afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

Biodiversiteit en het belang van de regenworm

Hoe zit het nu echt: Iedereen vindt biodiversiteit belangrijk. Maar wat is dat eigenlijk? Experts aan het woord.

Regenwormen vind je over de hele wereld. Deze werd gefotografeerd in Wisconsin, in de VS. Foto: jchapiewsky, Flickr
Regenwormen vind je over de hele wereld. Deze werd gefotografeerd in Wisconsin, in de VS. Foto: jchapiewsky, Flickr

Met al die regenbuien van de afgelopen tijd, worden we weer eens met de neus op de feiten gedrukt: we zijn een laag waterland. En er hoeft maar iets teveel water op ons af te komen en we zitten meteen in de problemen. Er is gelukkig één onooglijk diertje dat het verschil tussen ondergelopen parkeergarages of droge voeten kan maken: de regenworm. Het toont volgens dr. ​ir. Nick van Eekeren van het Louis Bolk Instituut aan hoe belangrijk biodiversiteit is. Hij is een expert op het gebied van landgebruik en biodiversiteit. "De zogenaamde pendelende regenwormen hebben deze unieke functie en kunnen dit verschil maken."

Wat is biodiversiteit?

Veel mensen hebben wel een idee wat biodiversiteit is. Dan denken ze toch snel aan, zeg, dat er nog korenwolven in het graan van Limburg leven, of aan de terugkeer van de wolf in Nederland, of dat panda's en olifanten niet uitsterven.

Maar biodiversiteit is veel breder dan dat. Volgens wikipedia is biodiversiteit de "verscheidenheid aan levensvormen (soorten, genen etc.) binnen een gegeven ecosysteem, bioom of een gehele planeet." Bij die levensvormen gaat het om veel meer dan alleen dieren. Ook schimmels, bacteriën, planten en natuurlijk mensen vallen onder het begrip.

Biodiversiteit is belangrijk omdat een mooie en diverse natuur van zichzelf een groot goed is, maar ook omdat we al die levensvormen hard nodig hebben voor een gezonde aarde, ons leefklimaat maar ook onze voedselvoorziening. En dan zijn de levensvormen in de bodem net zo belangrijk, en misschien wel belangrijker, dan die boven de grond. "Onder de grond leven meer soorten dan boven de grond," aldus dr. Van Eekeren. En al die levensvormen spelen een belangrijke rol in het leefbaar houden van Nederland. Waar zouden we zijn zonder al die nuttige bacteriën en schimmels die alle blaadjes die op de grond vallen verteren en weer omzetten in voedingsstoffen voor plantengroei? En vergeet dus de regenworm niet.

Een voorbeeld van het belang van biodiversiteit: de regenworm

De regenworm is maar een van de ontelbare nuttige diertjes en levensvormen, maar het wel en wee van het diertje geeft goed aan hoe belangrijk biodiversiteit is.

Van de 18 soorten regenwormen die ons land rijk is, zijn er namelijk twee soorten die bijzonder belangrijk zijn voor de hoeveelheid water die in de grond kan trekken. Deze twee soorten worden ook wel pendelaars genoemd. Zij graven namelijk gangen in de grond van boven naar beneden in de grond die wel tot 3 meter diep kunnen gaan. "Die gangen zijn heel belangrijk voor de waterinfiltratie," aldus dr. Van Eekeren. De gaten zorgen ervoor dat het water snel naar beneden kan zakken en zijn zo breed dat het water ook niet omhoog meer kan kruipen. "Die gangen kun je eigenlijk niet mechanisch maken. Dus als die twee soorten regenwormen niet meer bestaan, dan gaat die functie verloren." Op plekken waar veel pendelaars zijn, kan er wel twee keer zoveel water in de grond trekken, dan op plekken waar ze niet zijn.

Landgebruik en biodiversiteit

Helaas zorgen we lang niet altijd even goed voor alle levensvormen in ons land. Wetenschappers drukken de kwaliteit van een stuk land uit met de term "natuurlijk kapitaal". Hiermee bedoelen ze bijvoorbeeld de grondstoffen die in de grond zitten, maar ook de soortenrijkdom en schoon drinkwater op zo'n stuk land.

Volgens wetenschappers (bron: Michiel Rutgers, Ton Schouten, Jaap Bogte en Harm van Wijnen. "Bodem: vitaal onderdeel van het Natuurlijk Kapitaal," in: Bodem, nr. 2, april 2014) is het natuurlijk kapitaal in Nederland langzamerhand flink afgenomen. Dat komt onde​​r meer door veranderend landgebruik. Het aantal hectares bos en open natuurlijk terrein is bijna gehalveerd. Terwijl de hoeveelheid bebouwd terrein meer dan verdubbeld is. En laat bebouwd terrein nou net het soort land zijn dat het minste natuurlijke kapitaal biedt…

​Ook helpt het niet dat we tegenwoordig akkerbouwgronden en graslanden veel intensiever bewerk​en​. Daardoor halen we ook meer voedsel van het land, maar het is buitengewoon slecht voor de biodiversiteit boven en onder de grond. Regenwormen bijvoorbeeld gedijen het beste op land wat je niet intensief bewerkt, zoals grasland. De diversiteit aan soorten is lager op landbouwgronden die intensief bewerkt worden.

Dr. Van Eekeren: "De intensivering van landbouw, zeker als het om bouwland gaat, is slecht voor de bodemdiversiteit. Als je heel Nederland onder grasland legt, dan heb je meer bodemdiversiteit. Aan de andere kant, we moeten ook eten. Wat we moeten doen is zoeken naar een win-win situatie."

En zulke win-winsituaties bestaan, echt! Hoe dat in zijn werk gaat, lees je volgende week in een volgend artikel over de gevolgen van de monocultuur op de biodiversiteit.

afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

hetkanWel ziet de toekomst als een kans. Een kans voor een schonere en eerlijkere wereld. Een kans voor een verantwoorde lifestyle. Een kans voor nieuwe energie. Een kans voor dialoog. Een kans voor nieuwe media. Met hetkanWel maak je jouw wereld groener, eerlijker en leuker!

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.473 blogs