afbeelding van Elky Rosa
Elky Rosa Auteur

Eerlijk voedsel door blockchain?

De blockchaintechnologie is de meest transformerende technologie van dit moment. Hoe maakt zij ons voedsel eerlijker?

Kokosnootboer in Indonesië - Foto: FairFood, blockchaintechnologie
Kokosnootboer in Indonesië - Foto: FairFood

Jij start je dag met een goede kop koffie en een snel ontbijt. Rond half 1 is het tijd voor lunch en om 18:00u zet jij een Indiase curry op tafel. Tussendoor heb je nog wat gesnackt. Eigenlijk zijn we de hele dag aan het eten, maar weet je eigenlijk wel waar al jouw voedsel vandaan komt? Wat er allemaal in zit? Hoe zou het zijn als alles wat jij in je mond stopt door een innovatieve technologie van zaadje tot supermarkt te herleiden is? Dat je kunt zien wie jouw kokosnoot van de boom heeft geplukt en hoeveel geld hij daarvoor krijgt zodat hij een goed leven kan hebben. Gaaf toch? Door blockchaintechnologie kan dit werkelijkheid worden. Deze innovatieve technologie belooft transparantie en verduurzaming van de voedselketen. Klinkt goed, maar wat is het en wat gebeurt er mee?

De blockchain in het kort

De wereld maakte voor het eerst kennis met blockchain door de mysterieuze Japanner Satoshi Nakamoto. Hij publiceerde in 2008 de paper  ‘Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System’. Dit deed de wereld even opschudden; grote kans dat je de term 'bitcoin' wel eens voorbij hebt horen komen. Maar deze technologie heeft meer toepassingen dan enkel de Bitcoin. Hoe het precies werkt is een wat complex verhaal, maar onderstaand filmpje geeft een redelijk goede korte uitleg. 

 

 

De blockchaintechnologie is dus een database, het best te vergelijken met een excelsheet. Wat de blockchain cruciaal anders maakt is dat het decentraal en open is. Dit houdt in dat er niet één instantie of bedrijf eigenaar is, maar dat niemand exclusief eigenaar is. Elke deelnemer krijgt een exacte kopie van de excelsheet en kan informatie toevoegen. Nieuwe gegevens zijn zichtbaar voor alle deelnemers. Bij blockchain kun je dan ook alleen nieuwe regels toevoegen en geen regels verwijderen. Alle schakels in de keten controleren elkaar dus continue, waardoor frauderen onmogelijk  is. Blockchain belooft veel, zoals sterkere cybersecurity en betere borging van privacy en autonomie van gebruikers. De financiële sector is er dan ook al voorzichtig mee bezig. Als de technologie op grotere schaal wordt toegepast zal het een ingrijpende impact hebben op onze samenleving, economie en de manier waarop we ons organiseren. Bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties zitten niet stil en verkennen de mogelijkheden. Heel summier wordt ook in de voedselindustrie gekeken naar inzet van de blockchaintechnologie: superinteressant.

Het kokosnoodsignaal

Fairfood is een van de weinige organisaties die daadwerkelijk actie onderneemt met blockchaintechnologie in de voedselketen. Zij hebben een productcampagne opgezet voor een eerlijke kokosnoot. Waarom een kokosnoot? Directeur van Fairfood, Sander de Jong legt uit dat wij in Nederland enorm veel kokos verbruiken. "Het zit in veel meer producten dan je denkt. Wist jij bijvoorbeeld dat er kokos in drop zit, koekjes, koffiecreamer en currypasta om maar iets te noemen? Er zijn 3 keer zoveel kokosboeren als cacaoboeren, maar het verhaal van de kokosboeren is niet bekend. Wij willen impact hebben met deze campagne".  Ik moet bekennen dat ik, als journalist binnen de duurzaamheidssector en onbewuste kokosnootgrootverbruiker, me daar totaal niet bewust van was. En daar is de campagne van FairFood dan ook op gericht; om consumenten als mij ervan te doordringen dat de import van kokos enorm is en dat de boer hier geen eerlijke prijs voor krijgt. Dat moet anders, vinden ze bij FairFood.

Blockchain voor een eerlijk inkomen

Door gebruik te maken van blockchain wordt de reis van de kokosnoot inzichtelijk en weet je zeker dat de boer een eerlijke prijs heeft betaald. "Transparantie is het nieuwe groen", zegt Sander de Jong. "Het ontbreken van transparantie vormt een dekmantel voor de voedselindustrie om hun verantwoordelijkheid te ontlopen. 'Dat wisten wij niet', is dan een veel gehoord excuus van supermarktketen en retailers. Met blockchain kan dat het excuus niet meer zijn, want alle stappen in de keten zijn inzichtelijk". Concreet betekent dit dat wanneer jij via FairFood een kokosnoot koopt jij kunt zien, door het product te scannen, welke reis de noot aflegt en of de boer daadwerkelijk een eerlijke prijs heeft gekregen. "Die eerlijke prijs wordt gelogd op de blockchain en is hiermee een feit", stelt Sander. FairFood heeft nu 516 kokosnoten verkocht van de 1000 die er beschikbaar zijn. Deze campagne is een eerste stap in de richting van een totaal duurzame en eerlijke voedselindustrie. "Wij hopen dat met dit kokosnoodsignaal de industrie haar verantwoordelijkheid neemt en de consument steeds bewuster wordt en ernaar gaan handelen". 

Als een vis in het water met de blockchaintechnologie

Naast FairFood is er in binnen de voedselindustrie nog een pilot geweest binnen de visindustrie. Onderstaand filmpje geeft hier wat meer uitleg over:

 

Fonkelnieuwe experimenten om in de gaten te houden

Naast de kokosnoot en de vis zijn er nog maar weinig andere experimenten of concrete en zichtbare pilots die de blockchaintechnologie inzetten binnen de voedselketen. Het staat echt nog in de kinderschoenen. Dit betekent niet dat er niets met de mogelijkheden van blockchain gedaan wordt: de inzet van de technologie wordt volop op de agenda gezet en er wordt vanachter verschillende bureau’s vanalles onderzocht, gedacht en geschreven. Een aantal organisaties zijn de moeite waard om in de gaten te houden:

  • Next Economy; in samenwerking met V2_ biedt Next Economy artist in residencies aan. In een periode van drie maanden gaan kunstenaars en developers verschillende maatschappelijke vraagstukken onderzoeken. Een onderzoek op het kruispunt van kunst, technologie en maatschappij. Een van de vraagstukken is ‘transparante voedselketens', waarbij de blockchaintechnologie goed van pas kan komen.  
  • Het SIDNfonds had een call Blockchain for Good. Naast FairFood zijn hier nog 35 andere projecten te vinden die met inzet van blockchain de wereld een beetje beter willen maken. Niet alleen de voedselindustrie kan er namelijk van profiteren. 
  • De Rijksoverheid ziet ook het belang van de inzet van blockchains en heeft pilots op verschillende terreinen. Denk aan het inzichtelijk maken van afvaltransport, het vereenvoudigen van het PGB-proces, het waarborgen van de identiteit van burgers en de aanvraag procedure van een rolstoel. Allerlei pilots die de dienstverlening naar burgers kunnen verbeteren. Pilots over de deeleconomie en meer internationaal komen ook voor. Maar een pilot gericht op een eerlijke voedselketen zit hier (nog?) niet tussen.

 

Wil je zelf een bijdrage leveren aan een eerlijke voedselindustrie? Dat kan eenvoudig door bijvoorbeeld FairFood te steunen in hun campagne. Koop een kokosnoot, teken het kokosnoodsignaal en deel het verhaal. Of misschien heb je zelf een situatie waarbij je denkt dat blockchain de oplossing is? Deel je idee en laat het werkelijkheid worden.

afbeelding van Elky Rosa
Elky Rosa Auteur

freelance journalist / presentator / schrijver met een focus op kunst, cultuur, onderwijs en ondernemerschap.

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.552 blogs