afbeelding van Birger
Birger Auteur

Waarom CO2-compensatie het klimaat niet redt

CO2-compenseren: accepteren of afleren?

Het planten van een boom
Wist je dat je bomen kan laten aanplanten ter compensatie van je CO2-uitstoot door Trees for All? | Foto: Kasturi Laxmi Mohit via Unsplash

Bij (bijna) alles wat je doet komen broeikasgassen vrij. Van je woning, de kleding die je draagt en het vervoersmiddel dat je gebruikt. Duurzame keuzes die je hierin maakt door bijvoorbeeld een warmtepomp te installeren, duurzame kleding te dragen en met de trein te reizen maken een positief verschil. Toch is het niet mogelijk om helemáál CO2-neutraal te leven… Of biedt CO2-compensatie een oplossing? Wij zochten het uit.

Wat is CO2-compensatie?

Hoe mooi zou het zijn als we allemaal onze CO2-uitstoot zouden kunnen verminderen, en onze resterende uitstoot konden compenseren? Het klinkt als toekomstmuziek, maar CO2-compensatie wordt steeds normaler.

Via CO2-compensatie kunnen particulieren en bedrijven hun CO2-uitstoot “compenseren” (lees afkopen). In theorie kan je zelf aan de slag om je CO2-uitstoot te compenseren door bijvoorbeeld een boom in je tuin te planten. In de praktijk is het vaak makkelijker, efficienter en impactvoller om dit uit te besteden.

Door (extra) geld uit te geven kan je via een tussenpersoon als Trees4All investeren in milieuprojecten over de hele wereld om je eigen koolstofvoetafdruk uit te balanceren. Je hoeft namelijk niet per se lokaal je CO2-uitstoot te compenseren, omdat broeikasgassen overal ter wereld voorkomen. Dus als je over de A1 richting Amsterdam rijdt, kan je dat compenseren door te investeren in een windmolenpark in Flevoland, of geld te geven voor de aanleg van een nieuw bos in Brazilië.

Benieuwd wat jouw CO2-voetafdruk is? Doe hier de test.

CO2-compensatie is een manier voor zowel particulieren als bedrijven om hun emissies uit te balanceren. | Foto: Chris LeBoutillier via Pexels

Hoe werkt CO2-compensatie?

Als je je eigen CO2-uitstoot wilt compenseren kan je dat op verschillende manieren doen via projecten van compensatieorganisaties. De meeste projecten vinden plaats in ontwikkelingslanden en zijn ontworpen om toekomstige emissies te verminderen, of om direct CO2-uitstoot uit de lucht te halen.

Projecten die toekomstige emissies verminderen door te investeren in schone(re) energietechnologieën

  • FlyGRN compenseert de CO2-uitstoot van je vlucht door zonnepanelen te bouwen in India. 
  • GreenSeat, Climate Neutral Group en Hivos bieden huishoudens in ontwikkelingslanden toegang tot duurzame energie. Bijvoorbeeld door het plaatsen van een biovergisters voor gezinnen in Cambodja of het plaatsen van biogasinstallaties in Oeganda.

Projecten die toekomstige emissies verminderen door CO2-rechten op te kopen en te vernietigen

Sinds de introductie van het Europese emissiehandelsysteem in 2005 verdeelt de Europese Unie emissierechten, het recht om 1 ton CO2 uit te stoten, onder Europese bedrijven. Wil een bedrijf méér uitstoten dan het is toegewezen, dan moet het bedrijf rechten bijkopen. Wanneer je Europese emissierechten koopt en vernietigt daalt het aanbod, stijgt de prijs en verklein je de uitstootruimte voor bedrijven.

Dit is een financiële prikkel voor bedrijven om te investeren in duurzame technologieën. Op dit moment zijn er echter te veel emissierechten op de markt, waardoor de prijs relatief laag is en deze prikkel uitblijft.

  • Carbonkiller is een gecertificeerde organisatie die Europese emissierechten opkoopt en vernietigt. Voor €25,33 koop je hier al 1 emissierecht.

Projecten die toekomstige emissies verminderen door te investeren in energiebesparingen

  • Stichting CO2 Bank Utrecht maakt het mogelijk voor overheden en bedrijven om regionaal hun CO2-uitstoot te compenseren. Bijvoorbeeld door energiebesparing en duurzame -opwerk te stimuleren van lokale sportclubs en kerken. 
  •  Fair Climate Fund concentreert zich op het introduceren van schonere kookmethoden in ontwikkelingslanden. Dit leidt tot minder CO2-uitstoot, bescherming van bomen en betere levensomstandigheden voor mensen in ontwikkelingslanden.

Projecten die CO2-uitstoot uit de lucht halen middels het aanplanten van bomen

Bomen halen CO2 uit de lucht en zetten dit om in zuurstof en biomassa. De opslag van deze CO2 is echter tijdelijk. Wanneer ze sterven of worden gekapt, komt al het opgeslagen CO2 weer vrij in de lucht.

  • De Nederlandse organisatie Trees for All planten bomen en investeren in de aanleg van nieuw, en bescherming van bestaand, bos ter CO2-compensatie. Communitylid Woodlink plant via hun partner Trees for All 1 boom in Nederland en 1 in Oeganda per vier verkochte producten.

Bekijk de video hieronder om te zien hoe Trees for All werkt.

Hoe regel ik CO2-compensatie en wat kost het?

Sommige mensen en organisaties compenseren hun volledige CO2-voetafdruk, terwijl anderen de milieu-impact van een specifieke activiteit neutraliseren, zoals bijvoorbeeld vliegen omdat ze last hebben van vliegschaamte

Op de websites van de organisaties hierboven kan je de CO2-uitstoot van bijvoorbeeld je reis berekenen en betaal je de organisatie een bedrag om deze uitstoot met dezelfde hoeveelheid te verminderen, of uit de lucht te halen.

De kosten van CO2-compensatie variëren per organisatie en zijn afhankelijk van het CO2-compensere project dat je steunt. Het compenseren van een ton CO2 kost ongeveer €10. De huidige prijs van één emissierecht schommelt rond de €20.

Werkt CO2-compensatie?

De grote vraag is natuurlijk werkt CO2-compensatie? Van oudsher heeft CO2-compensatie door het planten van bomen veel kritiek gekregen. Het argument gaat dat het te lang duurt voordat bomen CO2 opnemen en dat er te weinig ruimte is voor al die extra bomen. Het merendeel van de huidige koolstofcompensatieprogramma’s zijn overgestapt van bomenaanplant naar milieuprojecten met schone(re) energievoorziening – zoals het plaatsen van biogasinstallaties of schonere kooktoestellen. Dit brengt naast een “groene” impact ook sociale voordelen met zich mee.

Critici stellen dat CO2-compensatie niet werkt, en in sommige gevallen zelfs schadelijk is, in de strijd tegen klimaatverandering. George Monbiot vergleek de compensatie van koolstof met de verkoop van aflaten in de Middeleeuwen: in ruil voor financiële donaties aan de kerk werden al je zondes kwijtgescholden. Net als aflaten stellen CO2-compensaties je in staat om je schuldgevoel af te kopen. Hierdoor wordt de nodige omslag om te consuminderen en je lifestyle te verduurzamen uitgesteld, en wordt het huidige systeem in stand gehouden.

Daarnaast is er ook een meetprobleem. Er is geen gemeenschappelijke meetlat om de CO2-besparende projecten te meten en met elkaar te vergelijken. Het duurt bijvoorbeeld een paar jaar voordat een boom volledig is volgroeit en optimaal CO2 uit de lucht haalt, terwijl het plaatsen van schonere kooktoestellen een direct effect heeft. In een poging dit probleem te tackelen is er een certificeringssysteem ontwikkeld, het Voluntary Gold Standard (VGS) en het Voluntary Carbon Standard (VCS). Kies dus, als je wilt compenseren, altijd voor projecten met dit keurmerk.

Alleen compenseren is dweilen met de kraan open, maar een goede eerste stap. Ons advies is daarom: beperk eerst je CO2-uitstoot en ga daarna pas compenseren. Het is bijvoorbeeld veel effectiever om wat minder (ver) vliegen, eens de trein te nemen, of wat minder vlees te eten, dan om tientallen euro's te spenderen aan compensatieprogramma's om klimaatverandering te bestrijden.

Ons advies: beperk eerst je CO2-uitstoot en ga daarna pas compenseren! Zó ben je echt duurzaam bezig.

Als je écht je CO2-uitstoot wilt verminderen, lees dan dit...

afbeelding van Birger
Birger Auteur

Blogger bij Voor de Wereld van Morgen. Heb je een goed idee voor een duurzaam initiatief? Meld je dan aan op Voor de Wereld van Morgen en deel het met ons!

INSPIRATIE

MEER GERELATEERDE BLOGS

Alle 1.147 blogs