afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

Dit zijn de alternatieven voor palmolie

Wist je dat palmolie de meest gebruikte plantaardige olie ter wereld is?

Wist je dat palmolie de meest gebruikte plantaardige olie ter wereld is?
Palmolie zit in 60% van alle samengestelde producten die je in de supermarkt kunt vinden.

Palmolie is een belangrijke bron van vetten in onze voeding. De plantaardige olie zit verwerkt in margarines, ijs, soepen, chocolade en koekjes. Maar het wordt ook veelvuldig gebruikt in cosmetica en schoonmaakmiddelen. In ruim 60% van alle samengestelde producten die je in de supermarkt kunt vinden, zit palmolie. Toch gaan bij veel mensen alle alarmbellen af als ze het woord 'palmolie' horen. Wat is het eigenlijk en waarom is het schadelijk? Voor de Wereld van Morgen zocht het voor je uit.

Wat is palmolie?

Palmolie wordt gewonnen uit het vruchtvlees van de palmvrucht. De vrucht is oranjerood, vaak met een bijna zwarte bovenkant en een gele onderkant. De vruchten groeien aan de oliepalm en zitten met honderden tot duizenden bij elkaar in een dichte tros van 25 kilo. Van het zaad wordt palmpitolie gemaakt. De oliepalm gaat lang mee: zo’n 25 tot 30 jaar. Vanaf het derde jaar groeien de eerste vruchten aan de palm. Het hele jaar door produceert de palm nieuwe vruchten.

Van palmvrucht tot palmolie

De vruchten worden meestal binnen 24 uur na het oogsten onder hoge druk gestoomd en door zware machines geperst om de olie eruit te halen. De ruwe olie wordt met tankschepen naar de haven van bestemming gebracht. Daarna gaat de palmolie naar de raffinaderij. Daar wordt het gezuiverd, ontkleurd en ontgeurd. Ook wordt de olie gescheiden in een vast en vloeibaar deel. Grote voedingsmiddelenconcerns kopen de olie en maken er bijvoorbeeld slaolie of margarine van. 

Waarom is palmolie omstreden?

De oliepalm groeit voornamelijk in Azië. De vraag naar palmolie is de afgelopen jaren fors gestegen, omdat het een relatief goedkoop product is. Maar om aan de vraag te kunnen voldoen, worden steeds meer stukken regenwoud gekapt, omdat het plaats moet maken voor palmolieplantages. Meer dan de helft van alle regenwouden in Indonesië zijn inmiddels verdwenen.

Enorme stukken bos worden afgebrand, waarbij veel fijnstof en CO2 vrijkomt. Vaak worden mensen die in de omgeving wonen gedwongen om te vluchten of te werken op de plantages. De arbeidsomstandigheden zijn in de meeste gevallen erbarmelijk. De werknemers worden vaak blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, omdat op de plantages bestrijdingsmiddelen worden gebruikt tegen ratten, schimmelziekten en neushoornkevers. Ook veel dieren lopen gevaar. Samen met de tropische regenwouden gaan hele ecosystemen voorgoed verloren. Het bestaan van orang oetans, tijgers, tropische vogels, zeldzame plantensoorten, neushoorns en olifanten wordt ernstig bedreigd.

De resten die overblijven na het uitpersen van de palmvruchten worden vaak in rivieren geloosd waar het zuurstof aan het water onttrekt. Het gevolg is een hoge vissterfte en dat levert vervolgens problemen op voor de lokale voedselvoorziening.

Duurzaam geteelde palmolie

Met palmolie an sich is niet zoveel mis, maar de wijze waarop het geproduceerd wordt des te meer. Om ervoor te zorgen dat de palmolieproductie wereldwijd verduurzaamt, is een internationaal platform opgericht: de ‘Roundtable on Sustainable Palm Oil’ (RSPO). Het platform heeft criteria opgesteld die een goede zorg voor mens, dier en milieu moeten waarborgen en waarbij rekening wordt gehouden met sociale, ecologische en economische aspecten. Helaas heeft het platform vooralsnog niet gezorgd voor grote veranderingen, onder meer door de inmenging van de palmolieindustrie en belangenverstrengeling.

Wat zijn de alternatieven? 

Het lijkt misschien onbegonnen werk om palmolie te vermijden, omdat het zit verwerkt in meer dan 60% van de samengestelde producten. Bovendien lijkt er nog geen duidelijk keurmerk te zijn dat écht goede zorg voor mens, dier en milieu waarborgt. Maar het kan wel! 

Palmolie.info heeft een ingrediëntenlijst opgesteld waarmee je zelf kunt zien of een product palmolie bevat. Wil je liever een kant-en-klare lijst met de alternatieven? Zaailingen heeft per categorie (zowel voeding als cosmetica) minimaal één waardig alternatief gevonden door veel onderzoek en navraag te doen. De lijst kun je hier vinden

Daarnaast kun je zelf ook een aantal dingen doen in de strijd tegen palmolie:

  • Koop zoveel mogelijk onbewerkte producten. Hou je van pindakaas? Voor de Wereld van Morgen heeft 5 pure pindakazen voor je op een rijtje gezet.
  • Duik in de voorraadkast en kijk of jouw veelgebruikte producten palmolie bevatten. Zo ja, zoek in bovenstaande lijsten naar alternatieven.
  • Bij veel verzorgingsproducten en schoonmaakmiddelen is het onduidelijk of het palmolie bevat, omdat op de etiketten verschillende andere benamingen worden gebruikt. Je kunt ervoor kiezen om sommige producten zelf te maken, zoals gezichtsmaskers en schoonmaakmiddelen.

En dan nog dit...

Een tijdje terug spraken wij met Robert-Willem van SOOP. Hij maakt zeep van organische reststromen (koffiedik en sinaasappelschillen) en gebruikt daarbij geen palmolie

afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

hetkanWel ziet de toekomst als een kans. Een kans voor een schonere en eerlijkere wereld. Een kans voor een verantwoorde lifestyle. Een kans voor nieuwe energie. Een kans voor dialoog. Een kans voor nieuwe media. Met hetkanWel maak je jouw wereld groener, eerlijker en leuker!

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.496 blogs