afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

Bacteriën zijn je beste vrienden

Een monocultuur is slecht voor ons land en onszelf. Hier lees je waarom biodiversiteit beter is.

Lekker vies worden is goed voor de biodiversiteit in je lijf. Foto: Miss Messie, Flickr
Lekker vies worden is goed voor de biodiversiteit in je lijf. Foto: Miss Messie, Flickr

Je zit op de fiets, buiten de stad en waant je in de natuur. Overal om je heen zie je kilometers oneindig grasland en akkerland. Je fietst langs populieren en brede sloten en met een beetje geluk drijven er witte wolken in de blauwe lucht en bevind je je in het decor voor een oud-Hollands schilderwerk. Mooie Hollandse natuur, toch?

Helaas, schijn bedriegt. De kans is groot dat je eigenlijk door een agrarisch industrieterrein fietst. In Nederland wordt namelijk veel land zo intensief bewerkt dat het monoculturen zijn geworden: er leeft niet veel meer dan die ene plant die de boer er wil hebben. Al het andere wordt weg geploegd, doodgespoten of op andere wijzen geweerd.

Het is de vraag hoe slim dat is. Wetenschappers komen er steeds meer achter dat biodiversiteit, oftewel een rijke hoeveelheid van verschillende planten, dieren en micro-organismes, goed is voor ons.

Biodiversiteit is goed voor ons land 

Bij biodiversiteit denken veel mensen aan dieren en planten boven de grond. Maar wat er onder de grond leeft, is minstens zo belangrijk. In één theelepel gezonde grond zitten 100 miljoen tot 1 miljard bacteriën en andere micro-organismes en dieren zoals wormen en schimmels (Bron: USDA). Niet voor niets wordt de bovenste toplaag van de grond ook wel "levende grond" genoemd. Deze jungle van beestjes en micro-organismen is zeer belangrijk voor ons.

Volgens onderzoeker dr. Ir. Nick van Eekeren is hele intensieve landbouw, waarbij je vaak ploegt en veel kunstmest en pesticides gebruikt slecht voor de biodiversiteit. Je kunt beter slim gebruik van alle beestjes en bacteriën die in de grond leven. Van Eekeren: "Een akkerbouwer die zijn grond minder intensief bewerkt zal bijvoorbeeld meer soorten wormen in zijn bodem krijgen en die wormen zullen hem ook weer gaan helpen om die bodem los te houden zodat hij de grond minder intensief hoeft te bewerken. Deze overgang heeft tijd nodig. Je komt in een soort van transitie."

Van Eekeren en zijn mede-onderzoekers ontdekten dat een biologische manier van landbouw bedrijven een stuk beter voor de bodem is dan traditionele, intensieve methoden. Zij zetten 137 melkveebedrijven op een rijtje en checkten de kwaliteit van de bodem. Met name keken ze of er veel leven in de bodem zat. Wat bleek? Bij ruim 50% van de biologische bedrijven was de bodem van goede kwaliteit en 15% had een bodem van matige kwaliteit. Bij intensieve bedrijven was het patroon precies andersom: bijna de helft had een matige bodemkwaliteit grond en een kleine 20% van goede kwaliteit.

Ook met deze minder intensieve manier van grond bewerken kun je een goede landbouwproductie draaien, aldus onderzoekers:

"Een gezonde bodem maakt voedingsstoffen vrij, geeft water door, heeft een goede bodemstructuur en het vermogen om ziekten en plagen te onderdrukken. Door gebruik te maken van deze diensten kunnen boeren een aanzienlijke agrarische productie realiseren van een goede kwaliteit." (Bron: A.J. Schouten, R.G.M. de Goede, N. van Eekeren en M. Rutgers, in Bodem, nr. 6, december 2014).

Kortom, gebruik maken van biodiversiteit kan een win-win situatie opleveren: mensen kunnen genoeg te eten verbouwen, terwijl dieren en planten ook kunnen groeien en bloeien.

Biodiversiteit is goed voor je lijf

Er is nog een andere, verrassende reden waarom biodiversiteit in de grond een goed idee is: ook jouw gezondheid vaart er wel bij. Wetenschappers komen er namelijk steeds meer achter dat wij als mensen heel erg verbonden zijn met de bacteriën en micro-organismes om ons heen.

Wist je bijvoorbeeld dat 9 van de 10 cellen in ons lijf van bacteriën zijn (bron: Scientific American)? Deze bacteriën leven vooral in onze darmen en vervullen daar belangrijke functies. Zo houden ze ziekteverwekkers tegen en halen voedingsstoffen uit het eten.

Veel van onze bacteriën in ons lijf krijgen we van onze moeder: via de bevalling en moedermelk krijgen we als baby een bacteriecultuur die we de rest van ons leven met ons mee dragen. Maar ook de bodem is een belangrijke bron van bacteriën.

Bioloog Jeff Leach trekt de wereld rond om bij natuurvolken te ontdekken hoe de bacteriecultuur in hun maag eruit ziet. Verrassend genoeg ontdekte hij dat de mensen in natuurvolken veel moeite doen om de bacteriën die in de grond en in of op dieren leven te verzamelen en zoveel mogelijk te verspreiden (bron: Nature). Ja, je leest het goed, zo heb je dat niet van je oma geleerd. De Hadzabe, een stam die leeft in Tanzania, hebben bijvoorbeeld de gewoonte dat als ze een dier slachten dat ze net gevangen hebben, ze de darm opensnijden en hun handen 'wassen' met de deels verteerde inhoud die krioelt van de bacteriën. Volgens Leach doen de Hadzabe dat zodat ze de nuttige bacteriën mee naar huis kunnen nemen en delen met de vrouwen en kinderen die niet meegaan op de jacht. 

Vind je dat een vies verhaal? Bedenk wel dat bij volkeren die in de natuur leven chronische ziektes, zoals diabetes, obesitas en hart- en vaatziekten veel minder voorkomen. Ze doen dus iets goed en wetenschappers denken steeds meer dat een diverse maag- en darmflora goed is voor de gezondheid. De bacteriecultuur in onze Westerse darmen begint steeds meer op een monocultuur te lijken.

Onderzoeksjournalist en wereldberoemd auteur van boeken over eten, Michael Pollan, noemt daarom bacteriën zijn “beste vrienden”. Net als een tuinier die goed voor zijn bodem zorgt, moeten wij ook goed voor de tuin in ons lijf zorgen. Hij sprak verschillende biologen die experts zijn op het gebied van bacteriën. En ja, die experts laten hun kinderen bewust veel buiten met ‘viezigheid’ spelen. Misschien worden ze daar wel eens een keer ziek van, maar het is goed voor een gezonde bacteriecultuur in hun lijf.

Voor een gezonde toekomst is het belangrijk dat wij weer leren leven met onze “kleine partners”, zoals de journalisten Mike Amaranthus en Bruce Allen het noemen (bron: The Atlantic). Daar zal zowel de landbouw én onze gezondheid wel bij varen.

Dit artikel is onderdeel van een serie over biodiversiteit. Lees ook dit artikel over waarom slechts 2 soorten regenwormen ervoor zorgen dat we droge voeten houden in Nederland

afbeelding van hetkanWel
hetkanWel Auteur

hetkanWel ziet de toekomst als een kans. Een kans voor een schonere en eerlijkere wereld. Een kans voor een verantwoorde lifestyle. Een kans voor nieuwe energie. Een kans voor dialoog. Een kans voor nieuwe media. Met hetkanWel maak je jouw wereld groener, eerlijker en leuker!

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.551 blogs