Hitte en klimaatverandering: hoe zit het nou precies? 

Het is steeds vaker wekenlang achter elkaar ontzettend warm. Heeft klimaatverandering daar iets mee te maken?

19-07-2018
Foto: Tianyi Ma via Unsplash

Foto: Tianyi Ma

Heerlijk, die zonnige dagen en warme avonden, lekker buiten eten en lange uren op het terras … Maar is het wel zo positief dat we in mei al vakantievibes hadden? Welke effecten heeft dit stralende weer eigenlijk op ons dagelijks leven?

Het klimaat verandert, en extreem weer komt steeds vaker voor. Het droge, hete weer dit voorjaar in Nederland valt ook onder extreem weer. Op korte termijn lijkt dit dus een fijn verschijnsel (je hoeft niet meer ver te vliegen om van de zon te genieten, dat is goed voor het milieu!) maar wat zijn de gevolgen op langere termijn nu eigenlijk van deze hitte?

Klimaatverandering door mensen

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) windt er geen doekjes om. "Door menselijk toedoen is het in de afgelopen 130 jaar 0,9 graden warmer geworden op aarde. De zeespiegel is sinds die tijd met 20 centimeter gestegen."

Het IPCC en het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) zijn duidelijk over de rol van mensen op het klimaat. De klimaatscenario's van het KNMI voorspellen steeds warmere zomers en zachtere winters. Volgens hen zal de gemiddelde zomertemperatuur in 2050 zo’n 1 tot 2,3 graden hoger zijn dan nu.

Verdroogd gras Droogte in Nederland. Foto: Martin Dorsch

In Nederland werd het de afgelopen 100 jaar al 1,7 graden warmer. We kregen er jaarlijks bijna 20 zomerse dagen bij, en we verloren 20 vorstdagen. Erg? Wel als je van schaatsen houdt. Zo is de kans op een Elfstedentocht gedaald tot 15% per jaar. In 2050 ligt de kans op deze barre tocht nog maar tussen de 0,2 en 2,0%!

Met de toegenomen temperaturen hebben we ook meer regen gekregen. Zo nam de hoeveelheid jaarlijkse regenval in de afgelopen eeuw toe met ruim 20%, vooral door hevigere buien. Dat klimaatverandering leidt tot extremer weer, dat bevestigt het KNMI. Maar wat betekent het nou, dat de aarde warmer wordt? Wat merk je daar in het dagelijkse leven van?

Drinkwatertekort door hitte

De hitte heeft veel invloed op water, zowel op zoet als zout water. De zeespiegel stijgt, onder andere door smeltende ijskappen. Dit zorgt voor een land als Nederland, dat deels onder zeeniveau ligt, natuurlijk voor flinke uitdagingen. Zo moeten dijken worden verhoogd en verstevigd. Tegelijkertijd moeten de dijken regelmatig nat worden, zodat er geen barsten ontstaan door de droogte. Ander extreem weer door klimaatverandering, zoals flinke regenbuien, zorgen weer voor overstromingen. Dubbel raak dus!

Tegelijkertijd kan er een tekort aan zoet water, ons drinkwater, ontstaan. Slechts 2,5% van al het water op aarde is zoet, de rest is zout water. Van dat zoete water is slechts 1% drinkbaar. Langdurige hitte zorgt ervoor dat het oppervlaktewater opdroogt, wat zorgt voor algen in het water en nóg minder beschikbaar water. Daarom moeten we in periodes met aanhoudende droogte zuiniger zijn met water bij douchen, afwassen en andere activiteiten waar we veel water voor gebruiken.

Voedselzekerheid in 2050

Een ander gevolg van weerextremen? Mislukte oogsten van bijvoorbeeld aardappelen of suikerbieten, door perioden van langdurige droogte of flinke regenbuien. Dit brengt onze voedselzekerheid in gevaar. Instellingen wereldwijd, zoals de Wageningen Universiteit, doen onderzoek naar gewassen die resistent zijn tegen bepaalde schimmels, die ontstaan door het gebrek aan vorst. Tropische gewassen worden ook bedreigd door klimaatverandering. Als we niet oppassen, kunnen we straks ook niet meer op terrasjes genieten van ons kopje koffie!

De gevolgen van de hitte op je gezondheid

De warmte zorgt voor ongemak bij vrijwel iedereen: ook jij zult ’s nachts minder lekker slapen en overdag wat minder actief zijn. Mensen die in een stad wonen, hebben het nog moeilijker: al die gebouwen en bestrating houden de warmte vast, en vooral ’s avonds koelt het in de stad veel langzamer af. Dit kan bij kwetsbare groepen zoals ouderen ook tot extra sterfgevallen leiden. In de stad zijn groene daken en veel bomen en planten dus superbelangrijk, omdat deze voor natuurlijke verkoeling zorgen. Dan hebben we het niet eens over gevaren die bijvoorbeeld muggen met zich meebrengen, die dol zijn op de warmte. Niet zo gek dus dat we met dit mooie weer veel vaker worden gebeten.

Daktuinen in de stad Groene daken in de stad. Foto: Chuttersnap

De luchtkwaliteit vermindert ook door de warmte. Zo ontstaat er meer smog in steden als het langdurig heet is. De hitte is ook geen goed nieuws voor mensen met een pollenallergie: het berkenpollenseizoen begint in 2050 gemiddeld 9 dagen eerder dan in de referentieperiode 1981-2010. Het seizoen voor graspollen begint dan gemiddeld 10 dagen eerder.

Wat kunnen we doen tegen de klimaatverandering?

Hete dagen, mislukte oogsten, extreme allergieën, smog ... Langdurig warm weer is dus zeker niet alleen maar fijn. Natuurlijk weten we het allemaal eigenlijk best wat we zelf kunnen doen om het klimaat minder te belasten, bijvoorbeeld:

Hoewel je dus zelf de zeespiegel niet ziet stijgen als je op het strand ligt te genieten van de zon, kun je toch stappen zetten om ook in 2050 nog van je bord stamppot te genieten!