afbeelding van Madelon
Madelon Auteur

Cartoons laten meer dan één waarheid zien

Cartoons zijn sprekende beelden die mensen laten nadenken over politieke issues. Een interview met de hoofdredacteur van Cartoon Movement.

Credit: Masha Bakker Matijevic
Credit: Masha Bakker Matijevic

“Journalistieke objectiviteit bestaat eigenlijk niet echt”, vandaar ons motto ‘There is more than one truth’, vertelt Tjeerd Royaards, hoofdredacteur van Cartoon Movement. Ik sprak Tjeerd over de impact van cartoons, politieke uitdagingen en zijn dromen.

Scherpe blik

De cartoons die Cartoon Movement plaatst, die andere merken ook kunnen kopen en plaatsen, bereiken een wereldwijd publiek. Er zijn honderden tekenaars aangesloten bij het platform, uit bijna ieder land wel minimaal één.“Hoe jij bent opgegroeid, bepaalt hoe je tegen de wereld aankijkt”, vertelt Tjeerd.

“De tekeningen gaan over grotere nieuwsonderwerpen als aanslagen en natuurrampen, maar ook over tijdloze onderwerpen, zoals genderdiscussies en mensenrechten. Zo hopen we mensen ook de andere kant van een verhaal te laten zien.”

Cartoon Movement, afgeleid van Video Journalism Movement, startte als een publicatieplatform. “Wij vinden dat cartoonisten betaald moeten worden voor hun werk, en dus lichten we iedere dag één cartoon uit op onze homepage. In die zin zijn we dus een mediaorganisatie. We maken een keuze uit alle cartoons die tekenaars dagelijks inzenden. Dat is een grote vergaarbak met nu zo’n 35.000 cartoons. Die verkopen we door aan andere media, zo verdienen ook ons geld.”

Wereldwijde publicaties en een hechte community

Cartoon Movement begon met een bijdrage van het Stimuleringsfonds van de Pers. Sinds 2012 is het platform onafhankelijk en kan het door opbrengsten van de cartoons rondkomen. Cartoonisten moeten solliciteren, om een hoog kwaliteitsniveau op de site te handhaven.

De tekeningen verschijnen in bladen en websites over de hele wereld: The Guardian, De groene Amsterdammer, kranten. “In schoolboeken komen ook veel cartoons voor, dus uitgevers kopen ook veel tekeningen.”

 “We werken over de hele wereld. Er zijn wel andere platforms, bijvoorbeeld in Noord-Amerika. Zij functioneren verder hetzelfde als wij, zij verzamelen ook cartoons. Maar zij zijn vooral gericht op de Amerikaanse markt, en wij dus niet.” Wereldwijd werken is de voornaamste reden voor het succes van het platform, vindt Tjeerd.

Tjeerd noemt ook de community een succes. “Wij verbinden de kunstenaars, ze discussiëren ook vaak over het nieuws. Het is een hechte community geworden, die zich nog steeds uitbreidt. Bovendien is het een gemakkelijke manier voor jonge cartoonisten om in contact te komen met collega’s.”

Cartoon door Tjeerd Royaards.

Cartoon van Tjeerd Royaards.

Grenzen stellen: al snel censuur

Grenzen stellen blijkt lastig te zijn, vertelt Tjeerd. “Een van de dingen waar ik soms mee zit, is: wat laat je toe op je platform? Hoe ver kan een cartoon gaan? Het is moeilijk voor een platform dat over cartoons gaat en zich beroept op vrijheid van meningsuiting, om daar grenzen aan te stellen.”

“Een paar jaar geleden werkten we bijvoorbeeld met een cartoonist uit Rusland en hij had een andere invalshoek. Ik had hem aangenomen, maar vervolgens gingen zijn cartoons over de anti-homo wet, over de nare vooroordelen. Toen hebben we ons wel even goed achter de oren gekrabt. We hebben er uiteindelijk voor gekozen om de cartoon juist te laten staan met een blog erbij, waarin we die keuze uitleggen. We vinden het belangrijk dat we mensen inseinen, in plaats van dat we die cartoon weghalen.”

“We hebben ook duidelijke richtlijnen over het gebruik van clichés en stereotypes. Veel tekenaars uit Zuid-Amerika tekenen bij een cartoon over Afrika zo’n zielig kindje met een dikke buik en vliegen erbij. Daar kan dat wel, hier niet. Ik heb liever de discussie op het platform dan dat ik plaatjes verwijder. Dat heb ik ook nog nooit gedaan. Ik hoop ook dat dat niet hoeft. Censuur toepassen kan ook eigenlijk niet”, zegt Tjeerd lachend.

Hergebruik kan (helaas) nog vaak, jaren later

Tjeerd ziet nog steeds veel vernieuwing in het vak en krijgt vaak verrassende inzichten door tekeningen. “Natuurlijk is er veel al eerder getekend en gezegd. Ik sprak laatst een oudere cartoonist, over migratie. Ik kan de cartoons die hij jaren geleden heeft gemaakt, nog steeds publiceren. Dat stemt me wel treurig, veel problemen worden niet beter. Anderzijds een goede reden om juist door te blijven gaan met ons werk.”

“Ik heb mijn vak ervan gemaakt, omdat ik het nog altijd heel tof vind dat je met zoiets simpels als papier en potlood impact kan hebben. Ik zou het ook eerder activisme dan idealisme noemen, ik wil mijn mening delen en het debat aangaan met mensen. Dat is het mooie van het medium. Het inspireert me nog steeds. Ik vind bijvoorbeeld het werk van KAL voor de Economist erg mooi.”

Mensen laten nadenken over de boodschap

Tjeerd vertelt over zijn droom voor de Cartoon Movement, dat alle cartoonisten op de wereld bij het platform aangesloten zouden zijn. “Of in ieder geval in elk land één, maar Noord-Korea wordt moeilijk, vrees ik. We zijn wel aardig op weg! Cartoons hebben steeds meer impact. Het publiek groeit. De lijn die we nu hebben, wil ik voortzetten. Nog meer publicaties en nog meer publiek, zo veel mogelijk mensen bereiken en zoveel mensen aan het denken zetten met je beeld.”

“Als ik over mijn werk nadenk is het heel bijzonder, maar omdat ik het iedere dag doe, sta ik daar niet zo vaak meer bij stil. Ik vind het nog altijd heel tof. Lang leve het internet!”

afbeelding van Madelon
Madelon Auteur

Een realistische idealist en online (eind)redacteur. Geïnspireerd door reizen en door clichés als “als niets zeker is, is alles mogelijk”. Verdiept zich graag in nieuwe technieken, mensen, systemen en de wereld. Dol op lijstjes.

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.549 blogs