afbeelding van
Auteur

De Wonderwaterwereld van Dos Winkel

“De zee is bijna leeg. Als we zo doorgaan met vissen, zal er in 2048 niets meer in zwemmen.” Dit was de boodschap van onderwaterfotograaf Dos Winkel tijdens zijn lezing op 7 mei in Leiden, waarin hij, naast prachtige beelden van koraalriffen, zeedraakjes en zeepaardjes, liet zien wat er allemaal mis gaat in de zeeën en oceanen. Overbevissing, vervuiling, verzuring en dierenleed: de wereld onder de zeespiegel lijkt er nog slechter aan toe te zijn dan de wereld boven water. Onder het genot van vlees en vis-loze Dutch Weedburgers stelden wij ons de vraag: Is het tij nog te keren?

De inspirerende zee

Dos Winkel (65) begon 28 jaar geleden met duiken en onderwaterfotografie. Sindsdien is hij “geobsedeerd, gefascineerd door... nee verslaafd aan” de onderwaterwereld. Hij heeft gezwommen tussen de haaien (“als je maar verticaal blijft, dan doen ze niks”), maakte op Kangaroe Eiland mee hoe nieuwsgierige zeehondjes er met zijn duikbril vandoor wilden gaan en ontdekte zelfs een nieuw soort zeepaardje van slechts enkele milimenters groot (zie foto).Helaas zag Winkel tijdens zijn vele duiken in de meest uiteenlopende ecosystemen (koude wateren, tropische zeeën, mangrovebossen, regenwouden) niet alleen maar mooie dingen. Overal zag hij de kwaliteit van het onderwaterleven keihard achteruit gaan. Uit ongerustheid besloot hij zijn orthopedische fysiotherapiepraktijk te verkopen om zich voor 120% te kunnen wijden aan onderzoek naar de bescherming van de oceaan en alles wat daarin leeft. Hij schreef boeken als 'Wat is er mis met vis?!' en 'De Huilende ZEE' en publiceerde in tientallen landen. In 2009 richtte hij de Sea First Foundation op. Deze stichting informeert door middel van bewustmaking en educatie mensen over de pracht en problemen van het onderwaterleven. 

Vervuiling

Vis is ook helemaal niet zo gezond, meent Winkel. Vis bevat door vervuiling van de oceanen kankerverwekkende dioxines en pcb's en hoe vetter de vis, hoe meer gifstoffen erin zitten. De Europese veiligheidsnorm daarvoor is zelfs aangepast, omdat anders al het vlees, vis en zuivel afgekeurd zou worden. Wetenschappers zeggen volgens Winkel dat de voordelen van vis eten niet meer opwegen tegen de gezondheidsnadelen en het plunderen van de zeeën.

Verzuring

'We ademen de zee dagelijks in. 70-80% van al onze zuurstof wordt door wieren en plantaardig plankton in de oceaan gemaakt, die CO2 omzetten in O2 [zuurstof, red.]', vertelt Winkel. Maar wereldwijd wordt er nu zoveel CO2 uitgestoten, dat de planten het niet meer kunnen verwerken. Ze worden als het ware gedwangvoederd en gaan dood. Dat zorgt voor verzuring en opwarming van het zeewater, waar de koralen niet tegen kunnen. Ze verliezen hun weerstand en verbleken. Bijna alle koraalriffen zijn inmiddels beschadigd. Ook zorgt de planktonsterfte voor een verstoring van de voedselketen, waardoor er weer vis verdwijnt.

Overbevissing

De onderwaterdeskundige kan wel tien redenen noemen om geen vis te eten, maar steekt van wal met wat hem net meest aan het hart gaat: Jaarlijks worden er 3,5 triljard dieren uit de oceaan gevist en als bijvangst gaat er nog eens 45 miljard kilo overboord. Volgens een Europese studie is nu al 88% van de wereldvissen overbevist en is voor 30% de biologisch veilige grens overschreden. De kabeljauw is al bijna helemaal weggevangen, van de roofvissen is nog geen 10% over en ook voor de blauwvintonijn is dringend en moratorium (tijdelijk visverbod) nodig. Wetenschappers en Winkel, waarschuwen de Europese politici al jaren maar de visserijlobby wist tot nu toe harde quota te voorkomen.Uiteindelijk komt er Europese wetgeving die ervoor zorgt dat bijvangst bij de quota is inbegrepen en vis dus niet teruggegooid mag worden. Maar daarmee zijn we er nog niet, meent Winkel. De UNEP heeft berekend dat minstens 13 van de 22 miljoen vissersboten hun praktijken moeten stoppen, waaronder alle fabrieksschepen met hun longlines. Anders worden de ecosystemen onherstelbaar aangetast en kunnen we niet voorkomen dat de vis verdwijnt. Dos Winkel vindt het logisch om in ieder geval te stoppen met tonijn en andere roofvis eten. We eten toch ook geen broodje panda?

Dierenleed

'Vissen voelen wel degelijk pijn en ondergaan angst en stress,' vertelt Winkel. Vissen hebben een uitstekend ontwikkeld centraal zenuwstelsel met pijnreceptoren tot in te toppen van hun vinnen en rond de mond. En toch behandelen we ze alsof het bakstenen zijn. Zo worden haaien voor de Chinese haaienvinnenmarkt levend ontvind en in zee teruggeworpen, waar ze er soms wel 48u over doen om te sterven.

Kweekvis geen oplossing

Is kweekvis dan misschien een oplossing? Nee, dat is nog veel erger, meent Winkel. Kweekvis leeft in een onnatuurlijke omgeving, krijgt antibiotica en wilde vis te eten. Voor één kilo zalm is 2-6 kilo wilde vis nodig. In één kilo tonijn gaat wel 25 kilo vis. Ook zijn er voor viskweek mangrovebossen gekapt, die belangrijke kraamkamers vormen voor zeepaardjes, waarvan vele soorten bedreigd zijn, en andere vissen. Overstappen op plantaardig voedsel is volgens Winkel echt het beste.Wie na het horen na het overtuigende verhaal van de gepassioneerde en bezorgde Dos Winkel nog trek had in een lekker visje, moest wel een heel sterke maag hebben. Of de heerlijke Dutch Weed Burger van algenbrood en zeewiervlees (verzorgd door Lisette Kreischer) hebben gemist.

afbeelding van
Auteur
INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.473 blogs