afbeelding van Elky Rosa
Elky Rosa Auteur

Komt een vrouw bij de dokter

interview met Berna Toprak, redacteur Gender & Gezondheid bij Women Inc. over gendersensitiviteit in de gezondheidszorg

campagnebeeld  Behandel me als een dame
campagnebeeld Behandel me als een dame

Bij de dokter is de man nog steeds de norm. Onderzoek wordt altijd nog voornamelijk gedaan op mannen. En de symptomen en klachten van vrouwen worden niet altijd serieus genomen. Vrouwenorganisatie Women Inc. vond dat dit anders moest en riep 2016 uit tot landelijk actiejaar.

 

Een succesvolle lobby eerder dit jaar zorgde er al voor dat minister Edith Schippers 12 miljoen beschikbaar stelde voor onderzoek. Om ook het grote publiek te bereiken startte Women Inc. met de campagne ‘Behandel me als een dame’ om hiermee iedereen ervan te doordringen dat het erkennen van m/v-verschillen in de zorg levens kan redden en de kwaliteit van zorg kan verbeteren. 

Wat is het moment geweest waarop Women Inc. voelde dat er actie nodig was op het gebied van m/v-verschillen in de gezondheidszorg?

M/v-verschillen in de zorg is natuurlijk geen onderwerp dat nu pas speelt. Er is door de jaren heen veel over geroepen en het onderwerp kwam steeds meer onder de aandacht. Het begin van de inzet van Women Inc. ligt bij de ontmoeting tussen cardioloog Harriette Verweij en Jannet Vaessen, algemeen directeur Women Inc. Harriette Verweij vertelde over de verschillende symptomen die mannen en vrouwen hebben bij een hartinfarct en het feit dat veel artsen de vrouwelijke symptomen niet herkennen. Hierdoor wordt bijvoorbeeld een hartinfarct vaker gemist bij vrouwen.

Jannet vond dit zo bizar dat zij een speerpunt maakte van gendersensitieve gezondheidszorg bij Women Inc. Ons doel is dat er overal waar je komt binnen de medische wereld, er rekening wordt gehouden met m/v-verschillen. Want iedereen heeft recht op gelijke kansen op gezondheid.

Hoe pakken jullie dit aan?

We hebben het speelveld in kaart gebracht. Welke partijen zijn erbij betrokken? Wat weten zij? De conclusie was toen dat er bij alle spelers in dit veld een gebrek aan kennis is of dat de aanwezige kennis niet bij de juiste persoon ligt. Hierop hebben we in 2012 de Alliantie Gender & Gezondheid opgezet. Dit is een samenwerkingsverband tussen verschillende zorgprofessionals, zoals hoogleraren, medisch specialisten, beleidmakers en farmaceuten.

De alliantie voedt ons met kennis en wij zorgen ervoor dat deze gedeeld wordt en dat het hele veld in beweging komt. Zo hebben we een Nationaal Kennisprogramma Gender & Gezondheid opgezet en is er een handboek vrouwspecifieke geneeskunde verschenen. Ook zijn we gestart met de publiekscampagne ‘Behandel me als een dame’ om de vrouwen zelf te bereiken. Dat is eigenlijk wat we constant doen; alle lijntjes bewandelen zodat iedereen er continue van doordrongen wordt dat mv-verschillen in de zorg ertoe doen. 

 Wat zijn de belangrijkste verschillen?

Er zijn veel verschillen die een rol spelen in verschillende fasen. Van het functioneren van een bepaald orgaan, tot de manier waarop deze verouderd. Het is daarom belangrijk dat er rekening wordt gehouden met deze verschillen bij diagnose, behandeling en onderzoek. Dit gebeurt nu nog te weinig. Zo krijgen vrouwen meestal dezelfde medicatie voorgeschreven als mannen terwijl zij daar anders op reageren. Of het eerder genoemde voorbeeld bij hart-en vaatziekten.

Vrouwen vertonen vaak andere symptomen waardoor een bekende aandoening minder goed wordt herkend. Neem bijvoorbeeld de diagnose van ADHD. Bij jongens komt dit veel vaker voor. De reden ligt bij de uiting van ADHD. Meisjes met ADHD dagdromen en kunnen zich minder goed concentreren. Bij jongens uit dit zich veel agressiever en hyperactiever. Dit wordt al snel als storend gezien. Bij meisje valt het minder op. Dit soort verschillen zijn niet bekend bij ouders en scholen waardoor het veel langer duurt voordat het meisje de juiste behandeling krijgt. 

Maar de m/v-verschillen gaan verder dan enkel het biologische. Ze zijn ook zichtbaar in de wachtkamer. Vrouwen vertellen anders over hun klachten dan mannen. Ook hier moet meer aandacht voor komen. Gelukkig gebeurt dit steeds meer.

Kun je daar een voorbeeld van geven?

Zeker! Naast het handboek en het kennisprogramma zijn we ontzettend trots op het onderwijstraject. Vanuit de alliantie is een project gestart waarbij kennis over m/v-verschillen wordt opgenomen in het curriculum. Hiermee zorgen we ervoor dat de toekomstige generatie zich bewust is van deze verschillen en dit toepast in de behandeling.

Het is überhaupt mooi om te zien dat er zoveel mensen zich hard maken voor dit onderwerp. Er zijn een aantal voortrekkers die belangrijk werk verrichten en concrete stappen zetten in het veld. Zo zet hoogleraar cardiologie Angela Maas zich al jaren in voor specifiek onderzoek naar hart- en vaatziekten bij vrouwen; sinds een aantal jaar vanuit de Stichting Hart voor Vrouwen.

Toine Lagro-Janssen heeft een kenniscentrum opgezet waarbij je terecht kan voor onderwijsmateriaal. Stuk voor stuk belangrijke stappen die ons stapje voor stapje dichter bij een gendersensitieve gezondheidszorg brengen. 

Wat kunnen vrouwen zelf doen?

Voor vrouwen is het belangrijk om zich bewust te zijn van de verschillen en een gesprek met de huisarts goed voor te bereiden. Je moet geen informatie achterhouden. Ik bedoel dan ook alle informatie die te maken heeft met je hormonen zoals menstruatie. Te vaak wordt gedacht: ‘ach, die hoofdpijn hoort er nu eenmaal bij.’  

Bij klachten moeten vrouwen ook durven te vragen of het wat uitmaakt of ze vrouw zijn. Het maakt de arts in ieder geval alert om erover na te denken. Hierbij kun je ook nog verwijzen naar het handboek. Kennisdeling is hier van belang. Als patiënt ga je samen met je huisarts op zoek naar de beste oplossing voor jouw klachten.  

Tot slot: als een vrouw over 30 jaar bij de dokter komt, waar staan we dan?

Dan is de gehele gezondheidszorg natuurlijk gendersensitief. Er zijn bijsluiters met daarin 'bijwerkingen voor de vrouw' en 'bijwerkingen voor de man', ook de doseringen zijn toegespitst. Het vrouwenlichaam kent minder geheimen dan nu zodat er gelijke zorg is voor iedereen.  De grootste uitdaging voor ons is om continue de lijntjes tussen alle partijen te belopen. Want een gendersensitieve gezondheidszorg lukt alleen als we samenwerken. 

afbeelding van Elky Rosa
Elky Rosa Auteur

freelance journalist / presentator / schrijver met een focus op kunst, cultuur, onderwijs en ondernemerschap.

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.552 blogs