afbeelding van Redactie
Redactie Auteur

Verslag van Borneo - voormalig tropisch paradijs

Yvette Teeselink mocht namens DeforestACTION 100 dagen op Borneo verblijven. Dit klinkt als een droombaan.

Yvette Teeselink mocht namens DeforestACTION 100 dagen op Borneo verblijven. Dit klinkt als een droombaan, maar de werkelijkheid van dit voormalig tropisch paradijs is hard en tragisch. Ze heeft zich ingezet om te helpen tegen de grootschalige ontbossing voor palmolie plantages en de rampzalige gevolgen voor bewoners en dieren. Met name de Oerang Oetan - die alleen in de boomtoppen leeft - is de dupe van het  verdwijnen van zijn habitat.  Dit is haar aangrijpende verslag:

Aankomst op Borneo

'Wij vlogen begin september aan op Pontianak, Borneo en kwamen na een busrit van 13 uur aan in Sintang, het gebied waar wij zouden gaan verblijven. Sintang ligt in West Kalimantan, ook wel het Hart van Borneo genoemd. Veel beschermde diersoorten in het regenwoud rondom Sintang worden met uitsterven bedreigd. Tijdens de lange rit in de bus hoopte ik onderweg mooie natuur te zien. Dat prachtige tropische vogels voorbij zouden vliegen en dat kinderen uit authentieke dorpjes vrolijk achter onze bus aan zouden rennen. Ik kreeg de schok echter al vrij snel te verwerken.

Palmolieplantages

Want onderweg van Pontianak naar Sintang zagen we uren en uren achter elkaar, links en rechts, overal alleen maar palmolieplantages! Natuurlijk wist ik dat ik hiervoor naar Borneo was gekomen, maar toch was het een enorme klap in mijn gezicht. Ik werd meteen met mijn neus op de feiten gedrukt en dat vond ik erg heftig. Voor deze plantages wordt dus het oerwoud gekapt. De palmolieplantages  zijn op dit moment het grootste probleem voor de orang-oetans en de lokale bevolking. Zij verliezen beiden hun leefomgeving en daarmee ook hun toekomst.

We zijn op een indrukwekkende expeditie geweest! Met 11 speedboten gingen we 4 dagen de Kapuas rivier op. Uren lang zouden we onderweg zijn! We zouden met eigen ogen zien wat de ontbossing betekend voor de lokale bevolking en de dieren.

De rit in de boot was erg dubbel. Aan de ene kant genoot ik volop van de snelheid, het gevoel van vrijheid, de verkoelende wind in mijn haren, het uitzicht op de oevers waar de mensen vrolijk stonden te zwaaien en het onbeschrijflijke gevoel dat ik toch eindelijk echt in Borneo was, dat voelde zo goed!

Maar aan de andere kant was het zo confronterend…

Illegale houtkap

Het is ongelofelijk om met eigen ogen te zien dat ook hier het prachtige oerwoud op grote schaal illegaal gekapt wordt. Hier in Centraal Borneo bevindt zich een van de laatste onaangetaste oerwouden van de wereld, maar ook deze zijn in een rap tempo aan het verdwijnen. Dikke boomstammen worden door boten massaal de rivier afgevoerd en gele bulldozers gaan via de rivier nog dieper het oerwoud in om ook daar onherstelbare schade aan te richten. Woudreuzen die 100den jaren oud zijn, worden zonder pardon gekapt.

Illegale gold mining

Een ander groot probleem die we tijdens onze rit tegen kwamen op de rivier is de illegale gold mining.  Zodra het slecht gaat met de economie schiet de prijs van goud omhoog. Dit zie je dan meteen weer terug op plekken zoals Borneo. De grote machines die enorm veel kabaal en rook produceren, staan in grote rijen opgesteld in de rivier. Elke keer als we weer een bocht omgingen, hoopte ik dat die machines achter ons de laatste zouden zijn. Maar helaas bleef dit beeld ook uren aanhouden. Deze beestachtige machines moeten er voor zorgen dat ze het duurzame goud losweken van de stenen. Dit gebeurd helaas doormiddel van chemische middelen, waardoor de rivier vergiftigd wordt. De mensen die dit werk doen en de mensen die in dat gebied langs de rivier leven, worden ernstig ziek!  De rivier is ondertussen al zo vergiftigd, dat er geen vis meer kan leven!We hebben met een man gesproken die in de gold mining werkte. Hij was bijna helemaal doof omdat hij dag in dag uit dichtbij die bulderende machines stond en hij was ziek door al het gif waarmee hij werkte. Willie vertelde ons dat hij waarschijnlijk nog 2 jaar te leven had. De man vertelde ons dat de Palmolie companies zijn dorp had overgenomen en werken in de gold mine was zijn enige manier om zijn familie te kunnen onderhouden. Hij was zichzelf letterlijk aan het vermoorden om maar voor zijn familie te kunnen zorgen.

Illegale dierenhandel

Door de illegale houtkap hebben de dieren op Borneo ook erg moeilijk. Hun leefomgeving wordt met de dag kleiner en kleiner. En niet alleen met het hout valt veel geld te verdienen, ook de exotische dieren zijn helaas veel geld waard. De orang-oetans en al die andere dieren worden massaal illegaal verhandeld, naar onder andere Maleisië.Ook worden deze prachtige dieren vaak onder erbarmelijke omstandigheden als  huisdieren gehouden. Alleen al in Sintang zitten er naar schatting ongeveer 60 orang-oetans, 50 sun bears, 120 gibbons en nog heel veel andere tropische dieren vast bij de mensen thuis.

De Kapuas rivier is de langste wildlife handelsroute in Indonesië. In het woud langs de rivier wordt er veel op dieren gejaagd en worden ze gevangen genomen in kooien langs de rivier. Hier wachten ze totdat de illegale dierenhandelaren ze daar komen halen, om ze vervolgens de rivier af te smokkelen op weg naar de grens van Maleisië. Vanaf daar zullen de dieren over de hele wereld verkocht gaan worden.

Een van de successen tijdens onze reis kwam van onze ontmoeting met de hoofd van de politie in Sintang, Kolonel Firley. Het Sintang district is het gebied waar twee belangrijke illegale handelsroutes liggen naar Maleisië en Kolonel Firley beloofde ons dat hij twee nieuwe permanente politie posten bij de grens te stationeren om zo de illegale dierenhandelaren tegen te houden. Hij beloofde ook dat alle dieren die nu gehouden worden door zijn eigen politie mensen, naar het opvangcentrum gebracht zullen worden. Als hij erachter komt dat er corrupte mensen voor hem werken en zich bezighouden met illegale dierenhandel zal hij ze meteen ontslaan. Zijn beloftes en zijn hulp beteken een grote stap voorwaarts bij het neerhalen van de illegale dierenhandel. Het is erg belangrijk dat er mensen zijn zoal hij die ons project steunen en hun hulp aanbieden!

Eerste ontmoeting

Mijn eerste ontmoeting met de orang-oetan op Borneo zal ik nooit meer vergeten. Willie Smits wou ons iets laten zien. We hadden geen idee waar Willie ons naartoe zou brengen. Toen we op de plek aangekomen waren, kreeg ik een enorme brok in mijn keel en voelde ik de grond onder mijn voeten langzaam weg zakken. Ik was totaal niet voorbereid op wat ik nu te zien kreeg. Ik stond plotseling oog in oog met 2 orang-oetans die gevangen zaten in een kooi.

De plek waar we nu stonden moest een dierentuin voorstellen, ik kon mijn ogen niet geloven. Ik kon me niet voorstellen dat er mensen waren die hier voor hun plezier naar toe kwamen om deze orang-oetans te bewonderen. Ze zaten in een  veel te kleine roestige kooi, zonder toegang tot wat eten of drinken, ze waren duidelijk gestrest, stonden tot hun enkels in hun eigen uitwerpselen en  ze hielden elkaar zo stevig vast en keken ons aan met een lege bange blik in hun ogen.

Ik was zo geschrokken, ik kreeg de brok in mijn keel niet meer weg en ik voelde de warme tranen als 2 stroompjes water over mijn wangen glijden, ik kon niet meer stoppen met huilen. Wat was dit pijnlijk om te zien, mijn hart was gebroken. Terwijl ik daar stond te huilen, zag ik in een vage waas door mijn tranen heen dat de camera op mij gericht was. Ze wouden natuurlijk mijn emoties vastleggen voor de film. Maar daar stond ik op dat moment echt niet op te wachten, ik vocht voor mijn gevoelens en moest proberen om dit verschrikkelijke beeld een plekje te kunnen geven. Maar dit soort beelden zijn zo belangrijk om vast te leggen en daarvoor waren we daar ook!

De Dajaks

De lokale Dajak bevolking hebben mijn hart gestolen. Wij zijn bij stammen geweest diep in de jungle waar nog nooit geen blanken zijn geweest, laat staan zo’n grote groep als ons. Voor de meeste jonge kinderen uit de dorpen waren wij de eerste blanke mensen die ze ooit hadden gezien. Overal waar we kwamen werden we zo warm onthaald. De mensen stonden uren al zwaaiend aan de kant van de oever op ons te wachten. Eenmaal op de kant werden we naar het dorp gebracht en daar vonden elke keer indrukwekkende ceremonies plaats. Dit was zo bijzonder om mee te maken, elke keer weer.

De lokale Dajaks zagen er prachtig uit in hun traditionele kleding, er was muziek, er werd gezongen en gedanst, er werd dan altijd een varken of kip geslacht als eerbetoon van onze komst en de Arak (die we daarna wel konden gebruiken) vloeide rijkelijk. Wat waren dit bijzonder lieve en gastvrije mensen! Overal waar we kwamen ontvingen ze ons met open armen.                                                                        

Na de ceremonies liepen we dan het dorp in om kennis te maken met alle mensen. Alhoewel de mensen zelf weinig hebben, werd er altijd uitgebreid voor ons gekookt. Na heerlijk wat gegeten en gedronken te hebben, was het tijd om met de mensen te praten. De verhalen die we te horen kregen, hebben mij tot in mijn diepste ziel geraakt. Deze mensen zien hun toekomst somber in. Het land van de lokale Dajaks wordt op brute wijze en zonder pardon van hun afgenomen door de Palmolie companies.

Elke Dajak stam heeft zijn eigen stuk grond, ze kunnen precies aanwijzen wat van hun is.Aantonen doormiddel van papieren kunnen ze helaas niet, er zijn gewoonweg geen mappen die het duidelijke bewijs zijn van eigendom. Er zijn wel regels en wetten om deze mensen te beschermen, maar deze worden gewoonweg niet nageleefd.

We hoorden dat de companies vaak mensen omkopen. Ze sturen dan spionnen naar de stam en zij kiezen dan de zwakste uit. Daarna worden deze mensen omgekocht. Ze krijgen onder andere geld, mooie horloges en worden getrakteerd op leuke reisjes. Daar willen ze op een gegeven moment natuurlijk wel wat voor terug, namelijk hun stuk grond. De mensen die omgekocht zijn, schamen zich daarvoor. De Palmolie companies hebben dan wat ze willen. Er is onrust in de familie en zij hebben weer een stuk grond.

Ze komen ook vaak met mooie verhalen en beloven de mensen van de stam gouden bergen. Als de stam toestemt om hun grond te verkopen (voor veel te weinig geld) , dan beloven ze de mensen dat ze op de palmolieplantage mogen werken en dat ze veel werk en inkomen zullen hebben. Maar deze mensen krijgen geen werk, want ze zijn te duur. Ze halen daarom mensen uit Java, dat is veel goedkoper voor het bedrijf. De mensen zijn dus en hun land kwijt en ze hebben geen inkomen.

Palmolie companies over lijken

Wanneer deze mensen tegen palmolie zijn worden ze in elkaar geslagen en vermoord.We hebben met een man gesproken die tegen zijn stam vertelde dat hij tegen palmolie was en dat dit geen duurzame oplossing voor hun zou zijn. Het had niet veel gescheeld of hij had zijn verhaal niet meer na kunnen vertellen. De Palmolie companies hebben mensen ingehuurd om hem in elkaar te slaan. Hij kreeg zoveel klappen en werd zo erg toegetakeld, dat hij op een gegeven moment onder het bloed door zijn knieën op de grond viel. Daarna zijn ze nog eens 5 keer met een motor over hem heengereden. Voor dood lieten ze hem achter.

De Palmolie companies gaan dus letterlijk over lijken en het enige waar zij om geven is het geld. Ze plegen mensenrechtenschennis, doen aan maffiapraktijken en zij zijn op vele mogelijke manieren illegale bezig op Borneo. De Dajak mensen zijn nu zo wanhopig, zij zien hun toekomst letterlijk in rook opgaan. Ik ben bang dat het niet lang meer zal duren voordat de oorlog daar in het Hart van Borneo uit zal breken.

Gezonden door God

Na het aanhoren van het zoveelste verschrikkelijke verhaal, brak ik en kon ik niet meer stoppen met huilen. Ik voelde me zo machteloos. Deze mensen waren zo blij met onze komst. Eindelijk hoorde iemand hun verhalen aan. Ze noemde ons Engelen, gezonden door God. Wij jonge gedreven mensen, die van over de hele wereld kwamen. Wij zouden hun verhaal door gaan vertellen aan de rest van de wereld. Ze hadden hoop, dankzij ons. Die druk voelde als een zware last op onze schouders.

Voor de Dajaks is het oerwoud één grote supermarkt en apotheek. Het enige wat ze nodig hebben wanneer ze de jungle in gaan is een mes en wat zout, de rest vinden ze in het woud. Zoals vruchten, honing, verse vis en vlees, kruiden en ook hout om hun huizen mee te bouwen en te repareren. Deze Dajaks, die hier al generaties lang leven, zien hun oerwoud in een rap verdwijnen en ze zijn ten einde raad.

Er moet nu echt snel wat gaan gebeuren voordat het te laat is. De tijd tikt door..

Deze bijzondere Dajak mensen hebben prachtige tradities en gebruiken en enorm veel kennis van dier en natuur. Zij zijn zo lief, goudeerlijk en gastvrij. Ik heb mij zover van huis, nog nooit zo thuis gevoeld. Om hun verhaal te horen, hun lege blik in hun ogen te zien en de pijn en verdriet te voelen, heeft mij enorm diep geraakt!

Ik ben nu weer thuis, terug in Nederland. Ook weer erg fijn natuurlijk, maar kan mijn draai maar moeilijk vinden. Ik kan plotseling erg emotioneel worden. De beelden uit Borneo staan op mijn netvlies gebrand en de verhalen van al deze mensen hebben mijn hart in tweeën gebroken. Deze reis heeft mij veranderd. Ik heb nu nog meer wilskracht als voorheen en ik ben klaar om in actie te komen, om deze mensen en dieren eindelijk een stem te geven die ze verdienen.

Natuurlijk kan ik dit niet alleen en kan ik alle hulp maar al te goed gebruiken.Dus wil je je ook gaan inzetten voor dit goede doel, laat mij dat dan weten!Together we can make a change : )

In maart gaan we allemaal weer terug naar Borneo. We gaan in actie komen en onze armen uit onze mouwen steken. Wij willen nu eindelijk echt eens het verschil gaan maken, voordat het te laat is!!! Als wij het niet doen, wie dan wel??

Dit was zeker één van de heftigste ervaringen die ik tot nu toe in mijn leven heb meegemaakt!

www.deforestaction.orgwww.anactionmovie.comYvette Teeselink    

afbeelding van Redactie
Redactie Auteur

Het team van Voor de Wereld van Morgen blogt, twittert en belt er de hele dag op los. We interviewen inspirerende duurzame ondernemers. We spreken met deskundigen over actuele thema's. We organiseren netwerkborrels voor ondernemers in onze community en bieden inspiratie voor een duurzame lifestyle. Wie zijn wij? Milou (community manager), Maartje (communicatie-adviseur), Jessie (redactie en social-media). Wil je iets aan ons kwijt? Mail dan naar voordewereldvanmorgen@asnbank.nl.

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.610 blogs