afbeelding van Maartje
Maartje Auteur

Dit is er mis met ons voedselsysteem

Fruit en groente die met veel tijd, energie en kosten zijn gekweekt worden verspild omdat ze niet mooi genoeg zijn.

Foto: Sydney Rae via unsplash

De 60.000 kilo pruimen van Kees, de zes miljoen Tommies snacktomaten of de kroppen sla van Daniella en Bart. Door het warme, droge weer van deze zomer kunnen fruit en groenten afwijken van de specificaties van de afnemers die ze vervolgens niet meer willen hebben. Niet alleen een strop voor de teler maar ook voor ons. Want inmiddels verspillen we eenderde (!) van ons voedsel en putten we onze aarde steeds sneller uit.

Zoals de pruimen van Kees die 3mm te klein waren. De afnemer wilde ze niet meer hebben en Kees leek te blijven zitten met enorme hoeveelheden fruit dat, ondanks een afwijkend uiterlijk, helemaal prima smaakt. Na een noodkreet van zijn zus Annemiek kwam het helemaal goed met de pruimen van Kees maar waarom wilden de supermarkten deze smakelijke pruimen niet hebben? Dat heeft alles te maken met handelsnormen en kwaliteitseisen.

De schoonheidscriteria voor eten

De noodkreten van de telers worden deze zomer gehoord. De tomaten, sla en pruimen die we eerder noemden zijn inmiddels allemaal 'gered'. Maar zij vormen slechts het topje van de ijsberg, in totaal wordt zo’n tien procent van alle groenten en fruit verspild omdat het niet voldoet aan bepaalde schoonheidsregels.

Zo heeft de Europese Unie handelsnormen opgesteld: belangrijke algemene handelsnormen die ervoor zorgen dat ons eten vers en veilig is en specifieke handelsnormen die gericht zijn op de uiterlijke kenmerken van ons eten. En het zijn deze specifieke handelsnormen die voor veel onnodige verspilling zorgen. Die omvatten namelijk regels die gericht zijn op de uiterlijke kenmerken van ons eten en focussen op perfectie en uniformiteit. Deze specifieke handelsnormen gelden voor elf soorten, zeer populaire, groenten en fruit en delen deze in in drie verschillende klassen.

 Deze tomaat voldoet niet aan de schoonheidscriteria en vind je niet in de supermarkt

Alleen de eerste twee klassen worden in de supermarkt verkocht, het fruit en groente dat slechter wordt beoordeeld, wordt onder meer gebruikt in soepen en voorgesneden groentepakketten. Zo is een kromme zoete puntpaprika niet toegestaan en mogen tomaten geen uitstulpingen hebben. Hebben ze dat wel, dan worden ze domweg niet verkocht en belanden ze in de biovergister, worden ze ondergeploegd op het land, gebruikt als veevoer of simpelweg weggegooid. Terwijl deze producten vers, veilig en lekker zijn en voedselverspilling een serieus, wereldwijd probleem is.

Supermarkten eisen perfecte groenten

Naast de Europese handelsnormen hebben telers ook nog te maken met de aanvullende kwaliteitseisen van Nederlandse supermarkten. Deze gaan met name over maat, vorm, glans en andere schoonheidsidealen. Deze kwaliteitseisen zijn niet bij wet bepaald en komen bovenop de wettelijke handelsnormen. Ze zijn daarom extra beperkend voor wat telers wel en niet kunnen leveren aan supermarkten. Dat overkwam Kees, wiens pruimen 3mm te klein waren vanwege het warme weer.

Pruimen van kees De kleine pruimen van Kees zien er prima uit

Kromkommer zet zich al jaren in om voedselverspilling te verminderen, onder meer door zelf met 'lelijke' groente nieuwe voedselproducten te maken. Zij schatten, gebaseerd op bezoeken aan een groot aantal telers, dat 10-15% van de voedseloogst niet op ons bord belandt. Deze cijfers zijn in lijn met onderzoek uit België en Groot-Brittannië. Tropische fruitsoorten hebben het helemaal moeilijk, daarvan wordt 40% afgekeurd omdat ze niet voldoen aan de ideale afmeting of vorm.

Verspilling op de politieke agenda

Mede gesteund door ASN Bank riep Kromkommer de EU en de Tweede Kamer op om de specifieke handelsnormen af te schaffen en om supermarkten te verzoeken hun aanvullende kwaliteitseisen te versoepelen. Carla Dik-Faber van de ChristenUnie diende hierop een motie in om cosmetische eisen voor groente en fruit te schrappen en deze werd op 19 juni met 130 stemmen voor en 20 tegen aangenomen (check ook even wie er tegenstemden...).

De bal ligt nu bij minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit die, na het aannemen van de motie, zich nu hard moet gaan maken voor het schrappen van de cosmetische eisen uit de Europese handelsnormen. Dat zou een grote stap betekenen in het tegengaan van voedselverspilling in Nederland en Europa. En een grote steun in de rug voor telers als Kees.

Zelf verspilling tegen gaan

Er stonden lange rijen voor de vestigingen van Instock toen men daar gratis de 'lelijke' Tommies snacktomaatjes kon ophalen. Er lijkt dus animo genoeg om groente en fruit te eten dat er niet perfect uitziet. Wil jij je steentje bijdragen en voedsel redden? There's an app for that!

De ondernemers van NoFoodWasted ontwikkelden de app Afgeprijsd die laat zien welke versproducten tegen hun houdbaarheidsdatum aanzitten en dus snel moeten worden verkocht (want anders...prullenbak). En de app van Get Chef's maakt restauranteten beschikbaar dat overblijft. Hou ook de Facebookpagina van Potverdorie of The Ugly Food Rescuers Club in de gaten voor nieuwe reddingsacties.

Kromkommer Laat weten dat jij dol bent op álle groente & fruit!

Nog leuker is het als je je geld besteedt bij een van de voedselredders uit onze Voor de Wereld van Morgen-community. Ga lekker uit eten bij Instock, koop de ketchup van The Ketchup Project, drink een lekkere ThijsTea en kook thuis met de producten van Kromkommer. Super makkelijke manieren om iets te doen aan voedselverspilling. Eet smakelijk.

Lees ook:

 

 

afbeelding van Maartje
Maartje Auteur

Mijn hart gaat sneller kloppen van duurzame ondernemers, groene uitvinders en sociale doeners. Heb jij een goed idee of mooi initiatief? Meld je dan aan op Voor de Wereld van Morgen en deel het met ons!

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.550 blogs