afbeelding van Asceline
Asceline Auteur

Eerlijk duurt het langst en smaakt het lekkerst

Waarom kleine ondernemers geen duurzaamheidslogo’s hebben

Bron foto: Seepje.nl

De prijzen van grondstoffen zijn afhankelijk van de fluctuaties op de wereldmarkt. Dat veroorzaakt bij kleinschalige boeren in Afrika, Azië en Zuid-Amerika onzekerheid over hun inkomen. Duurzaamheidsstandaarden helpen boeren een rechtvaardig inkomen te verwerven en hun productie te verduurzamen. Maar waarom zien we zelden kleine bedrijven met een duurzaamheidskeurmerk, terwijl we weten dat ze duurzaam produceren? Is de certificering te ingewikkeld of te kostbaar? Of hebben ze het niet nodig?

Klein bedrijf zonder keurmerk

Bedrijven als Seepje en Moyee Coffee hebben geen duurzaamheidskeurmerk. Maar ze laten wel zien waar ze hun producten vandaan halen, wie ze maakt, op welke manier en onder welke omstandigheden. De vraag is of het keurmerk eerder iets is voor grotere bedrijven die veel verschillende leveranciers en producenten hebben. Volgens Beatrice Moulianitaki, European Program Manager Cocoa van Solidaridad, is er een trend dat kleine organisaties besluiten om hun eigen verhaal te vertellen. De oorzaken zijn de hoge kosten van certificering en het feit dat certificering slechts een van de instrumenten is om verduurzaming te realiseren. Maar over de hele linie blijft het aantal duurzaam geproduceerde producten (met of zonder certificaat) groeien. Bijvoorbeeld koffie, thee, bloemen, katoen en sieraden van eerlijk goud.

Hoe krijgen bedrijven en boeren een keurmerk?

Hoe een boer een keurmerk krijgt

Heel kort: afnemers betalen aan coöperaties van boeren een premie bovenop de wereldmarktprijs. De boeren beslissen samen waar ze deze premie aan besteden. Zo kunnen zij de vicieuze cirkel van armoede doorbreken. Maar boeren kunnen zich niet zomaar aansluiten. Ze kunnen pas gecertificeerd worden als ze voldoen aan de criteria van een keurmerk, zoals bijvoorbeeld Utz Certified of Fair Trade. Dit certificaat heet Code of Conduct. Om het te ontvangen moeten ze eerst investeren in onder andere opleiding, mest, pesticiden, tests van hun grond, beschermende kleding, planten, zaden etc. Een onafhankelijke partij controleert dit. De kosten van deze investeringen zijn hoog. Veel boeren hebben dat geld niet. Daarom betalen de ‘first buyers’ van de grondstoffen vaak de kosten en maken afspraken met de boeren.

Een keurmerk voor bedrijven

Als een bedrijf een keurmerk wil voor bijvoorbeeld een chocoladereep, dan moet het, net als boeren, voldoen aan vele criteria. Dit is vastgelegd in een certificaat dat Chain of Custody heet. Dat zijn andere criteria dan voor boeren, waar de nadruk op productieniveau ligt. Bedrijven moet inzichtelijk maken waar de producten vandaan komen en onder welke omstandigheden ze geproduceerd en bewerkt zijn. Kleine ondernemingen, zoals Moyee Koffie, hebben een eigen kijk op het verduurzamen van de keten.

Moyee Koffie

Guido van Staveren van Dijk van Moyee Coffie introduceerde in NRC Handelsblad de term Fair Chain. Zijn argumentatie is als volgt. Het aandeel van de boeren in de keten is heel klein. De waarde wordt toegevoegd buiten de producerende landen. Koffiebonen bijvoorbeeld worden ongebrand verscheept naar Europa en Amerika en daar gebrand. Maar als het branden en verpakken lokaal gebeurt, wordt de opbrengst voor de boeren veel groter. Moyee doet dat zelf in Ethiopië. Het werkt samen met lokale boeren en een eigen koffiebranderij. Moyee heeft geen keurmerk, maar wel een volledig transparante keten.

Het belang van een keurmerken voor de consument

Bewuste consumenten willen weten of de producten die ze kopen eerlijk geproduceerd zijn. Zij letten op keurmerken. Bij producten van kleine ondernemers kennen ze het verhaal. Zo dragen ze bij aan een eerlijke verdeling van inkomsten in de wereld. Volgens Mariëtta Smid van de ASN Bank is een keurmerk een uitkomst voor consumenten die niet het hele verhaal van een product willen doorgronden, maar wel eerlijke producten willen kopen. Ze hoeven zich dan niet te verdiepen in het verhaal achter alle producten die ze kopen. Maar in de ideale, duurzame samenleving zouden keurmerken eigenlijk overbodig moeten zijn. Daarin moeten consumenten erop kunnen vertrouwen dat alle ondernemers eerlijke producten verkopen.

afbeelding van Asceline
Asceline Auteur

Hoi. Mijn naam is Asceline Groot. Ik ben auteur van het boek 'Het Nieuwe Groen', co-auteur van 'Dromen voor Altijd' en werk nu aan mijn proefschrift. Het onderzoek gaat over de effecten van 'social enterprises' op consumentengedrag en grote bedrijven. Ik ben altijd op zoek naar mooie, bijzondere, concrete, een tikkeltje vage of mindblowing ideeën die onze wereld een beetje mooier maken. Om een blog over te schrijven, of mijn netwerk of kennis mee te delen. Dus twijfel niet als je rondloopt met een vraag of verzoek.

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.551 blogs