afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

Waar blijven de kromme groenten op ons bord?

Kromme groenten groeien wel in de grond of aan de plant, maar ze liggen niet op ons bord. Waar blijven die kromme groenten?

Ideaalbeeld zorgt voor verspilling

Volgens het bedrijf Kromkommer eten we wortels met twee benen niet, omdat ze niet de juiste ‚looks’ hebben. Als consument zien we afwijkende groente niet in de winkel. Het wordt al eerder in de voedselketen uitgesorteerd. Veel consumenten denken zelfs dat groenten met een ander uiterlijk niet bestaan. Kromkommer-oprichtster Chantal Engelen: „Wij krijgen regelmatig de vraag of we een wortel met twee benen genetisch gemanipuleerd hebben. Iedereen heeft een ideaalbeeld van groente en fruit dat de afgelopen 30 jaar gevormd is. Als producten hiervan afwijken, dan zien we dat als mindere kwaliteit.”

Precieze cijfers ontbreken

Deze kieskeurigheid draagt bij aan de totale voedselverspilling in ons land, die elk jaar tussen de 1,8 en 2,7 miljoen ton voedsel bedraagt: ongeveer 100 tot 150 kilo per persoon. Maar groot is de bijdrage van die kieskeurigheid? We vroegen het Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens van WageningenUR.

„Dat kan ik niet precies zeggen, want er zijn geen nauwkeurige gegevens over. We schatten dat ongeveer 20-25% van de verspilling in de hele keten bij de boer of teler plaatsvindt, door verschillende oorzaken. Voor een tiental producten gelden nog Europese kwaliteitsnormen, zoals voor appels en peren. Veelal worden afspraken over de minimale kwaliteitsnormen binnen de keten vastgesteld, het hoort bij het spel van afstemming van vraag en aanbod en de leveringsvoorwaarden. Er wordt ook veel voedsel verspild door incidentele marktontwikkelingen: bijvoorbeeld door de EHEC crisis, of als Rusland de grenzen sluit voor Nederlandse producten zie je dat de prijzen instorten. Er worden dan hele partijen doorgedraaid, omdat de vraag wegvalt en een alternatieve markt niet altijd mogelijk is.”

Voor 99% van het voedsel bestaat een markt

„Als je trouwens met grote producenten van groente en fruit over voedselverspilling begint, kijken ze je met glazige ogen aan”, stelt Timmermans. „Kasgroentetelers weten onder normale omstandigheden 99% van hun producten in de markt te zetten. A-kwaliteit gaat naar de export, supermarkt en horeca, B-kwaliteit wordt bijvoorbeeld verwerkt in salades of pizza’s en ook voor C-kwaliteit is nog een markt. Dan blijft er volgens de telers nog ongeveer 1% over dat niet verkocht kan worden. Sommige telers gooien dit in de vergister, anderen strooien het als een bodemverbeteraar over het land. Er zijn er ook die het naar de Voedselbank brengen.”

„De reguliere teelt heeft ook veel minder groente met het verkeerde uiterlijk omdat de zaadkwaliteit beter is en precisieteelt technieken worden ingezet. Hierin wordt fors geïnvesteerd. ‚Er zijn telers die zeggen: je moet wel een knappe teler zijn als je een kromme wortel hebt tegenwoordig.’”

Bij kleinere telers, zoals biologische, heeft vaak een groter deel van de oogst een minder perfecte visuele kwaliteit volgens Toine Timmermans. De kostprijs voor hun product is relatief hoog waardoor ze de mindere kwaliteit groente en fruit - afhankelijk van de marktomstandigheden – soms minder goed kwijt kunnen. Of ze hebben niet de volumes die voor verwerkers interessant zijn.

1% is nog steeds heel veel ton groente en fruit

„Overigens gaat het bij 1% van de grote telers nog steeds over enorme hoeveelheden in absolute zin. Dat voedsel had voor een groot deel gegeten kunnen worden  en dat gebeurt niet, dus dat is verspilling. Maar boeren zien dat vaak niet zo. Zij accepteren dat een klein deel niet geschikt is voor de markt.”

Kromkommer heeft dus een punt dat veel goed eten onnodig verloren gaat, al lijkt de schade relatief gezien mee te vallen. Maar Chantal Engelen twijfelt of dat wel klopt. „Ik geloof niet in die 1%. Ik kom bij weinig boeren die zo laag zitten. Gedetailleerde cijfers ontbreken, ik zou daarom graag willen dat het eens goed uitgezocht wordt.”

„Maar hoeveel het ook precies is, wij vinden het absurd dat we in ons land goed eten weggooien, terwijl er elders in de wereld mensen sterven van honger. Zelfs de wortel in onze soep moet recht zijn.”

Straks tweebenige wortels ook in de supermarkt?

Een toonaangevende cateraar in Nederland, Hutten, vindt het ook jammer om goed eten te verspillen. Het opent daarom in december de Verspillingsfabriek waar reststromen van boeren, tuinders, snijders en veilingen verwerkt worden tot ‘opgewaardeerde’ voedingsmiddelen zoals sauzen en soepen. „Eigenlijk wat wij doen, maar dan in het groot”, licht Engelen toe. Dit nieuwe initiatief laat zien dat er grote restpartijen beschikbaar zijn, in tegenspraak tot het beeld dat de officiële statistieken misschien oproepen. „Zij krijgen vanuit het hele land reststromen in hun schoot geworpen. Dat gaat over tonnen spruitjes, komkommers, noem maar op.”

Als sociale onderneming toont Kromkommer zelf ook aan dat er voor lelijke of overtollige groente en fruit wel degelijk een markt bestaat. Timmermans: „Ze laten zien dat een bepaalde groep consumenten open staat voor een product met een goed verhaal en bereid is om daar iets meer voor te betalen.”

Chantal Engelen hoopt dat dit succes ook supermarkten inspireert om kromme groenten te verkopen. Zij bepalen tenslotte wat er in de schappen ligt. Daarnaast kunnen ze heel goed het verhaal achter kromme komkommers en tweebenige wortels vertellen, zodat de kwaliteitsperceptie van consumenten verandert. „Ze kunnen heel goed reclame maken voor wasmiddel, dus waarom niet voor groenten?”

Meer lezen?

Kromkommer

Hutten

afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

hetkanWel ziet de toekomst als een kans. Een kans voor een schonere en eerlijkere wereld. Een kans voor een verantwoorde lifestyle. Een kans voor nieuwe energie. Een kans voor dialoog. Een kans voor nieuwe media. Met hetkanWel maak je jouw wereld groener, eerlijker en leuker!

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.552 blogs