afbeelding van Lydia
Lydia Auteur

Deze olijfolie verbetert het leven van Italiaanse boeren!

Exploitatie-vrije olijfolie van il circolo is beter voor de boer én beter voor de natuur.

Il circolo wil de olijfolie industrie exploitatie-vrij maken!
Il circolo wil de olijfolie industrie exploitatie-vrij maken!

Olijfolie is niet weg te denken uit onze keuken. Maar wist je dat olijfboeren in Italië maar moeilijk rond kunnen komen van de opbrengst van hun bomen?  Met als gevolg dat boeren wegtrekken opzoek naar werk en hun boomgaarden achterlaten. Stephanie Rosenkranz en Utz Weitzel van il circolo willen verandering brengen in de situatie van de boeren door een eerlijke prijs te bieden voor hun product. Wij interviewden Stephanie over de start van il circolo, en hun ambitie om de Tony's Chocolonely van de olijfolie te worden. Want dat er wat moet veranderen in de olijfolie-industrie is duidelijk!

Het probleem in de olijfolie-industrie

Stephanie en Utz gaan al jaren naar Sicilië op vakantie. Daar werden ze geraakt door de omstandigheden waarin veel olijfboeren op het eiland verkeren. “Deze mensen hebben eigenlijk geen toekomst," vertelt Stephanie. Olijfboeren in Zuid-Europa verdienen niet genoeg met de opbrengst van hun bomen. Een gevolg is dat de kinderen het bedrijf, dat vaak al generaties in de familie is, niet overnemen. “En dat is niet zo gek als je bedenkt dat boeren nauwelijks genoeg verdienen om rond te komen”.

Volgens onderzoek van de Europese Unie verdienen olijfboeren per jaar ongeveer € 10.000 voor een fulltime taak. Een kwart verdient zelfs minder en moet rondkomen van minder dan € 5.000 per jaar. En dit is ná het ontvangen van Europese subsidies.  

Veel kinderen willen de boomgaarden niet overnemen.

Gebrek aan transparantie

De reden voor de lage inkomsten van olijfboeren is het gebrek aan transparantie op de markt. Het is voor een consument namelijk moeilijk om goede olijfolie van minder goede olijfolie te onderscheiden. Hierdoor komt de markt van olijfolie in een negatieve spiraal terecht: leveranciers van kwalitatieve olijfolie worden verdrongen door goedkope en vervalste olies en kunnen daardoor geen eerlijke prijs krijgen voor hun product.

En er gaat nog meer mis op de olijfoliemarkt. Er zijn bijvoorbeeld maar een paar grote spelers die de macht hebben. Een individuele boer, met een paar hectare met olijfbomen, produceert te weinig om invloed te kunnen uitoefenen op de prijs die op de markt tot stand komt. Een boer is hierdoor afhankelijk van groothandelaren voor de verkoop van zijn product. Stephanie legt uit dat de productiekosten van goede olijfolie ver boven de prijs ligt die boeren krijgen van groothandelaren. De boer is dan dus de dupe.

Het gevolg: veel jonge boeren laten hun boomgaarden achter en gaan opzoek naar werk bijvoorbeeld in het noorden van Italië. De grote stukken grond worden niet meer bewerkt en eroderen snel. Sommige stukken land gaan door de droogte zelfs in vlammen op.

Olijven oogsten is handwerk en vraagt om veel werknemers.

Standaarden worden verlaagd ten kosten van kwaliteit

Een ander gevolg van de lage prijzen is dat boeren worden gedwongen om hun productieproces aan te passen zodat ze sneller en meer kunnen produceren. Voor goede olijfolie - zoals de extra vierge olijfolie die il circolo verkoopt -  wordt de olie uit het vruchtvlees van de olijven geperst. De olie die je hiermee krijgt bevat alle goede eigenschappen van olijven, maar dan in hogere maten dan normale olijfolie. Dit heeft alles te maken met de tijd van de oogst en de methode van extractie. Als de olijven vroeg in het seizoen worden geoogst en de olie wordt koud geperst dan zitten er meer antioxidanten en onverzadigde vetten in die goed zijn voor het verlagen van het cholesterol.

Maar niet alle olijfolie op deze manier geproduceerd. Vaak worden olijven later in het jaar geoogst waardoor er meer olie uit één olijf geperst kan worden. Of er wordt verwarming gebruikt om de olie uit de olijven te halen. Er zitten dan minder van de goede eigenschappen in de olie. Stephanie zegt hier over: “Als je de standaarden laat vallen kan er meer olie geproduceerd worden”. Als je als boer niet kan rondkomen, is het natuurlijk heel aanlokkelijk om deze standaarden te laten gaan, ook als je product er minder goed van wordt. Dit laat zien waarom het zo hard nodig is om deze boeren een eerlijke prijs te geven: zo hoeven de standaarden niet te worden verlaagd. 

Door totale transparantie in de keten kan de consument eisen stellen en krijgt de boer een eerlijke prijs.

Een premie tegen exploitatie

Il circolo wil verandering in de olijfoliemarkt brengen door een eerlijke prijs te bieden voor olijfolie. Op deze manier helpen ze boeren met het behoud van hun land. Daarnaast helpt il circolo boeren om goed voor hun boomgaarden te zorgen door te produceren op een manier die de natuur niet onnodig belast.

Il circolo doet dit door de boeren met wie ze samenwerken een vaste prijs te bieden in de vorm van een premie per liter. Deze premie wordt per regio en elk jaar opnieuw vastgesteld. Op dit moment werkt il circolo samen met boeren op Sicilië. Maar in de toekomst willen ze dit uitbreiden naar andere landen rond de Middellandse Zee. "Want" zegt Stephanie, "het probleem speelt overal waar particuliere olijfboeren zijn."

Transparantie is nodig

Naast het bieden van een eerlijke prijs, is een belangrijk onderdeel van het werk van il circolo om de productieketen van olijfolie inzichtelijk te maken. Alleen dan kan een consument onderscheid maken tussen minder goede en kwalitatieve, exploitatie-vrije olijfolie. Ook is transparantie nodig om de boeren een eerlijke prijs te kunnen geven voor hun product. Il circolo wil deze transparantie mogelijk maken door de inzet van onder andere ambassadeurs die samen een "impact circolo" vormen. Dit kleine groepje ambassadeurs krijgt alle informatie over de origine en het productieproces van de olijfolie, die zijn vervolgens kunnen gebruiken om de productie van de olijfolie te beïnvloeden door eisen en standaarden te stellen. Dat er genoeg ambassadeurs zijn voor dit mooie verhaal merken ze bij il circolo nu al. “We merken dat er veel mensen interesse hebben en ons verhaal willen delen”.

Impact vergroten

Om de impact te vergroten is er een grotere afzetmarkt worden gecreëerd in Noord-Europa. “Veel boeren willen wel biologisch en duurzaam produceren als ze zien dat het loont. Het hangt alleen af van de afzetmarkt in Noord-Europa om in het zuiden de impact te vergroten.” Il circolo is nu opzoek naar partners in Noord-Europa om dit voor elkaar te krijgen. Daarnaast zet il circolo zich in voor een fair trade certificering voor olijfolie, want die bestaat helaas nog niet.

Olijfolie van il circolo: eerlijk geproduceerd en van goede kwaliteit

ASN Bank Wereldprijs

Il circolo deed mee aan de ASN Bank Wereldprijs 2019. Ze bereikten de top 15 en hebben veel geleerd van het traject. Stephanie vertelt hierover: “Het traject heeft ons geholpen om ons verhaal duidelijk te vertellen en onze visie scherp te krijgen. Daarnaast heeft de jury ons aan het denken gezet. Volgens hen mogen we best ambitieuzer zijn! Als je impact wilt maken moet je snel lopen. Hoe sneller, hoe beter, want de boeren hebben nu al hulp nodig.”

Meer lezen

afbeelding van Lydia
Lydia Auteur

Ik word enthousiast van duurzame initiatieven en slimme ondernemingen die de wereld groener maken. Bij Voor de Wereld van Morgen helpen we duurzame ondernemers aan een vliegende start én vertellen je over de groenste innovaties en startups die de wereld een beetje mooier maken. Heb jij een slim idee? Deel het met ons en laat weten hoe we je kunnen helpen!

INSPIRATIE

MEER GERELATEERDE BLOGS

Alle 1.202 blogs