afbeelding van Willard
Willard Auteur

8x bijzonder licht in de duisternis

Nieuwe energiebronnen voor lampen, ze zijn er genoeg. Een ontdekkingsreis door de wondere wereld van het licht.

De levende lamp van Ermi van Oers is adembenemend mooi
De levende lamp van Ermi van Oers is adembenemend mooi. Teaser: het is niet de enige lamp van Ermi die de lijst haalt.

Wat hebben vervuild water, lichaamswarmte en zwaartekracht gemeen? Geen idee? Het antwoord: het zijn allemaal nieuwe energiebronnen voor lampen. En het is slechts een greep uit de vele innovaties in lampenland. Ik neem je mee op ontdekkingsreis door de wondere wereld van het licht. 

1. Drop the weights!

Licht op basis van zwaartekracht. Onmogelijk? Nee hoor. GravityLight ontwikkelde een lamp die schijnt doordat een gewicht naar beneden valt. Hoe dat precies werkt? GravityLight wordt aangedreven door een gewicht van ongeveer 12 kilo. Het duurt een paar seconden om het gewicht op te heffen, waarna het gewicht er 20 minuten over doet om naar beneden te vallen. Naarmate het gewicht valt, draait een tandwiel de motor aan, et voilà: licht in de duisternis. Nog steeds abracadabra? Deze infographic illustreert de werking heel simpel:

Zo werkt GravityLight. Goed voor 20 minuten licht. En daarna til je het gewicht gewoon weer omhoog!

GravityLight heeft geen batterijen of zonlicht nodig en de opgewekte energie kost niets. Door middel van een succesvolle crowdfundingsactie (wist je dat je bij Voor de Wereld van Morgen ook kunt crowdfunden?) wisten ze een grootschalige - en zeer succesvolle - pilot in Kenia op te zetten. Het doel is uiteindelijk om zoveel mogelijk van de 1,2 miljard mensen te bereiken die zonder elektriciteit leven. De lampen van GravityLight zijn niet te koop, maar je kunt hun missie wel steunen door te doneren.

Het doel van GravityLight? Alle ongezonde en vervuilende kerosinelampen vervangen. (foto: GravityLight)

2. Door deze planten leeft je licht

Het heeft iets magisch, de Living Light van Ermi van Oers. Een plant in een glazen bol die kunstzinnig verlicht wordt als je de bladeren aanraakt. Het lijkt toverkunst, maar het is een knap staaltje biodesign. De plant zorgt er zélf voor dat de lamp brandt. Dit project is een samenwerking tussen productontwerpster Ermi van Oers en Plant-e. Plant-e is een jong Nederlands bedrijf dat zich richt op het ontwikkelen van de technologie waarin het fotosynthese proces van planten omgezet kan worden naar elektriciteit. In deze levende lamp gaat nog maar een klein beetje elektriciteit om: nét genoeg om de lamp te laten branden. Maar volgens Ermi van Oers is het een magisch proces dat wel eens het begin zou kunnen zijn van een groene revolutie en een nieuwe energievorm. Op dit moment zijn Ermi en Plant-e de Living Light aan het dooronwikkelen naar een marktklaar product. Je kunt hem zelfs al pre-orderen via de website!

3. Helder licht in de vervuilde haven van Rotterdam

Wie dacht van Ermi af te zijn heeft het mis. Een jaar voor haar Living Lights haalde ze al de krantenkoppen met een lamp die werkt op vies water. Dit project startte ze samen met haar studiegenoot René de Landmeter. De elektriciteit van de drijvende Living Light wordt opgewekt door bacteriën die gewoon leven in het water. Die beestjes eten dobberend organisch afval en bij dat schransfestijn komt energie vrij. En die energie kan weer worden omgezet in licht! Het mooie is: tegelijkertijd kan het vervuilde water gereinigd worden. Ze deden een succesvolle test in de Rotterdamse haven. In hun procesboek schrijven ze: 'Wij zien de vervuilde haven als een nieuwe elektriciteitscentrale.' Volgens de wetenschappers zijn de mogelijkheden dan ook eindeloos: 'Leegstaande havens zijn een geschikte plaats voor drijvende woningen. Door deze drijvende woningen uit te rusten met deze techniek, worden ze een soort levende organismen. Het huishoudelijk afvalwater gecombineerd met het Maas water, levert energie voor het huishouden en reinigt tegelijkertijd het vervuilde water.'

Het lampje in de Rotterdamse Haven zuivert tegelijkertijd het water (foto: Ermi van Oers)

4. Een lamp vol micro-organismen

Golven die blauw opgloeien in het donkere zeewater: iedereen die het ooit heeft ervaren weet hoe magisch het eruit kan zien. Het natuurlijke fenomeen wordt veroorzaakt door lichtgevende micro-organismen in het zeewater die licht afgeven in reactie op zuurstof en beweging. Dit principe inspireerde Teresa van Dongen om haar passie voor design en biologie te combineren in haar levende lichtinstallatie Ambio. Bij elke beweging licht de Ambio opnieuw op. De Ambio is nu nog vooral kunst, maar wie weet wat de mogelijkheden van lichtgevende bacteriën in de toekomst zijn. Gratis tip: onderstaande video is MOOI.

Check vooral ook dit te gekke filmpje over Ambio

5. WakaWaka: share the sun

WakaWaka mag natuurlijk niet ontbreken in dit lijstje. Deze lampen veroveren in hoog tempo de harten van de wereld. WakaWaka (‘helder licht’ in Swahili) maakt lampjes en opladers op zonne-energie die niet alleen ontzettend handig zijn in het Westen, maar ook noodzakelijk in ontwikkelingslanden. Ongeveer 1,2 miljard mensen in de wereld hebben geen toegang tot elektriciteit en nog eens miljoenen anderen worden dagelijks geconfronteerd met stroomuitval. De effecten van deze energie-armoede zijn enorm. Gebrek aan elektriciteit en licht veroorzaakt een sterke vermindering van de kwaliteit van leven. Uit onderzoek is gebleken dat het vervangen van kerosinelampen door producten op zonne-energie een kostenbesparing oplevert, resulteert in betere schoolresultaten en voor families een toename biedt in de capaciteit om inkomen te genereren. Gezondheidsrisico's worden bovendien beperkt en de mogelijkheid om mobiele telefoons op te laden communicatie en ondernemerschap mogelijk maakt. Als je in Nederland een WakaWaka koopt, gaat er ook één naar een gezin in het donker. Share the Sun!

6. Een flesje water als krachtig licht

In sloppenwijken over de hele wereld moeten de woningen het vrijwel zonder licht stellen. De metalen golfplaten blokkeren al het daglicht, en er is vaak geen elektriciteit. En biedt een simpel flesje water uitkomst. Een fles water geeft namelijk evenveel licht als een 60-watt gloeilamp. Je leest het goed. Dat hebben onderzoekers van het prestigieuze MIT ontdekt. Hun ‘lichtfles’ is een plastic fles gevuld met water en bleekwater. Hang een fles water op in een gat in het dak en maak dat vervolgens waterdicht. De bodem van de fles wordt zo een peertje, goed voor het equivalent van een 60-watt gloeilamp. Toch een stuk goedkoper dan een led-lamp van 20 euro. Het enige minpunt: het werkt alleen als de zon schijnt.

7. Zaklamp op lichaamswarmte

Al van jongs af aan loopt de jonge Canadese uitvindster Ann Makosinski over van de geweldige, innovatieve ideeën. En ze maakt ze daadwerkelijk waar. Voor haar eerste echte uitvinding vond ze inspiratie bij een Filipijnse vriendin: door gebrek aan elektriciteit kon zij ’s avonds niet studeren. Als oplossing bedacht (de toen 15-jarige!) Ann de Hollow Flashlight: een zaklamp die werkt op energie uit lichaamswarmte. Met behulp van speciale Peltier-elementen wordt warmte uit je hand omgezet naar energie. Zo kan iedereen, altijd, overal, licht creëren. Geniaal! met haar Hollow Flashlight won ze onder andere de Google Science Fair Award en de Sustainable Entrepreneurship of Excellence (die Obama ook won! En onze landgenoot Boyan Slat overigens ook).

8. De lijnen van Studio Roosegaarde

Wellicht heb je wel eens gehoord van de Smart Highway. Het is het project van Studio Roosegaarde en Wegenbouwer Heijmans. De Smart Higway maakt de weg duurzaam en staat bol van innovaties. Een van de meest opvallende innovaties zijn de lijnen. De lijnen absorberen overdag licht en geven dat in het donker weer af. Met dit project willen Heijmans en Roosegaarde het Nederlandse (wegen)landschap een poëtisch, verlichtende en innovatieve uitstraling geven. Het project ligt weer even op de tekentafel na tegenvallende resultaten, maar potentie heeft het zeker!

Futuristisch en veilig. Liggen deze lijnen op de wegen van de toekomst? (foto: Studio Roosegaarde)

afbeelding van Willard
Willard Auteur

WB | 25 jaar | Assen&Den Haag | Rijksuniversiteit Groningen | Religion, Conflicts & Globalisation | Duurzaamheid & Ontwikkeling | Voor de Wereld van Morgen | ASN Bank

INSPIRATIE

Meer blogs in Natuur en milieu

Alle 1.552 blogs