afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

Klimaatakkoord Parijs maakt ‚fossiele economie’ echt een fossiel

Betekent het akkoord van Parijs echt het einde van de fossiele economie? Wij vroegen het Maurits Groen, nummer één in de Duurzame Top 100.

Still uit Youtube-film Duurzaam Ondernemen
Still uit Youtube-film Duurzaam Ondernemen

Het bijvoeglijk naamwoord 'fossiele' roept in bijna elke samenstelling beelden op van een lang vergane tijd. Versteende resten, voer voor archeologen. Behalve in combinatie met het woord 'brandstof', want fossiele brandstof is springlevend. Onze hele economie draait er op. Aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool, we zijn er aan verslaafd.

Maar weinig mensen hadden dan ook verwacht dat alle 195 landen die deelnamen aan de klimaatconferentie in Parijs hun handtekening zouden zetten onder een klimaatverdrag dat het einde zou inluiden van het tijdperk van 'fossiele brandstof'. Maar dat is wel gebeurd. Zelfs de namen van leiders uit oliestaten zoals Saudi-Arabië staan er onder.

"Het akkoord betekent de facto het einde van de fossiele economie", zegt Maurits Groen, nummer één in de Duurzame Top 100. "Dat gebeurt natuurlijk niet direct, het proces duurt nog wel even. Maar je ziet al wel dat er iets aan de hand is. Vier van de vijf grootste kolenbedrijven ter wereld zijn failliet of staan op de rand van een faillissement. Hun beurswaarde was al behoorlijk gekelderd en na het akkoord in Parijs zijn ze nog verder gedaald. De business case van kolen is passé."

Ook volgens Piet Sprengers, hoofd duurzaamheidsbeleid & -onderzoek bij de ASN Bank, die de onderhandelingen op de voet volgde, geeft het klimaatakkoord een duidelijk signaal af dat het einde van fossiele energie in zicht is. Een blik op de koersen van grote kolenbedrijven onderstreept deze waarneming. De aandelenprijs voor vier van de grootste kolenbedrijven ter wereld samen is na het akkoord bijvoorbeeld lager dan de prijs voor één aandeel First Solar, een internationale producent van zonnepanelen. Desondanks tempert Groen al te groot enthousiasme over het tempo waarin we zullen overschakelen op schone energie. "Fossiel heeft anderhalve eeuw de tijd gehad om zichzelf te vestigen in het DNA van het bedrijfsleven. Er zijn veel belanghebbenden. Zij verkondigen een ideologisch marktverhaal, onder het mom van wetenschappelijkheid. Investeerders trappen daar niet meer in. Weet je wat de koers van Shell sinds 1 januari gedaan heeft? Die is bijna 30% gedaald. Maar staten bewegen veel langzamer dan investeerders. De subsidie op fossiel is nog steeds enorm. Er gaan jaarlijks wereldwijd honderden miljarden euro’s naar diesel, olie en steenkool. Bovendien onderschatten de gezaghebbende rapporten van het International Energy Agency de snelle opkomst van duurzame energie voortdurend. Maar ja, dat is ook een denktank opgericht door de fossiele industrie…"

Voorspelbare rendementen schone energie

Hoewel veel mensen positief over het akkoord waren, klonken er ook kritische geluiden. De Telegraaf sprak in een commentaar na het akkoord over "milljardenverslindende investeringen die voorbij gaan aan de vraag of klimaatverandering niet van alle tijden is".

Groen grinnikt. "Tsja, miljarden verslindende investeringen... Duurzame energie brengt altijd minder risico’s met zich mee dan fossiel.

Laatst zag ik iemand die een T-shirt droeg met de tekst: ‚A solar spill is called ‚a sunny day”. Dat vat de essentie samen.

Olie brengt heel veel risco’s met zich mee, die kennen we. Zonne-energie is bijna het tegenovergestelde. Het is democratisch verdeeld, de leveringszekerheid is voor de komende 4,5 miljard jaar gegarandeerd en de prijsvolatiliteit is veel lager. Van zon weet je hoeveel er waar valt, in de komende 4,5 miljard jaar. Daar kun je een voorspelbaar bedrijfsmodel op los laten.”

In het akkoord streven de landen naar een maximale opwarming van de aarde van 1,5 graad, terwijl experts vooraf twee graden stijging al als heel ambitieus zagen. Ook Maurits Groen was hier ronduit verrast over. Maar hij houdt een slag om de arm. "De ingediende klimaatplannen van de landen komen bij elkaar opgeteld aan drie graden. Niet eens het doel van twee graden dat in Kopenhagen is afgesproken, maar zelfs een graad hoger. En dat doel van twee graden vond ik al idioot. Bij twee graden wereldwijde temperatuurstijging kunnen de gevolgen catastrofaal zijn. Ik begreep wel dat die twee graden die werd afgesproken een politiek compromis was en het hoogst haalbare. Maar het blijft gek: als je een kantoorstoel hebt die niet aan de arbo-regels voldoet, krijg je bij een controle een fikse boete waar je niet eens tegen in beroep kan gaan. Maar als je met elkaar afspreekt dat de kans dat de hele samenleving in de soep loopt fifty-fifty is, dan is dat een politieke overwinning…Als je dan zes jaar later met plannen komt die op zijn best nog een graad hoger zijn dan die twee graden, dan vind ik dat een heel gevaarlijke situatie. We weten tenslotte dat we in dit verband te maken hebben met non-liniaire ontwikkelingen in de natuur die opeens een rol kunnen spelen.Bovendien zie je nu al dat verzekeraars jaarlijks honderden miljoenen euro extra kosten maken als gevolg van klimaatverandering. En dan hebben we het nog maar over 0,9 graad wereldwijde temperatuurstijging.”

Openbreken nationale Energie-Akkoord

Maurits Groen snapt dat de Nederlandse overheid niet direct staat te juichen over een snelle energietransitie. "De directe en indirecte overtheidsinkomsten zijn voor 20% afhankelijk van fossiele brandstoffen, dus ik begrijp dat ze de overgang geleidelijk willen laten plaatsvinden. Maar ik vind het onverantwoord dat ze zich er zelfs niet op voorbereiden. Het Energie-akkoord was bijvoorbeeld too little, too late, dat moet na Parijs snel worden opengebroken."

Groen benadrukt dat hij eigenlijk geen serieus bezwaar ziet voor de overheid om nu echt aan de slag te gaan met duurzame energie. De techniek is er klaar voor, het geld ligt op tafel.

Pensioenfondsen zoeken een bestemming voor miljarden die ze uit fossiel willen desinvesteren.

We kunnen tientallen miljarden investeren in het energieneutraal maken van de zeven miljoen woningen en de kantoren in Nederland. Dat is altijd rendabel, zoals Urgenda dat voor 24 verschillende woningtypen heeft laten zien: voor een gemiddeld bedrag van 15 keer de jaarlijkse energierekening kun je huizen energieneutraal maken. Vergelijk het met ons hypotheeksysteem: daarmee kun je ook een huis kopen dat je niet in één keer kunt betalen.”

Als ondernemer ziet Maurits Groen bovendien veel zakelijke kansen in de energietransitie. Die worden door het akkoord in Parijs alleen maar versterkt. "Elke dag meldt zich wel iemand die met iets interessants komt. Het zijn vaak nerds die iets slims bedacht hebben. Ze vragen hulp bij de volgende stap, want niet iedereen heeft alles in huis dat nodig is voor zakelijk succes. Je moet een goed product hebben, je moet het kunnen maken, in de markt zetten, … Daar probeer ik dan een handje bij te helpen."

"Ik kom net van een afspraak waarbij ik heb gebrainstormd met ondernemers die drie spectaculaire energie-innovaties willen ontwikkelen. Die spullen gaan in NL gemaakt worden. Maar ik kan daar verder nog niets over zeggen. En zometeen heb ik een afspraak met een partij die ook met zo’n innovatie komt."

Goede uitgangspositie Nederlandse ondernemers

Als hij over de Nederlandse ondernemersgeest begint, raakt Groen pas echt enthousiast over de kansen van het klimaatakkoord. Het lijkt of hij snel een opvolger verwacht te lanceren van de Waka Waka, zijn huidige internationale succes. "Wij zijn als Nederlanders eigenwijs en creatief. Bovendien hebben we heel veel buitenland en dat maakt ons pragmatisch, want we moeten rekening houden met zeer uiteenlopende soorten potentiële kopers in het buitenland. Bij de survival of the fittest gaat niet om de sterkste, maar degene die zich het beste kan aanpassen. In dat opzicht hebben we best een goede uitgangspositie.”

Hoewel de uitkomst van de klimaatconferentie dus positief is, vormt het akkoord uiteindelijk vooral een startschot. Overheid, bedrijven, organisaties en burgers, iedereen moet aan de slag. Dat was zo na Kopenhagen, en dat is na Parijs des te sterker het geval.

Maurits Groen ziet daarbij ook voor burgers een belangrijke rol. "Je bent kiezer, burger, consument; in elk van die rollen kun je andere keuzes maken. Als je tekenen des tijds verstaat, ga je anders verplaatsen, duurzame energie gebruiken, energie besparen, noem maar op. Waar we uiteindelijk uitkomen tussen 0 en 100% succes, wordt bepaald door wat wij nu doen. Die uitkomst wordt bepaald door wat jij en ik vandaag en morgen doen om dingen te veranderen."

Lees ook:

Wat betekent het akkoord? Is de uitkomst positief of negatief?

7 tips om het klimaatakkoord zelf een handje te helpen

afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

hetkanWel ziet de toekomst als een kans. Een kans voor een schonere en eerlijkere wereld. Een kans voor een verantwoorde lifestyle. Een kans voor nieuwe energie. Een kans voor dialoog. Een kans voor nieuwe media. Met hetkanWel maak je jouw wereld groener, eerlijker en leuker!

INSPIRATIE

Meer blogs in Klimaatbescherming

Alle 1.610 blogs