afbeelding van Erik
Erik Auteur

Hoe kan kleding zó goedkoop zijn?

SALE! T-shirts, tops en overhemden onder de 10,- euro, maar wie betaalt de prijs?

Goedkope of duurzame kleding
Veel kleding voor weinig geld. Foto: Unsplash

Het produceren van een kledingstuk heeft nogal wat voeten in aarde: denk aan materiaal, productie en transport. Toch is fast fashion spotgoedkoop. Hoe dan?

Dat houden deze bedrijven liever geheim. Maar het duurzame kledingmerk SKOT gelukkig niet. Op hun website geven ze niet alleen informatie over materialen en productielocaties maar maken ze ook de prijsopbouw van hun overhemden inzichtelijk:

Prijs duurzame kleding materialen, arbeid, transport, btw, kosten SKOT

Voor fast fashion merken zou dit overzicht er heel anders uitzien. Met name de productiekosten zouden veel lager zijn, met alle consequenties van dien. Dit zijn de 3 belangrijkste redenen waarom fast fashion zo goedkoop is. 

1. Goedkope materialen

Allereerst wordt de meeste fast fashion gemaakt van goedkope materialen die hun afdruk achterlaten op mens en milieu. Alleen al de materiaalkosten (€18,90) van een duurzaam overhemd blijken hoger dan de totale prijs van een fast fashion variant. Door katoen in te kopen dat is geteeld met veel pesticiden, kunstmest en chemicaliën op ongecertificeerde plantages lukt het goedkope merken deze kosten te drukken. Zowel de arbeiders op de plantages als het milieu zijn hiervan de dupe.

SKOT duurzame kleding, biologisch katoenSKOT maakt eerlijke en duurzame kleding van biologisch katoen. Foto: SKOT

Biologisch katoen wordt daarentegen geproduceerd zonder kunstmest en pesticiden. Een nadeel is dan weer dat biologisch katoen meer grond nodig heeft. Eerder maakten we dit handige overzicht waarin we verschillende stoffen met elkaar vergelijken. Een van de meest veelbelovende materialen is Tencel: een sterke, warme en duurzame stof. Reden voor ASN Bank om te beleggen in Lenzing, het bedrijf dat deze stof produceert.

2. Arbeiders ontvangen geen leefbaar loon

Het tweede deel van de prijs bestaat uit de kosten voor arbeid (€9,10) die nodig zijn om het kledingstuk te maken. Fast fashion bedrijven betalen echter maar een fractie van dit bedrag per kledingstuk. In de meeste gevallen veel te weinig om van te leven.

Hoe weinig precies? Om eerlijk te zijn: we hebben vaak geen idee.

Hoewel er de afgelopen jaren enige vooruitgang is geboekt zijn er nog altijd maar weinig merken die volledig transparant zijn over hun leveranciers en arbeidskosten. Volgens het jaarlijkse Living Wage Report van ASN Bank vormt dit gebrek aan transparantie momenteel de grootste uitdaging om bedrijven te kunnen beoordelen.

Deze problematiek speelt overigens niet alleen buiten Europa. Ook in meerdere Europese landen, waar door overheden de rechten van werknemers over het algemeen beter worden beschermd, worden fabrieksarbeiders vaak onderbetaald. Zo kwam vorig jaar naar buiten dat arbeiders in Britse fabrieken soms niet eens de helft van het minimumloon kregen betaald. In de betreffende fabrieken werd kleding gemaakt voor fast fashion merken als Boohoo en Missguided die tops en jurkjes verkopen voor onder de 8,- euro.

3. Productie wordt goedkoop uitbesteed

Een andere manier waarop de kosten van fast fashion merken de kosten laag houden is door productie uit te besteden aan de goedkoopste bieder. Duurzame merken zoals SKOT besteden de productie van hun kleding ook uit, maar enkel bij fabrieken waar de arbeidsomstandigheden goed zijn en werkers een eerlijk loon krijgen. Fabrieken waar fast fashion wordt geproduceerd daarentegen, nemen het niet zo nauw met veiligheid en arbeidsvoorwaarden. 

Eerder schreven we bijvoorbeeld al over de nog altijd beroerde arbeidsomstandigheden in kledingfabrieken in China, Bangladesh en Vietnam. In veel fabrieken is het normaal om naast de lange werkdagen ook nog tientallen uren per week (onbetaald) over te werken. 

Vrouwelijke arbeiders moeten onbetaald overwerken op onveilige werkplekkenDeze vrouwen betalen de werkelijke prijs van onze goedkope kleding. Foto: Unsplash

Ook krijgen de voornamelijk vrouwelijke werknemers geen ziektekosten-, arbeidsongevallen- en zwangerschapsverzekering, werken in onveilige gebouwen en zijn vaak slachtoffer van (seksueel) geweld. Waarom is er sinds de instorting van Rana Plaza in 2013, waarbij naar schatting 1134 doden vielen, zo weinig veranderd?

Volgens onderzoekers van King's College London en de Universiteit van Warwick in opdracht van het Ethical Trading Initiative ligt de schuld bij het business model van fast fashion. Alleen door leveranciers en inkopers constant met elkaar te laten concurreren kunnen merken in korte tijd zo goedkoop mogelijk enorme hoeveelheden kleding produceren. Dit systeem maakt niet alleen gebruik van bestaande lage lonen en de bijbehorende arbeidsomstandigheden: het creëert ze zelf.

De werkelijke kosten van fast fashion

Samen met de transportkosten (€4,50) en BTW (€13,70) komen de kosten voor de productie van het duurzame overhemd uit op €46,20. Een stuk duurder dan fast fashion? Niet wanneer je alle werkelijke kosten zou meerekenen: de zogenaamde true cost.

We noemden al de schade aan het milieu bij de productie van stoffen zoals katoen, maar denk ook aan de uitstoot van broeikasgassen (in 2015 1,2 miljard ton C02-equivalenten, evenveel als de uitstoot van al het wereldwijde transport) en de economische schade als gevolg van uitbuiting. Of de enorme kosten van de afvalverwerking van al die kleding die meestal maar een paar keer is gedragen. Alleen door fors minder kleding te produceren kunnen we het tij keren.

Kleding afval true cost duurzaamheid fast fashionVeel kleding belandt al na een paar keer dragen bij het vuilnis. Foto: Unsplash

Alternatieven voor fast fashion

Gelukkig zijn er veel mooie en toffe alternatieven voor fast fashion! Jij kunt helpen de kledingindustrie te verduurzamen door minder kleding te kopen, op zoek te gaan naar tweedehands pareltjes en te kiezen voor betere materialen. Bijvoorbeeld door:

Het realiseren van een leefbaar loon voor arbeiders in de kledingindustrie is een van de drie langetermijndoelen van ASN Bank.

afbeelding van Erik
Erik Auteur

Schrijft voor een duurzame toekomst op een gezonde planeet. Bij Voor de Wereld van Morgen helpen we duurzame ondernemers aan een vliegende start én vertellen je over de groenste innovaties en startups die de wereld een beetje mooier maken. Heb jij een slim idee? Deel het met ons en laat weten hoe we je kunnen helpen!

INSPIRATIE

MEER GERELATEERDE BLOGS

Alle 1.251 blogs