afbeelding van Birger
Birger Auteur

United: een unieke circulaire munt

Met het uitgeven van deze circulaire munt draag je bij aan lokale duurzaamheid.

Je bent misschien gewend om met euro's te betalen, maar het kan nu ook met Uniteds: échte circulaire munten | Foto: Virgil Cayasa via Unsplash

Heidi Leenaarts bedacht een circulaire munt die door duurzame ondernemingen kan worden gebruikt om de vergroening van onze economie aan te jagen: de United. Wij duiken in de wereld van alternatieve valuta.

Waarom hebben we een duurzame circulaire munt nodig?

Bij een circulaire economie hoort natuurlijk een circulaire munt. Ik hoor je denken, ‘Een circulaire munt? Geld gaat toch per definitie rond?’ En ja, dat klopt. Op het eerste gezicht. De twee euro die je namelijk uitgeeft aan die biologische appels, geeft de groenteboer op zijn beurt weer uit aan de kapper voor een knipbeurt. Vervolgens rollen die eurootjes van de kapper door naar de bakker, en ga zo maar door. 

Onze euro’s draaien dus in wezen eindeloze rondjes, maar niet elke bestemming die het passeert is even duurzaam. Je staat er misschien niet bij stil wat er met die euro gebeurt nadat je deze hebt uitgegeven. Misschien koopt de kapper er een energieslurpende auto van, of belegt de groenteboer ermee in een oliemaatschappij. De kringloop die ons geld aflegt, is dus niet altijd even “groen”.

Weet jij waar je geld terecht komt nádat je het hebt besteedt?

De United-munt is écht circulair

Om dit te veranderen bedacht het circulaire handelsnetwerk United Economy een lokale, digitale en circulaire munt genaamd United. Deze groene valuta circuleert tussen eerlijke, groene en sociale bedrijven die zijn aangesloten bij het United Economy-netwerk. Momenteel doen zo’n 50 waardegedreven organisaties mee, waaronder communitylid SOOP. Een volledig overzicht vind je hier

De Uniteds zijn, naast hun bestemming, duurzaam omdat je ze niet kunt oppotten of er niet mee kunt speculeren. Oprichtster Heidi Leenaarts zegt dat ons huidige geldsysteem constant moet groeien, terwijl de aarde dit niet aankan. “Hierdoor belandt het milieu op de tweede plaats”. Deze "groeidwang" is "één van de allerbelangrijkste factoren die in de weg zit om duurzaam om te gaan met de aarde", volgens Leenaarts. Een theorie die ook al werd uitgelegd in het boek The Donut Economy van Kate Raworth.

Door de mogelijkheid om het gokken en sparen van een munt weg te halen, blijft er maar één functie over: circulatie in de reële economie van goederen en diensten. Zó wordt geld een krachtig middel dat duurzaamheid stimuleert en de circulaire economie een stapje dichterbij brengt.

Met haar eigen valuta wil United Economy de economie verduurzamen.

Hoe werkt de United munt?

Vanwege het business-to-business model kunnen consumenten (nog) geen gebruik maken van de United-munt. Bedrijven betalen elkaar met de onderlinge valuta, maar zetten de bedragen nog wél in euro’s op de facturen. Er moet namelijk nog wel gewoon belasting worden betaald, en dat gebeurt natuurlijk in euri's.

Nadat een bedrijf de Uniteds op zijn rekening heeft ontvangen, kan zij dit bedrag gelijk weer gebruiken om een andere betaling binnen het netwerk van duurzame ondernemers te verrichten. De munt wordt zo oneindig duurzaam besteed. Het betalen met Uniteds gaat net zo gemakkelijk als gewoon internetbankieren: er is een betaalapp, je kunt gebruik maken van automatische incasso en je kunt periodieke betalingen verrichten. 

Afgelopen jaar zette het handelsnetwerk gezamenlijk meer dan 1 miljoen Uniteds om (!). Eén United heeft dezelfde waarde als één euro, tel uit je winst!

Wat levert het de bedrijven op?

De meerwaarde voor bedrijven die in Uniteds betalen verschilt. Voor de één is het een ideale manier om nieuwe duurzame klanten te vinden, voor de ander geeft het een goed gevoel of draagt het bij aan bedrijfsinnovatie. Kleine, duurzame bedrijven gebruiken de munt met name als "bindmiddel". Het helpt hen om gelijkgestemde, waardegedreven zakelijke partners te vinden. 

Er kleven echter ook enkele nadelen aan het gebruik van de Uniteds. De munt is nog pril: er zijn (slechts) 50 organisaties in Nederland aangesloten bij het handelsnetwerk. Dit betekent dat je alleen binnen deze groep van bedrijven je United-munten kunt uitgeven. Daarnaast vergt het gebruik extra administratie, je hebt immers een aparte rekening nodig. Ook zijn de mogelijkheden om geld te lenen beperkt.

SHAPE \* MERGEFORMAT Door het gebruiken van de United-munt vinden duurzame ondernemers elkaar makkelijker. | Foto: Rémi Walle via Unsplash

Kan je zomaar een eigen munt creëren?

Het is in Nederland toegestaan om je eigen lokale munt te slaan, zolang deze niet op officiële euro's lijken of worden ingezet om nieuwe euro’s te creëren. Zo wordt valsmunterij en ongereguleerde geldschepping vermeden.

Alternatieve valuta's werken volgens hetzelfde principe als de euro's in je portemonnee: het wederzijds vertrouwen dat er goederen en diensten mee kunnen worden gekocht. We zeggen ook wel dat het geld fiduciair is, afgeleid van het Latijnse woord voor vertrouwen: fides. De waarde van de muntstukken is dus niet intrinsiek, ofwel gelinkt aan de waarde van de materie waarvan de munten zijn gemaakt, maar is afgeleid van de cijfers die op het papier of op de munt staan.

Het klinkt misschien leuk om nu je eigen munt te gaan creëren, maar het opzetten van een alternatieve munt kost een grote investering en vergt veel administratie. Toch geïnteresseerd? Neem dan eens hier een kijkje.

Alternatieve, lokale valuta zijn superhip

Het fenomeen van een alternatieve, lokale munt is niet nieuw. Van hipsterwijken in de VS tot door-de-crisis-gevelde dorpjes in Italië en buitenwijken van Londen: er zijn tal van voorbeelden van alternatieve valuta. Zo heb je de WIR (Duits voor "wij") frank in Zwitserland, de Sardex in Sardinië of de Brixton Pound in het Verenigd Koninkrijk.

Nederland telt naast de United-munt zes andere lokale valuta: de Vix in Alkmaar, de Bredase Parel, de Utrechtse Euro, de Eurijn in Wageningen, de Zwolse Pepermunt en de Groningse Gulden. Consumenten en ondernemers kunnen elkaar met verschillende lokale munten betalen via het platform Circuit Nederland, een initiatief van Social Trade Organization (STRO).

David Bowie, die zelf in de buitenwijk Brixton woonde, staat afgebeeld op het 10 Brixton Pound-biljet. | Foto: Brixton Pound

Kunnen we alles in de toekomst betalen met Uniteds?

De toekomst van de United munteenheid is onzeker, net als de toekomst van alle andere alternatieve valuta. Veel van deze munten sterven langzaam uit omdat er vaak een gebrek aan capaciteit is om de munt te slaan of te gebruiken.

De munten kampen met een klassiek vraag-en-aanbodprobleem: de best verkopende partij binnen een alternatief geldsysteem krijgt (veel) meer lokaal geld binnen dan dat het zelf binnen het systeem kwijt kan. Doordat deze alternatieve valuta geen universeel geaccepteerd betaalmiddel zijn, kun je deze niet gebruiken om ál je leveranciers te betalen. Zo hopen de munten zich op je rekening op. 

Of we in de toekomst de groenteboer en de kapper in Uniteds kunnen betalen hangt af hoe snel United Economy de capaciteit van de munt kan vergroten. Aan ambitie is er in ieder geval geen gebrek, Leenaarts: "de ambitie is dat over tien jaar tienduizenden bedrijven meedoen aan circulair geld en dat naast de euro gebruiken".

Dit wil je ook lezen...

afbeelding van Birger
Birger Auteur

Blogger bij Voor de Wereld van Morgen. Heb je een goed idee voor een duurzaam initiatief? Meld je dan aan op Voor de Wereld van Morgen en deel het met ons!

INSPIRATIE

MEER GERELATEERDE BLOGS

Alle 1.147 blogs