruit. Schoon water wordt schaars.In ons project stellen we een unieke en vernieuwende strategie voor: opvang en berging van regenwater en zuivering door planten tot drinkbaar water, maar dan midden in de stad. Boven op gebouwen, parkeergarages, leegstaande kantoren, in een bestaande gebouwconstructie of op braakliggende terreinen. Zo dragen we bij aan schoon drinkwater, nu en voor de komende generaties.

Het lokaal opvangen en zuiveren van hemelwater met behulp van De Watermaker draagt bij aan het ontwikkelen van zelfvoorzienendheid in de waterbehoefte van onze steden, en het reduceren van de belasting op het milieu door middel van natuurlijke waterzuivering.  

De Watermaker: een waterzuiverend, verticaal stadspark

De Watermaker bestaat uit een getrapt systeem van zuiveringstuinen. De constructie kan bovenop bestaande gebouwen geplaatst worden maar kan ook als zelfstandig ‘gebouw’ worden gerealiseerd. Binnen de constructie zijn diverse niveaus aangebracht met bakken waarin speciale planten groeien ten behoeve van de waterzuivering. Hierdoor ontstaan verschillende tuinen met elk een eigen karakter en specialisme: de ‘Bezinktuin’, ‘Zware metalen-tuin’, ‘Ammoniak-fosfaat-tuin’, ‘Vluchtige Organische Stoffen-tuin’ en de ‘Stikstof tuin’. Dit nieuwe (functionele) groen levert een belangrijke bijdrage aan de stadsecologie. Het hemelwater stroomt onder vrij verval door de tuinen en wordt zo stapsgewijs gezuiverd. Het stromende water zorgt voor koelte in het stadsklimaat en het geluid voegt een dimensie toe aan de sfeer op straat. De Watermaker is openbaar toegankelijk gemaakt door een route die tussen de verschillende tuinen door slingert. Verschillende uitzichtplatforms en een waterbar bieden uitzicht op de stad en maken het tot een echte bestemming.Elke 24 uur produceert De Watermaker op een gemiddeld dakoppervlak van bijvoorbeeld een parkeergarage of kantoor zo’n 19.200 liter schoon, drinkbaar water. Dit komt neer op 38.400 flesjes water van 50cl, verkrijgbaar bij een tappunt op straat. Dat wat niet voor consumptie wordt gebruikt, wordt opgeslagen in een bassin dat ook geschikt is als zwemvijver of wordt benut voor het sanitair in de omgeving. Extra overschotten worden op het oppervlaktewater geloosd waardoor daar de waterkwaliteit sterk verbetert. Het water doorloopt de cyclus twee keer en wordt door een pomp (op zonne-energie) opnieuw boven in het systeem gebracht. De laatste stap vormt machinale sterilisatie en kwaliteitscontrole. Vervolgens is het water gereed voor consumptie. Het gezuiverde water kan worden verkocht voor consumptie waardoor het plan zich geleidelijk zelf terugverdient.

Waarom de Watermaker?

Er ligt een grote opgave om de abstracte problematiek van klimaatverandering tastbaar te maken voor een breed publiek. Omgaan met klimaatverandering vraagt om nieuwe, innovatieve, soms onorthodoxe oplossingen. Oplossingen die niet puur technisch van aard zijn maar een aantoonbare meerwaarde hebben voor de leefomgeving van mensen. De Watermaker is daarom niet ‘slechts een machine’ maar voegt ook een nieuw type openbaar stadspark toe aan het bestaande stedelijke groen. Een verblijfsplek waarmee de stedeling zich verbonden voelt en kan identificeren. Daarmee heeft het plan op een informele wijze ook een educatieve waarde; door op een toegankelijke manier de problematiek van klimaatverandering en mogelijke oplossingen aan een groot publiek te tonen. Het is het bewijs dat klimaatverandering niet alleen zorgen met zich mee brengt, maar dat oplossingen voor de problematiek ook kansen bieden om onze leefomgeving een nieuwe impuls te geven. Daarmee draagt het plan actief bij aan een maatschappelijk debat.

Achtergrond van De Watermaker

Steeds vaker verschijnen in de media beelden van overstroomde straten in de binnensteden. De Watermaker is in de zomer van 2015 bedacht als een antwoord op deze groeiende waterproblematiek in de binnensteden. Het is een concept wat praktisch uitvoerbaar is en in principe op veel verschillende plekken kan worden toegepast. Maar ook beoogt het te laten zien dat door creatief denken de aanpak van klimaatverandering extra kwaliteit kan opleveren voor onze leefomgeving. Het concept is bedacht door architect Wieteke Nijkrake en landschapsarchitect Jorrit Noordhuizen. Met hun bureau NOHNIK (opgericht in juni 2015) beogen ze ontwerpen en concepten te maken waarin duurzaamheid geen extra luxe is maar een vanzelfsprekende factor. Hun plannen beogen ingrepen en transformaties die niet alleen bijdragen aan een duurzame leefomgeving, maar ook financieel veerkrachtig zijn, een energieneutrale exploitatie stimuleren en die sociaal geworteld zijn. 

Behoefte aan een eerste experiment, samen stappen zetten en netwerken vormen

Een waterzuiverend verticaal stadspark, bovenop of in een gebouw, is op deze schaal nog nooit in een stad gerealiseerd. Voor het aanpakken van klimaatproblematiek is het noodzakelijk te innoveren. We denken dat een innovatie als De Watermaker alleen van de grond komt door samen te werken en te experimenteren. Het ultieme experiment bestaat voor ons uit het realiseren van een prototype van De Watermaker op een geschikte locatie. Dit zou een co-creatie kunnen zijn met lokale overheden, waterschapen, een universiteit en bijvoorbeeld een waterleidingbedrijf. We denken dat onder de vleugels van ‘Voor de wereld van morgen’ deuren open gaan die anders gesloten blijven. Dat er contacten kunnen worden gelegd om een eerste stap richting realisatie van De Watermaker te kunnen zetten. Met behulp van deze contacten beogen we het concept technisch verder uit te werken en een geschikte locatie in het centrum van een grote stad te vinden waarna vervolgens een eerste prototype kan worden gerealiseerd.Ten slotte denken we dat onze kracht als ontwerpers ligt in het bedenken en verbeelden van vernieuwende ideeën, maar dat aspecten als marketing, promotie en planeconomie nog om extra expertise vragen. We hopen dat we, binnen ‘Voor de wereld van morgen’, handreikingen kunnen krijgen om het concept van De Watermaker op deze punten te verbeteren en te versterken. 

In ons plan van aanpak benoemen we zeven stappen om te komen tot een prototype van De Watermaker

1. Opstellen uitgewerkt projectplan

In het uitgewerkte projectplan worden de ambities van het concept De Watermaker gekoppeld aan concrete doelstellingen en een planning. Ook wordt geconcretiseerd welke extra expertise nodig is om het project te laten slagen en welke partners aangetrokken moeten worden om een eerste prototype van De Watermaker te kunnen realiseren. Daarnaast voorziet het projectplan in een concrete en gespecificeerde begroting voor de realisatie.

2. Promotie actie

Om mogelijke partners en eventuele toekomstige gebruikers van De Watermaker bekend te maken met het concept en te enthousiasmeren om in de ontwikkeling te gaan participeren vinden we het essentieel om de bekendheid van het concept te vergroten. Daarom wordt in deze stap voorzien in een promotie- en wervingscampagne. Hierbij beogen we gebruik te maken van expertise op het gebied van marketing en promotie waarbij we begeleid worden in het kiezen van de juiste doelgroepen en een uitgekiende en passende promotiestrategie.

3. Aantrekken van partners, opzetten van een nieuw netwerk

Bij het realiseren van De Watermaker op een binnenstedelijke locatie krijgen we te maken met diverse belanghebbenden, variërend van lokale overheden tot waterschappen en waterleidingbedrijven. Ook moet het concept worden ingebed in bestaande regelgeving. Daarnaast hopen we gebruik te kunnen maken van aanwezige kennis op het gebied van waterzuivering bij diverse instituten of universiteiten. Door voor deze aspecten geschikte partners te zoeken en deze al in een vroeg stadium bij het project te betrekken vergroten we de kans op realisatie.

4. Sponsoring

De ontwikkeling en realisatie van (het prototype van) De Watermaker kost geld. Het verwerven van sponsoren achten we dan ook onontkomelijk. Door eerder in het proces te investeren in een goede relatie met diverse partners in het project denken we dat het mogelijk is ook sponsoren aan het project te binden die naast inhoudelijk ook financieel kunnen bijdragen aan de ontwikkeling.

5. Locatiekeuze prototype

Vervolgens kan gezamenlijk met de betrokken partners een geschikte locatie worden gevonden om het prototype van De Watermaker te realiseren. Belangrijk in de locatiekeuze is een plek te kiezen met een openbaar en toegankelijk karakter. Alleen zo kan het ontwikkelen van de Watermaker bijdragen aan de publieke bewustwording van de problematiek omtrent klimaatverandering en kan voor een breed publiek worden verbeeld hoe oplossingen als De Watermaker kunnen bijdragen aan een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving.

6. Uitwerken plan

Na de definitieve locatiekeuze wordt het concept van De Watermaker verder (technisch) uitgewerkt tot een realiseerbaar plan. Dit wordt in samenspraak met de aangesloten partners gedaan waarbij hun specifieke expertise zo goed mogelijk kan worden benut. Het uitgewerkte plan vormt het fundament onder het te realiseren prototype.

7. Realisatie van het prototype

De laatste stap is het daadwerkelijk realiseren van het prototype op locatie. Beoogt wordt dat het prototype langere tijd kan blijven staan zodat de resultaten en werking van De Watermaker inzichtelijk kunnen worden gemaakt.

8. Een plek voor reflectie en debat

Het prototype heeft dus niet enkel tot doel om het concept van De Watermaker te realiseren maar de locatie kan ook een plek worden waar wordt gereflecteerd en gedebatteerd over het aanpakken van de klimaatproblematiek en mogelijke oplossingen. Daarmee draagt realisatie van het project op actieve wijze bij aan een maatschappelijke discussie.

afbeelding van Jorrit Wieteke
Jorrit Wieteke Ondernemer

Jorrit en Wieteke werken samen onder de naam NOHNIK: een multidisciplinair ontwerpteam voor object, gebouw, stad en landschap. Ons werk staat voor een krachtige en vanzelfsprekende combinatie van diverse vakgebieden. Deze combinatie vormt de basis voor integrale oplossingen voor complexe vraagstukken. In onze projecten is duurzaamheid geen extra luxe maar een vanzelfsprekende factor. We kijken hierbij naar de thema’s Omgeving & Hulpbronnen, Maatschappij & Gezondheid en Financieel. Aan de hand van diverse graadmeters toetsen we voortdurend onze ontwerpen. We werken aan ingrepen en transformaties die niet alleen bijdragen aan een duurzame leefomgeving, maar ook financieel veerkrachtig zijn, een energieneutrale exploitatie stimuleren en die sociaal geworteld zijn. We werken vanuit de kracht en de behoefte van de plek en gebruiker. Dit garandeert realistische oplossingen op maat. Onze aanpak kenmerkt zich door het voortdurend verbinden van schaalniveaus: van het allergrootste tot het allerkleinste. We ontwerpen en onderzoeken niet alleen, maar initiëren ook ontwikkelingen en faciliteren (plan)processen. Hierbij zoeken we naar een balans tussen het voeren van regie en het geven van ruimte aan ideeën en initiatieven. Samen met betrokkenen wakkeren we zo een nieuwe energie aan. Geboren uit pure bevlogenheid.

Update

Meer over ons en andere innovatieve projecten vind je op www.nohnik.nl

Steun dit project

Geïnspireerd en wil je de ondernemer(s) verder helpen? Dat kan op verschillende manieren.

Nieuwsgierig geworden?

Lees alles over ons project op de website

Ga naar website

Volg ons op social

PROJECTEN

Meer projecten in Natuur en milieu

Alle 390 projecten