afbeelding van Jorien
Jorien Auteur

Bloedjefanatiek e-waste inzamelen met je klasgenoten

Via scholencompetities wereldproblemen oplossen

Timmy de Vos. Foto: Anouk van de Sande
Timmy de Vos. Foto: Anouk van de Sande

Sommige duurzame ideeën zijn juist vanwege hun eenvoud zo goed. Zo ook bij Timmy de Vos; zijn E-waste races - wedstrijden tussen basisscholen - zorgen ervoor dat leerlingen én hun docenten bloedjefanatiek worden in het inzamelen van elektronisch afval. Timmy laat zien wat het succes is achter zijn start-up en legt uit hoe hij het voor elkaar krijgt dat het achterliggende probleem van e-waste geen ver van je bed show blijft.

Tijdens een stage in Nicaragua besefte Timmy zich dat hij zijn passie voor duurzaamheid wilde combineren met ondernemen. Niet veel later kwam er in Nederland een wedstrijd op zijn pad rond het thema e-waste. Omdat Timmy ondertussen had gemerkt hoeveel energie hij kreeg van het werken met kinderen, besloot hij zijn initiatief voor de jeugd verder te ontwikkelen. “Maar mijn bereik is groter dan alleen die jongens en meiden. Zodra je namelijk met een inspirerend verhaal komt en er een leuke wedstrijd van maakt, praten kinderen daar onderling over door, vertellen ze er thuis over en betrekken ze zelfs de hele wijk om te kunnen winnen.”

Goud in je mobiel

Het verhaal van rond de E-wasterace is heel eenvoudig: zamel zoveel mogelijk oude elektronische apparaten in en win een schoolreisje met de hele klas. Dit ‘afval’ bevat waardevolle grondstoffen die opnieuw gebruikt kunnen worden, in plaats van weggegooid. Denk aan koper in kabels en zelfs goud en zilver in je mobieltje of laptop. Door e-waste te verminderen, wordt er minder beroep gedaan op onze natuurlijke hulpbronnen en op de mensen die de stoffen delven. “Een idee dat ik niet alleen goed vond, maar ook de jury [van de E-waste 2.0 Challenge, red.]. Ik won en kreeg de kans om mijn dromen in de praktijk te brengen. Inmiddels zijn we 2,5 jaar en 26 races verder.”

Als het maar een stekker of batterij heeft

Op de door Timmy ontworpen website kunnen mensen hun afdankertjes doorgeven. Onderdeel van de service is dat de kids alles thuis komen ophalen. “Nu is het zo dat 2/3 van alle onbruikbare apparaten op zolder staat te verstoffen omdat het te veel moeite voor eigenaren is om ze in te leveren. Door te zorgen dat mensen niet de deur uit hoeven om van hun oude spullen af te komen, wordt de drempel om mee te doen extra laag.” Al vanaf het begin is het concept een groot succes gebleken, want tijdens de eerste race is alleen al 14.000 kilo e-waste verzameld. Inmidels staat de teller op meer dan 335.000 ingezamelde apparaten. “Wij zijn in principe blij met alle apparaten. Van tostiapparaat, tot mobiele telefoon, tot waterkoker. Zo lang er maar een stekker aan zit of batterij in kan.”

Behapbare brokken

Hoe zorg je dat zo’n allesomvattend probleem overkomt op een kind van tien? “Centraal staat de bewustwording," zegt Timmy, “daarom begint elke race met een gastles. Daarin behandelen we dan het hele systeem, dus de route van grondstofwinning in de mijnen, tot je telefoon en uiteindelijk het afdanken daarvan.” Zware materie blijft niet onbehandeld tijdens deze les: kinderarbeid en de eindigheid van grondstoffen. “De kracht van deze lessen is de simpele boodschap. We zijn er goed in geslaagd om de complexiteit van het systeem te presenteren in behapbare brokken. Zo blijft er ook echt iets hangen bij de kinderen die meedoen.”

Dat deze aanpak werkt, blijkt wel uit de reacties van de jonge deelnemers in de filmpjes op de website. Marielle Evers, basisschooljuf uit Utrecht, vertelt: “Kinderen gingen na schooltijd folders en flyers bezorgen, haalden spullen bij mensen op en belden en mailden met familie, vrienden en sportverenigingen om zo veel mogelijk e-waste te verzamelen. De klas bruiste iedere ochtend van de activiteiten die bij de e-waste race horen. De kliko’s puilden uit en het 'samengevoel' groeide met de dag.”

Voor de afdankfase

Tijdens de lessen merkt Timmy soms dat kinderen beginnen te roezemoesen bij het zien van de nieuwe iPhone of een andere gave gadget. Timmy: “Dan ben ik realistisch: al die producten brengen ook veel moois, zeker in het onderwijs. Maar ik vind dat we niet moeten wegwuiven dat er ook een keerzijde zit aan de groei van het gebruik van technische apparaten.” Timmy legt dus ook uit dat kinderen zuinig met hun spullen om moeten gaan, zodat bijvoorbeeld een telefoon langer mee gaat. Of dat ze naar een repair-café kunnen gaan zodra hun iPad hapert. “En ik laat mijn FairPhone zien, die gemaakt is van eerlijk gewonnen materiaal.” Om hergebruik nog verder onder de aandacht te brengen, is Timmy alweer bezig met een nieuw project: de E-waste Arcades. Dat zijn oude spelcomputerkasten waarbij je een oud mobieltje in kunt leveren en beloond wordt met toffe games. Zo wordt recyclen nog leuker!

afbeelding van Jorien
Jorien Auteur

Na een aantal jaar bij een internationale ontwikkelingsorganisatie te hebben gewerkt, ben ik inmiddels communicatiemedewerker bij de Vrije Universiteit van Amsterdam. In mijn vrije tijd fiets ik het liefst over de grachten van onze hoofdstad en ontdek ik nieuwe leuke plekken. Zonder kroost, maar ook zeker mét. Op Barts Boekje Junior, Twitter en Instagram tref je het bewijs (@jorien_thijs).

INSPIRATIE

Meer blogs in Mens en samenleving

Alle 1.552 blogs