afbeelding van Margot
Margot Auteur

De mens achter de vluchteling

Hoe Syriërs iets uit niets maken

Foto: Thijs Heslenfeld
Foto: Thijs Heslenfeld

In de zomer van 2013 stapte Rinke Verkerk samen met Thijs Heslenfeld voor het eerst in het vliegtuig naar een vluchtelingenkamp in Jordanië. Van tevoren had ze nooit kunnen bedenken hoeveel indruk deze ervaring op haar zou maken... Laat staan dat ze het fotoboek  ‘Anything out of Nothing’ zou publiceren om de verhalen van de Syriërs in de vluchtelingenkampen te vertellen. Ik sprak met Rinke over haar ervaringen en het fotoboek.

 

Iets uit het niets

Toen een vriendin van Rinke in 2013 naar Jordanië vertrok om muziek te maken met Syrische vluchtelingenkinderen, was dat voor haar het moment dat ze dacht ‘je kunt inderdaad gewoon in het vliegtuig stappen en gaan’. Samen met fotograaf Thijs Heslenfeld vertrok ze naar Jordanië.  Rinke vond het spannend, ze had afscheidsbrieven geschreven voor familie en vrienden voor het geval ze niet terug zou komen: “Ik schaam me nu daarvoor, maar ik had natuurlijk allerlei verhalen gehoord en gelezen… De Syriers waren zo gastvrij. Ik heb bij ze geslapen, gegeten, gedoucht… Nadat ik twee mensen had gesproken was de angst weg.”

Rinke verkocht verschillende reportages aan kranten en bladen, waaronder een portrettenserie van Syrische kinderen aan Het Parool. Na een jaar sloeg de heimwee toe en wilde ze de mensen die ze had ontmoet weer zien. De derde keer dat zij en Thijs gingen was het inmiddels heel persoonlijk geworden. Omdat er geen ruimte was om de persoonlijke verhalen van de Syriërs uitgebreid in de kranten te vertellen, besloten Rinke en Thijs om zelf een fotoboek uit te brengen. En zo ontstond Anything out of Nothing.

 

Vluchtelingen daar en hier

In de vluchtelingenkampen in Jordanië en Libanon blijken de Syriërs in staat een eigen economie op te zetten compleet met bakkers, restaurants, bars en wasserijen. Binnen de EU is dat ondenkbaar; eenmaal hier aangekomen volgt een lang proces van aanvragen en wachten. “In de EU kunnen vluchtelingen een status krijgen en daarna mogen ze werken, dat kan in Jordanië en Libanon niet. Dat is de reden dat ze hun eigen economie hebben opgezet. Maar als ze daar tegen mij zeggen ‘we willen naar Europa’ dan denk ik ook wel eens 'je weet niet wat je achterlaat'. Ze hebben daar zoveel saamhorigheid. Kinderen luisteren daar naar hun ouders en ook naar de buurman. Ze zijn omringd met gelijkgestemden, ze hoeven niks te zeggen om elkaar te begrijpen. Als je daar iets voor elkaar wilt krijgen gaat het om de goeie contacten, hier gaat het om regels en daar kunnen ze het best wel lastig mee krijgen. Maar ik kan natuurlijk niet zeggen wat het beste voor ze is.”

Rinke hoopt dat het fotoboek een brug zal slaan tussen de Syriërs en de Nederlanders hier; “Er zijn al veel mensen die als vrijwilliger werken bij opvangcentra en als ik ze spreek, dan zeggen ze allemaal dat ze een geweldige tijd hebben gehad. Het zijn zulke gave mensen. Syriërs hebben een groot gevoel voor humor. Je kunt hier net zo goed leuke gesprekken hebben met Syriërs als in Jordanië en Libanon. Het maakt zo’n verschil als je tijd met ze doorbrengt en gewoon even met ze keuvelt."

 

De oplossing voor het conflict

Ook in de vluchtelingenkampen in Jordanië lopen de meningen uiteen als je de Syriërs vraagt om de beste oplossing voor het conflict. “Heel veel mensen weten de oplossing niet. Een goede vriend van ons, hij was ook onze tolk, Anwar, zei daarover: ‘we moeten elkaar gaan vergeven, ik moet ook president Bashar al Assad vergeven dat hij acht van mijn familieleden heeft vermoord. Dan kan er vrede zijn.”Toch denkt Rinke dat dit waarschijnlijk niet gaat gebeuren, omdat er zo veel boosheid is. Ze vertelt over de keer dat Anwar en zijn buurman hier een gesprek over hadden. De buurman zei dat hij de oplossing voor Syrië niet wist:

Anwar: Ik wel, maar ik denk dat het antwoord je niet bevalt.

De buurman: Jawel, zeg het maar, ik zou alles doen voor vrede.

Anwar: We moeten Assad vergeven.

De buurman: Dát nooit…

 

Veerkracht

Met het fotoboek willen de makers ons de veerkracht van de Syrische vluchtelingen laten zien. “In Nederland hebben we het zó goed dat we onze eigen veerkracht niet kennen, maar wij hebben het evenzo," zegt Rinke. "Als ik de vluchtelingen vertel hoeveel ze voor me hebben betekend, dan zeggen ze 'je hebt gelijk, wij zijn sterk.' De hele ervaring heeft me ook minder bang gemaakt voor het leven zelf. Ik heb gezien hoe ver een mens kan buigen. We denken misschien heel vaak ‘kan ik bepaalde dingen wel aan?’ Mensen kunnen zóveel aan. Alle mensen hebben die veerkracht.”

In eerste instantie was het fotoboek niet bedoeld om geld in te zamelen voor de vluchtelingen, maar toch wil Rinke iets terug doen: “We vinden het gewoon rechtvaardig dat ze een deel van de opbrengst krijgen, zonder hen was het fotoboek er immers nooit geweest. En dan is het efficiënt om het geld in één project te steken. De mensen die wij gesproken hebben geven aan zich zorgen te maken over de winter, dus kozen we daarvoor.…” Van elk verkocht exemplaar gaat er daarom €5,- rechtstreeks naar de Syriërs voor winterklaar onderdak in kamp Al Zaatari in Jordanië.

Bekijk een voorproefje van Anything out of Nothing online. Het fotoboek is nu in de voorverkoop verkrijgbaar via bol.com

afbeelding van Margot
Margot Auteur

MSc Environmental Sustainability | Hart voor natuur, milieu en échte duurzaamheid | Allergisch voor onrecht en hebzucht | Liefhebber van (Ghandi) quotes zoals “wees de verandering die je wilt zien in de wereld”

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.551 blogs