afbeelding van Birger
Birger Auteur

Sponsh haalt water uit de lucht

Kan deze Nederlandse innovatie bijdragen aan de oplossing voor wereldwijde waterschaarste?

VineSponsh is een variatie van het "slimme" materiaal Sponsh om dagelijks wijngaarden te irrigeren | Foto: Sponsh

Het tekort aan schoon (drink)water is een van de grootste problemen van onze tijd. Eén op de negen mensen heeft geen toegang tot veilig, schoon drinkwater. Naar verwachting ondervindt in 2050 de helft van de wereldbevolking de effecten van waterschaarste. Op zoek naar een oplossing voor dit probleem ontwikkelde Lourens een slim textiel: Sponsh. Het haalt – volledig “off-grid” – water uit de lucht. Sponsh werd ontwikkeld in samenwerking met de TU Eindhoven. Kan Sponsh een oplossing bieden voor wereldwijde waterschaarste?

Hoe schaars is water wereldwijd?

Het recht op toegang tot water is een belangrijk mensenrecht. Het is onder andere vastgelegd in een VN-resolutie uit 2010 over de Universele Rechten van de Mens. Toch hebben 844 miljoen mensen geen toegang tot veilig, schoon drinkwater. Volgens de VN leven bovendien circa 3,6 miljard mensen in een omgeving waar minstens één maand per jaar waterschaarste kan heersen. Dit cijfer groeit naar verwachting tot 5 miljard in 2050: de helft van de geprojecteerde wereldbevolking.

Ondertussen gebruiken we wereldwijd zes keer zoveel water als een eeuw geleden. Het waterverbruik groeit waarschijnlijk tot 2050 nog met 20 tot 50%. Wat zijn de oorzaken? Bevolkingsgroei, toename van de wereldwijde welvaart, verstedelijking en de opwarming van de aarde spelen een grote rol. Wereldwijd wordt er in totaal circa 4.600 kubieke kilometer water per jaar gebruikt, net zoveel als 1,8 miljard Olympische zwembaden. We kunnen niet veel meer water gebruiken zonder dat de voorraden kritisch laag worden.

Er is nog een ontwikkeling gaande: klimaatverandering versnelt de hydrologische cyclus, oftewel het maakt natte gebieden natter en droge gebieden droger. Er is dus dringend actie nodig om de opdroging van de aarde tegen te gaan.

Het wereldwijde watergebruik staat al onder druk en zal in de toekomst alleen maar verergeren | Foto: Kamil Kaczor via Flickr

Natuurlijke oplossingen voor waterschaarste?

Maar liefst 71% van het aardoppervlak is bedekt met water. Hoe tegenstrijdig het ook klinkt, al dit water kan het probleem van wereldwijde waterschaarste niet oplossen. Volgens data van de Wereldbank is slechts 2,5% van al het water zoet en dus geschikt als drinkwater of voor irrigatie. Van de 2,5% zoet water is 1,75%-punt bevroren. Daardoor is slechts 0,75% van al het water op aarde geschikt voor de behoeftes van mens, dier en natuur. Toch biedt de natuur wellicht een oplossing voor het waterprobleem.

Deze infographic van The Economist demonstreert dat het meeste water in de wereld zout is | Bron: "Climate change and population growth are making the world’s water woes more urgent" in The Economist van 28 februari 2018 

Sponsh

Lourens kreeg het idee voor Sponsh tijdens een zomervakantie in Portugal, waar het extreem droog was. Maar hoewel er maandenlang geen neerslag was gevallen, waren zijn spullen elke ochtend nat van de dauw in de lucht. Lourens zocht contact met de Technische Universiteit Eindhoven. Hoogleraar Catarina Esteves had daar recentelijk een biotechnisch onderzoek afgerond naar waterabsorptie uit de lucht. Samen ontwikkelden zij een “smart textile”, een slim textiel dat water uit de lucht kan halen. Ze noemden het Sponsh. Het werkt volledig off grid, dus zonder CO2-uitstoot en zonder energie. Samen startten Lourens en Catarine het bedrijf Sponsh.

De ochtenddauw in het zonnige Portugal inspireerde Lourens om Sponsh te beginnen | Foto: Gretchen Seelenbinder via Unsplash

Hoe werkt Sponsh?

Sponsh is gevoelig voor temperatuur. Via een speciale coating absorbeert het water uit de lucht. Dit is een natuurlijk proces, waar geen energie aan te pas komt. Als het koud is, bijvoorbeeld ’s nachts, is de stof hydrofiel en absorbeert het water direct uit de lucht. Als het overdag warmer wordt, wordt de stof hydrofoob. Daardoor trekken de vezels samen en persen het opgezogen water eruit. Het materiaal werkt dus als een spons.

Het bedrijf Sponsh werkt samen met het Deutsche Institut für Textile und Faseforschung om de techniek op te schalen en te vercommercialiseren. Het is Sponsh gelukt om van een vierkante centimeter coating naar vijftig vierkante centimeter materiaal te gaan[LA1] . Dit lijkt misschien weinig maar is scheikundig gezien een grote stap. Op basis hiervan gaat Sponsh ervan uit dat 1 vierkante meter Sponsh-materiaal 1,3 liter water per dag oplevert. Het product bestaat verder uit polyethyleentereftalaat (PET) dat voor 90% gerecycled is. Zo wordt ook bij de productie van Sponsh rekening gehouden met het milieu.

De toepassingen van Sponsh

Sponsh kan op allerlei manieren worden toegepast, van irrigatie tot herstel van ecosystemen. Zo wordt VineSponsh om wijnstruiken gedrapeerd om ervoor te zorgen dat de wortels elke dag water krijgen. Momenteel werkt Sponsh nog met prototypes. De verkoop start waarschijnlijk eind 2019.

Misschien vind je dit ook interessant...

Veel Nederlandse ondernemingen gaan duurzaam om met water. Wist je bijvoorbeeld dat Rainbeer bier brouwt van regenwater? Daarnaast kan water ook een bron van energie zijn. Lees hier een snelcursus over waterstof (twee minuten leestijd). Ten slotte kun je hier alles over het onderwerp klimaatverandering lezen.

afbeelding van Birger
Birger Auteur

Stagiair bij Voor de Wereld van Morgen. Heb je een goed idee voor een duurzaam initiatief? Meld je dan aan op Voor de Wereld van Morgen en deel het met ons!

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.369 blogs