afbeelding van Erik
Erik Auteur

Deze boeren wijzen de weg uit de stikstofcrisis

De veehouderij is de sector met de meeste stikstofemissie in Nederland. Biedt ecologische landbouw met minder dieren de oplossing?

Stikstof landbouw veehouderij boeren greenpeace
Hoe maken we in Nederland ruimte voor landbouw én natuur? Foto: Unsplash

De stallen in Nederland zijn overvol. Met 115 miljoen koeien, varkens en kippen heeft ons land zelfs de hoogste veedichtheid van Europa. Deze enorme hoeveelheid dieren op een klein oppervlakte leidt tot veel schade aan natuur, milieu en onze leefomgeving. Zo is de veehouderij onder andere verantwoordelijk voor de meeste stikstofemissie in Nederland. De sector heeft dan ook een groot aandeel in de huidige stikstofcrisis. Gelukkig kiezen veel boeren voor minder dieren gecombineerd met een meer ecologische landbouw. En onderzoek toont aan: dat loont!

In opdracht van Greenpeace maakte onafhankelijk onderzoeksbureau Ecorys een maatschappelijke kosten-batenanalyse van de omslag naar een ecologische landbouw met minder dieren. De onderzoekers vergeleken de kosten en haalbaarheid van verschillende scenario's. Wat bleek? De omslag naar ecologisch boeren met een flink kleinere veestapel is niet alleen haalbaar maar levert de maatschappij zelfs jaarlijks 1 miljard euro op.

Minder dieren, meer biodiversiteit

Een krimp van de veestapel resulteert in minder stikstofemissie maar leidt volgens de onderzoekers ook tot minder uitstoot van broeikasgassen, fijnstof en mest. Hierdoor worden veel door de intensieve veehouderij veroorzaakte (verborgen) kosten van natuur,- klimaat- en gezondheidsschade vermeden. Gecombineerd met een meer ecologische landbouw levert deze omslag ook een belangrijke bijdrage aan het halen van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord van Parijs, het Urgenda-vonnis, en verbetert het de biodiversiteit.

Om onze landbouw te vergroenen is het nodig om veehouders financieel te ondersteunen bij hun overstap naar ecologisch boeren maar ook om subsidiestromen te koppelen aan duurzaamheid en eerlijke prijzen te betalen voor landbouwproducten. Uit onderzoek van het Planbureau van de Leefomgeving blijkt dat veel boeren die nu al relatief kleine ecologische maatregelen nemen met de juiste ondersteuning bereid zijn veel meer te doen. Deze boeren zijn alvast begonnen.

Van melkboer naar sojateelt of voedselbos

Tom en Bart Grobben zijn De Nieuwe Melkboer. De twee jonge melkboeren zijn een project gestart om te kijken of ze ook melk kunnen produceren zonder dat er een koe aan te pas komt: door het telen van Nederlandse soja voor plantaardige melk. Ze hopen met de lokale Overijsselse soja een duurzaam alternatief voor reguliere zuivelproducten aan te kunnen bieden. De sojateelt bestaat op dit moment nog naast de melkkoeien, maar de broers onderzoeken of ze een steeds groter deel van hun landbouwgrond voor de sojateelt kunnen inzetten.

Naast minder stikstof- en methaanuitstoot kan voor veehouders de (gedeeltelijke) overstap op soja of andere plantaardige eiwitbronnen ook een strategische keuze zijn. Deze gewassen vormen immers de basis van veel vleesvervangers, waar een alsmaar groeiende vraag naar is.

Tom en Bart tussen hun Nedersoja. Foto: De Nieuwe Melkboer

Boer Mark Venner is in Baexem ook bezig de melkveehouderij van zijn familie om te vormen, maar dan tot voedselbos. Dit is een duurzame en gifvrije manier van landbouw waarbij vaste planten en bomen niet alleen voedsel leveren, maar ook CO2 vastleggen en de biodiversiteit bevorderen. Dat is pas boeren mét de natuur! Op de plek waar de melkkoeien nu broeikasgassen uitstoten worden deze straks dus juist uit de lucht gehaald. De door Urgenda geïnitieerde beweging Grootouders voor het Klimaat is een crowdfunding gestart waarbij je een stukje van het voedselbos kunt adopteren.

Voedselbossen Voor de Wereld van Morgen

Ook een aantal Voor de Wereld van Morgen-ondernemers zien voor voedselbossen een belangrijke rol weggelegd in de transitie naar een meer ecologische voedselproductie. Zo heeft ARBRES als missie de landbouw gezonder te maken en biodiversiteit te herstellen. Dit doen ze door bestaande landbouwgrond om te vormen tot voedselbos. Ze werken veel samen met andere agrariërs maar zijn ook bezig met de ontwikkeling van een eigen bos. Extra tof: mensen met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt kunnen hier een leer- of werkplek krijgen.

Boeren, ondernemers en andere geïnteresseerden kunnen voor meer kennis over voedselbossen terecht bij Tuinderij de Voedselketen. Het doel van dit kenniscentrum is om te laten zien dat er serieuze alternatieven zijn voor de huidige manier van voedsel produceren. Naast lezingen, workshops en trainingen over natuurinclusieve landbouw en permacultuur kun je je ook aanmelden voor een groentepakket.

Fruit en groenten zonder schade aan mens, dier en natuur. Foto: Tuinderij de Voedselketen

Kruidenthee zorgt voor herstel biodiversiteit

Zonder de in het Greenpeace-rapport voorgestelde (financiële) steun zijn zulke grote veranderingen voor veel veehouders geen optie. Toegegeven, afscheid nemen van je melkkoeien om een voedselbos aan te leggen is ook een enorme transitie. Gelukkig zijn er ook nu al veel ecologische maatregelen mogelijk.

Laat dat maar over aan ptthee, winnaar van de ASN Bank Wereldprijs 2019. Oprichters Matthijs Westerwoudt en Daan van Diepen hebben als missie bij elke boer in Nederland een strook met kruiden en bloemen in te zaaien. Hiermee willen ze boeren inspireren meer maatregelen te nemen die de biodiversiteit vergroten.

Van de kruiden maken ze heerlijke thee die je op hun website kunt bestellen voor thuis of op kantoor. Zo proberen Matthijs en Daan ook bij consumenten meer bewustzijn rondom het belang van biodiversiteit te creëren. Want alleen samen kunnen boeren, burgers en politiek de Nederlandse natuur én landbouw toekomstbestendig maken.

Meer weten over duurzame landbouw?

afbeelding van Erik
Erik Auteur

Schrijft voor een duurzame toekomst op een gezonde planeet. Bij Voor de Wereld van Morgen helpen we duurzame ondernemers aan een vliegende start én vertellen je over de groenste innovaties en startups die de wereld een beetje mooier maken. Heb jij een slim idee? Deel het met ons en laat weten hoe we je kunnen helpen!

INSPIRATIE

MEER GERELATEERDE BLOGS

Alle 1.247 blogs