Eten en drinken
Duurzaam ondernemen

Hoe is het met Wereldprijswinnaar Spireaux? 

Spireaux kweekt verse spirulina. In 2015 wonnen ze de ASN Bank Wereldprijs, hoe gaat het nu met de onderneming?
10-09-2021 - door Birger
Tim van Koolwijk, de oprichter van Spireaux

Tim van Koolwijk, de oprichter van Spireaux, met een paar liter verse spirulina in een grote erlenmeyer in de circulaire hub BlueCity | Foto: S.D. van Koolwijk-Stolp

Een aantal jaren geleden experimenteerde Tim van Koolwijk nog in zijn woonkamer met het kweken van verse spirulina. Dit is een voedingssupplement dat wordt gewonnen uit micro-algen, bomvol met vitamines, mineralen, antioxidanten en onverzadigde vetzuren. Volgens een kleinschalige studie kan het de normale hersenfuncties en de ontwikkeling van het zenuwstelsel ondersteunen. Supergezond dus!

Sindsdien richtte hij Spireaux op, won Spireaux in 2015 de ASN Bank Wereldprijs en heeft Tim enkele bioreactoren in de kelder van circulaire hub BlueCity staan om verse spirulina mee te kweken. Wij waren benieuwd hoe het met Spireaux gaat, en wat voor nieuws er allemaal nog te melden is over deze 'superfood van de toekomst'.

"Hoe ben je begonnen met Spireaux?"

Het idee voor Spireaux ontstond bij Tim tijdens zijn studie. De ambitieuze Delftenaar rondde zijn dubbele master Integrated Product Design en Science Education and Communication aan de TU Delft af en ging voor zijn afstudeerproject naar Indonesië. Daar onderzocht hij hoe micro-organismen, die lokaal werden geproduceerd, ondervoeding kunnen tegengaan. Ondervoeding betekent dat het lichaam te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt om goed te kunnen functioneren. Dit is met name een probleem voor kinderen in ontwikkelingslanden en ouderen.

Al gauw stuitte hij op een indrukwekkende, eiwitrijke voedselbron: de blauwgroene zoutwateralg spirulina. Het is al langer bekend dat algen een ware proteïnebom zijn. Zo bestaan micro-algen voor ongeveer 40% en staan ze bekend als de koning van de eiwitten: er is haast geen ander voedsel wat gram voor gram zo rijk aan proteïne is. Wat spirulina nog extra bijzonder maakt is dat het in zoutwater groeit, waardoor het ook veel mineralen bevat.

Na zijn onderzoeksproject vloog Tim terug naar Nederland met een paar liter algen in zijn bagage om mee te experimenteren. Het doel: zelf verse spirulina kweken. In de natuur groeit het alleen in gebieden rond de evenaar, waar de temperatuur gemiddeld op de 25 graden uitkomt. Het Nederlandse klimaat is veel te koud voor de alg, maar het kan bijvoorbeeld wel worden gekweekt, net zoals tomaten in een kas.

Nadat het Tim lukte om de spirulina in een aquarium in zijn eigen woonkamer te kweken, ging het licht brandden en richtte hij het bedrijf Spireaux op.

Verse spirulina uit een "kweektank". | Foto: Vita Marija Murenaite via Unsplash

Verse spirulina is een duurzame superfood...

Misschien heb je al wel eens spirulina-poeder of -tabletten in de schappen van je lokale supermarkt zien liggen op de afdeling 'superfoods'. Maar, zoals wij al eerder schreven, fijngemalen en droge spirulina is helemaal niet zo super.

Spirulina verliest namelijk veel voedingsstoffen als het wordt gedroogd. Daarnaast heeft de droge vorm een sterke geur en -smaak. Hierdoor wordt er vaak veel suiker toegevoegd om droge spirulina in een product te verwerken, vertelt Tim in een podcast.

De verse spirulina die hij met Spireaux kweekt is een stuk gezonder én smaak- en geurloos. Hierdoor is de superfood eenvoudig aan bestaande gerechten toe te voegen zonder dat het de smaak beïnvloedt. Het geeft alleen een hele groene kleur af. Dus voeg je de spirulina-pasta van Spireaux aan je yoghurt-ontbijt toe, schrik dan niet als het helemaal groent kleurt.

Verder is de verse spirulina gemakkelijk te bewaren in je koelkast of vriezer. Zo droogt het niet uit en behoudt het alle belangrijke voedingsstoffen.

Gedroogde en fijngemalen spirulina is helemaal niet zo super. | Foto: Nouchkac via Pixabay

... of toch een staple food?

Ondanks het imago als eiwitrijke superfood, ziet Tim spirulina vooral als een staple food. Dat wil zeggen, een basis levensmiddel als rijst of aardappelen.

Tim: "De huidige voedselindustrie is erg inefficiënt. We kunnen geen 10 miljard monden voeden met biefstuk. Daar is gewoonweg te veel land en water voor nodig." Daarmee doelt Tim onder andere op de grote soja-footprint. Over de hele wereld worden gigantische velden sojabonen geplant als om te dienen als veevoer. Dit gaat vaak gepaard met gedwongen landonteigening van de inheemse bevolking en ontbossing.

Gekweekte spirulina daarentegen is een stuk duurzamer en makkelijker om te produceren. Volgens berekeningen van Spireaux is er 99% minder land en water nodig om verse spirulina verse spirulina te kweken dan om een sojaboon te telen.  Hierdoor is het uitermate geschikt om een staple food te worden, volgens Tim.

Maar om iedereen van spirulina te voorzien, moet er heel wat meer worden geproduceerd dan momenteel gebeurt. Gelukkig duurt het slechts 3 tot 6 weken voordat spirulina is volgroeit, een stuk sneller dan ander plantaardig eiwitrijk voedsel.

Om aan de groeiende vraag te voldoen, is Spireaux nu bezig met het opschalen van de productiecapaciteit. "We gaan de aankomende maand de eerste nieuwe generatie reactoren opstarten. Eind 2021 verwachten wij op volledige capaciteit (17 reactoren) te kunnen draaien", vertelt Tim.

Op dit moment is het nog niet mogelijk om als consument of bedrijf zelf verse spirulina via de website van Spireaux te kopen. Daarvoor ligt de productie nog te laag. Wel is het mogelijk om een monster van Spireaux's spirulina te kopen om het uit te testen. Geïnteresseerden worden aangeraden om de website goed in de gaten houden en het Twitter-account van Spireaux te volgen.

De gekweekte, verse spirulina van Spireaux is een stuk duurzamer dan traditionele voedselvervangers, zoals de sojaboon. | Foto: Spireaux via Twitter

"De ASN Bank Wereldprijs gaf mij het zelfvertrouwen om door te blijven zetten"

Spireaux won in 2015 de ASN Bank Wereldprijs Hoe kijkt hij nu, zes jaar later, terug op dit traject?

Tim vertelt: "Dat was een erg spannend en leerzaam traject voor mij. Het was een belangrijke stap in de bedrijfsontwikkeling en gaf mij het zelfvertrouwen om door te blijven zetten. Ook in moeilijkere tijden. Ik denk dat dat belangrijk is. Wanneer je ergens in gelooft moet je er gewoon voor gaan en blijven verbeteren."

"Dankzij de ASN Bank Wereldprijs heb ik een aantal testreactoren kunnen bouwen", vervolgt Tim. "Hiermee heb ik de gemeente Rotterdam kunnen overtuigen om een subsidie te verstrekken voor de bouw van een grote pilotreactor van 1.000 liter. Met deze reactor heb ik vervolgens stichting DOEN kunnen interesseren om mee te investeren in verdere opschaling. Nog voor het einde van dit jaar zou deze opschaling voltooid moeten zijn."

Zo vormde het winnen van de Wereldprijs een belangrijk eerste dominosteen die de rest ook deed omvallen.

Tim van Koolwijk (helemaal rechts) won met Spireaux de ASN Bank Wereldprijs 2015.

Samenwerken met andere duurzame ondernemers en Curaçao

En de plannen voor de toekomst?

Op dit moment denkt Tim aan twee of drie locaties binnen Nederland om spirulina te kweken, waaronder het hoofdlab in BlueCity - het oude Tropicana-zwembad in Rotterdam. Daar werkt Spireaux samen met andere duurzame ondernemers die de wereld een beetje mooier willen maken.

Neem bijvoorbeeld Lazy & Fat, een circulaire bierbrouwer. Tim is bezig om te onderzoeken hoe hij de CO2 die vrijkomt tijdens het gisten van de bierbrouwerij kan gebruiken voor zijn algenkwekerij. Algen hebben namelijk CO2 nodig als voedsel.

Verder zegt de Delftenaar dat hij een geheim project in de steigers heeft staan met ASN Bank Wereldprijsfinalist (2019) Lori Goff, de Amerikaanse onderneemster achter UnPlastic die een eetbaar plastic aan het ontwikkelen is.

Ook is Spireaux bezig een humus van spirulina-pasta te maken, zo zegt Tim op de website van Dutch Food Week. Zo kan iedereen zelf proeven dat spirulina hummus écht een neutrale smaak heeft én supergezond is. Het oorspronkelijke plan was om met chefs en verschillende restaurants samen te werken om spirulina op de kaart te zetten en de naamsbekendheid van de groene alg te vergroten. Maar de coronacrisis gooide roet in het eten. Daarom gaat Spireaux nu zelf aan de slag.

Ten slotte onderzoekt de ondernemer naar locaties om ook rond de evenaar spirulina te kweken op een boerderij, zoals op Curaçao waar Spireaux op dit moment een onderzoeksproject heeft lopen.

Laten we hopen dat spirulina binnenkort niet alleen op de afdeling 'superfood' in de supermarkt ligt, maar helemaal is ingeburgerd als staple food.

De verse spirulina geeft een extra boost qua gezondheid aan je hummus | Foto: Spireaux via Dutch Food Week

Meer lezen over onze duurzame voedselondernemers

Profile picture for user Birger IJsenbrand
Birger
Auteur
Na zijn stage bleef Birger betrokken bij Voor de Wereld van Morgen als vaste redacteur. Naast zijn studie monetaire economie, schrijft hij artikelen over duurzame ondernemingen, geldzaken en het klimaat met praktische tips voor een groenere lifestyle.