afbeelding van Jessie
Jessie Auteur

Kleding verven met bacteriën

Reguliere verf zit vol chemische stoffen, die schadelijk kunnen zijn voor het milieu. Laura en Ilfa bedachten een alternatief!

Foto door Laura Luchtman
Foto door Laura Luchtman

Hou jij ook wel van een kledingstuk met een kek kleurtje? Dat snappen we, maar het is niet altijd even goed voor mens en planeet. De chemische stoffen die gebruikt worden bij het verven van kleding zijn ongezond voor de mensen die ermee werken en vervuilen via het afvalwater de rivier. Per jaar belandt er zo’n 50.000 ton kleurstof in het watersysteem. Laura Luchtman en Ilfa Siebenhaar, beide biodesigners, bedachten een alternatief.

Een chemisch gekleurd shirt

Het grootste deel van de chemicaliën die bij het maken van een kledingstuk gebruikt worden is te vinden kleurstoffen, aldus Sara del Río van Greenpeace Spanje in een interview met FashionUnited. “Gevaarlijke chemische stoffen die in de textielindustrie voorkomen bevatten zware metalen, zoals  alkylfenolen (voor het wassen en verven), ftalaten (voor het maken van een PVC-opdruk) en geperfluoreerde stoffen (voor het antivlek of waterproof maken)”, vertelt ze.

Hoewel er steeds meer zware chemicaliën (waar onderzoek naar is gedaan) worden verboden, is er nog geen strikte globale regelgeving.  Vooral bij donkere kleding is de kans groot dat zware chemicaliën zijn gebruikt in het verfproces.

Oplossingen voor chemische kleurstoffen

De oplossing voor deze chemische kleurstoffen die het milieu vervuilen wordt overal gezocht. Momenteel zijn planten en micro-organismen de twee grootste bronnen van natuurlijke pigmenten. Zo verft bijvoorbeeld babymerk BORO*MINI alleen maar met plantaardige kleuren en gebruikt Baby Verhip geen schadelijke chemicaliën.

Het Nederlandse bedrijf Dyecoo heeft een machine ontwikkeld die kan verven met CO2 in plaats van met water, waardoor de kleurstof niet in het milieu terechtkomt. En dan is er nog de allernieuwste innovatie van twee ontwerpers die samen een project zijn gestart: het biodesign-project ‘Living Colour’ van Laura en Ilfa. Zij zochten de oplossing in bacteriën.

Foto door Laura Luchtman

Foto door Laura Luchtman

Bacteriën als textielverf

Door bacteriën te gebruiken proberen Laura en Ilfa de tekortkomingen van plantaardige verf op te lossen: plantpigmenten kunnen instabiel zijn door aantasting van licht en warmte, en ze bieden een gelimiteerd kleurenpalet. Daarnaast hebben plantaardige inkten vaak veel water en chemische stoffen nodig om de kleur ook echt ‘vast te zetten’ in de stof. Omdat dit proces erg duur is, wordt vaak toch voor de synthetische kleurstoffen gekozen.

Daarom willen Laura en Ilfa met hun bacteriën een betaalbaar en schaalbaar alternatief bieden. De pigmenten in sommige bacteriën zijn bio-afbreekbaar en niet schadelijk voor het milieu, dieren of mensen. Bovendien kunnen de kleurstoffen van bacteriën ervoor zorgen dat de stof anti-oxidant, anti-biotisch en anti-bacterieel is, waardoor het veiliger en prettiger is voor de huid. De onderzoeksters maakten al drie kleuren verf van bacteriën!

"We hebben met drie verschillende bacterie stammen gewerkt (.J.lividum , S. Marcescens, M. Luteus). We werken voornamelijk met J.lividum en S. Marcescens. Hiermee hebben we een kleurenpalet in verschillende kleurgradaties gemaakt. De kleuren zijn ook heel goed te mengen, waardoor je andere kleuren kan maken. Recentelijk hebben we twee nieuwe kleuren er bij, hier wordt komende tijd meer onderzoek in gestoken om te zien of deze ook geschikt zijn om toe te passen", licht Ilfa toe. De Janthinobacterium Lividum, maakt paarse pgimenten. De Arthrobacter agilis-bacterie zorgde voor een rozerood-achtige kleur en de Micrococcus luteus vormde een geel pigment.

Patronen door geluid

Maar hier lieten de dames het niet bij zitten. In hun onderzoek gaan ze nog een stapje verder: met geluiden willen ze de groei van bacteriën stimuleren én kijken of ze bepaalde patronen kunnen maken. Geluidsgolven creëren van nature bepaalde patronen, die je kunt vastleggen in vloeibare stoffen. Samen met experts op het gebied van biologie en geluid experimenteerden Laura en Ilfa met boxen, een bass-beat en verschillende geluiden.

Het resultaat? "We hebben het geluidsonderzoek uitgevoerd met J. Lividum. We wilde de bacteriën blootstellen aan verschillende Hertz frequenties om zo te testen of we hiermee de groei van de bacterie konden beïnvloeden en daarmee een geometrisch patroon doen laten ontstaan. Wat er gebeurde was geheel tegen onze verwachtingen in, in plaats van patronen werd de stof juist effen geverfd en was de kleur dieper en intenser.

Dit was op een punt in ons onderzoek dat we alleen nog maar textiel konden verven in een organisch patroon dus we waren enorm blij verrast dat we nu een techniek hadden ontdekt om de textiel effen en intenser van kleur te verven". De paarse bacterie is een perfecte bacterie om textiel mee te verven: het groeit snel en zorgt voor een goed pigment. De andere twee kleuren zijn iets lastiger, omdat ze specifiekere groeiomstandigheden nodig hebben. Ook het maken van patronen is dus nog een lastige klus.

Resultaten van de audiotest | Foto door Laura Luchtman

Resultaten van de audiotest | Foto door Laura Luchtman 

Certificeringen voor minder chemicaliën

Mocht je niet kunnen wachten tot alle bacteriegekleurde items in de winkel liggen en nú al een nieuw item willen scoren? Check dan even hoe jouw kledingstuk er eigenlijk voor staat. Er zijn verschillende certificeringen die informatie kunnen geven: Oeko-Tex garandeert bijvoorbeeld dat het hele productieproces geen schadelijke of gevaarlijke chemicaliën bevat. Het Bluesign keurmerk certificeert zelfs de hele textielketen.

Ook is er een samenwerkingsverband tussen grote kledingmerken, de Roadmap to Zero, waarbinnen de chemicaliën geminimaliseerd of gestopt moeten zijn in 2020. Altijd handig om dus even te checken of het merk daarbij is aangesloten. Meer info hierover vind je ook op de site van MVO Nederland.

afbeelding van Jessie
Jessie Auteur

Jessie is zero waster (> 3 jaar afvalarm), blogger (www.hetzerowasteproject.nl) en ondernemer (www.anewzero.com). Ze is ervan overtuigd dat duurzaam leven ook heel leuk, makkelijk en stijlvol kan zijn en is vastbesloten om met haar duurzame (plasticvrije) lifestyle de wereld te redden.

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.369 blogs