afbeelding van Margot
Margot Auteur

Duurzaam Dilemma: vriend en vijand in de mini-maatschappij

Wel of niet ingrijpen met Anouck Wolf van Critical Mass

Foto: Critical Mass.

Ben je wel eens gepest, buitengesloten of gediscrimineerd? Een van je vrienden misschien? Of moet je schoorvoetend toegeven dat je je zelf wel eens schuldig hebt gemaakt aan een pesterij of discriminatie? Hoe je het ook wendt of keert; pesten, buitensluiten, conflicten en discriminatie zijn op scholen, net als in de rest van de wereld, aan de orde van de dag. En online is het nog gemakkelijker om iemand te pesten. Hoe kun je er nu voor zorgen dat alle leerlingen zich veilig voelen op hun eigen school? Deze week in het Duurzame Dilemma: Anouck Wolf van Critical Mass over het grootste dilemma waar leerlingen tegenaan lopen die mee doen aan Expeditie Vriend & Vijand. 

 

Wat zeecontainers met sociale veiligheid te maken hebben

Anouck Wolf is projectleider van Expeditie VRIEND & VIJAND; een rondreizende interactieve tentoonstelling over sociale veiligheid op school. Vijf zeecontainers zijn omgebouwd tot multimediale confrontatiecontainers en reizen van schoolplein naar schoolplein. “Het doel van VRIEND & VIJAND is om sociale veiligheid op scholen te vergroten door de actiebereidheid bij leerlingen, leraren en de schoolleiding te vergroten”, vertelt Anouck.

 

In de containers van VRIEND & VIJAND

Wat gebeurt er nu eigenlijk in die zeecontainers? In elke zeecontainer wordt één thema aangekaard: vooroordelen, pesten, uitsluiting, sociale invloed en conflictescalatie. De leerlingen bezoeken in kleine groepjes de vijf containers onder begeleiding van een trainer. “We geven de leerlingen in de container een ervaring, dat kan bijvoorbeeld een filmpje zijn of een game, en van daaruit jagen we het gesprek tussen leerlingen over het onderwerp aan,” aldus Anouck. Daarnaast worden de schoolleiding en de docenten intensief bij het project betrokken. Expeditie VRIEND & VIJAND geeft hen ook handvatten waarmee zij direct aan de slag kunnen op school.

 

Het grootste dilemma in de containers

Wat is nu het grootste dilemma voor leerlingen die meedoen aan Expeditie VRIEND & VIJAND? “Dat is het dilemma van ingrijpen”, vertelt Anouck, “wanneer doe je dat nu wel of niet? En hoe? Als iemand bijvoorbeeld een kwetsende foto van iemand plaatst, wat doe je dan? Ga je die foto liken? Vertel je erover aan iemand anders? Of zeg je tegen de persoon in kwestie dat hij/zij de foto weg moet halen?” Er zijn tal van dit soort situaties te bedenken waarin leerlingen voor dit dilemma komen te staan.

In de confrontatiecontainers gaan leerlingen het gesprek aan over wel of niet ingrijpen in deze moeilijke situaties: “Het is niet zo dat wij leerlingen voorkauwen hoe ze in een bepaalde situatie moeten reageren, maar we willen graag dat er een zo eerlijk mogelijk gesprek komt tussen de leerlingen. Ze verplaatsen zich ook in de verschillende rollen of kanten van het verhaal en kijken naar wat iemand nodig heeft in zo’n situatie om in te grijpen. Veel leerlingen zeggen in te grijpen als het vrienden zijn, maar dat het lastiger is als de ander bijvoorbeeld ouder is of groter. Maar maakt het eigenlijk uit of je iemand goed kent of niet? Of je iemand aardig vindt of niet? Sommige leerlingen weten niet goed wat je allemaal kunt doen of hoe je moet ingrijpen zonder zelf de ‘pispaal’ te worden. Ook wordt er gepraat over ‘wanneer gaat iets te ver voor mij?’ en is dat dezelfde grens als die van een ander? En hoe zouden we het gezamenlijk willen hebben? En we vragen leerlingen natuurlijk: kijk je nu anders naar de situatie?”

Expeditie VRIEND & VIJAND zorgt er vooral voor dat het gesprek op gang komt over deze sociale verschijnselen. Dat er inzicht ontstaat in je eigen rol en handelen bij verschillende situaties en nagedacht wordt over eventuele gevolgen voor de verschillende betrokkenen. Samen met de leerlingen wordt er zo gewerkt aan een veilig sociaal klimaat bij hen op school.

 

Grijp jij in of niet?

Elke week vragen we aan de persoon die we interviewen: welk duurzaam dilemma zou je de Voor de Wereld van Morgen community willen voorleggen?

Anouck: “Scholen zijn eigenlijk mini-maatschappijen. Hetzelfde dilemma van ingrijpen, komt ook in de ‘echte maatschappij’ vaak voor. (Denk aan situaties als pesten op het werk, discriminatie, hatelijke opmerkingen, geweld op straat.) Als je iets belangrijk vindt, wanneer grijp je wel in en wanneer niet? En hoe dan? Of laat je eerlijk weten of je iets wel of niet goed vindt? En hoe zorg je dat je dit op een constructieve manier, bijvoorbeeld niet ‘op de man’, doet?

 

afbeelding van Margot
Margot Auteur

MSc Environmental Sustainability | Hart voor natuur, milieu en échte duurzaamheid | Allergisch voor onrecht en hebzucht | Liefhebber van (Ghandi) quotes zoals “wees de verandering die je wilt zien in de wereld”

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.552 blogs