Europa moet minder weggooien en meer recyclen 

Europa wil naar een circulaire economie toe. Dit is waarom en hoe.

10-06-2020
Kopen, kopen, kopen. Als we zo doorgaan hebben we tegen 2050 drie planeten nodig.

Kopen, kopen, kopen. Als we zo doorgaan hebben we tegen 2050 drie planeten nodig.

Europa wil in 2050 als eerste continent klimaatneutraal zijn. Daarom wil de EU naar een circulaire economie toe. In maart 2020 kwam de Europese Commissie met haar nieuwe actieplan. In het kort: we moeten af van de wegwerpmaatschappij. Je leest hier de belangrijkste maatregelen.

In de strijd tegen klimaatverandering wil Europa in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent: bijna geen broeikasgassen uitstoten, zoals CO2. Dat staat in het plan van de Europese Commissie: de Green Deal. De kern van de Green Deal is het nieuwe actieplan voor een circulaire economie in Europa.

Een nieuw actieplan? In 2015 was er al een plan voor een circulaire economie met 54 maatregelen, zoals de vermindering van plasticvervuiling. Die maatregelen zijn of worden nu doorgevoerd. Maar het gaat niet snel genoeg volgens de Europese Commissie. Daarom komt ze met een nieuw plan.

Productie en consumptie van spullen veroorzaakt broeikasgasuitstoot

Een grote oorzaak van de broeikasgasuitstoot is de productie en consumptie van spullen. Nu graven we grondstoffen op, daar maken we producten van, die gebruiken we en gooien we weer weg. Het afval verbranden we. Dit hele proces zorgt voor veel CO2-uitstoot. Ook raken de grondstoffen, zoals olie en gas, langzaam op.

“We kunnen ons niet veroorloven om door te gaan zoals nu, want dan hebben we tegen 2050 drie planeten nodig om aan hetzelfde consumptiepatroon te voldoen.”

Dat zegt Frans Timmermans, die als Europees Eurocommissaris de Green Deal moet uitvoeren. Er is een circulaire economie nodig. Dat is een economie waarin bijna geen afval ontstaat. Het doel is om spullen niet zomaar weg te gooien, maar te hergebruiken of recyclen. Dit bespaart grondstoffen, vermindert afval (en de ophoping in natuur en oceanen) en gaat de uitstoot van CO2 tegen. 

Minder spullen kopen en meer hergebruiken en recyclen

De maatregelen uit het actieplan zijn voor producenten en consumenten. Consumenten moeten hun consumptiegedrag aanpassen. En af van het idee om altijd maar nieuwe spullen te kopen. Bijvoorbeeld een nieuwe telefoon of kleding. Met elkaar moeten we meer hergebruiken en recyclen.

Elektronica met een langere levensduur

Laptops, mobiele telefoons, tablets: al deze apparaten moeten langer meegaan vindt de EU. Gaat je tablet stuk? Dan moet je het ding makkelijker kunnen laten repareren. Consumenten krijgen een 'recht op reparatie'. De software van je telefoon updaten? Dat mag geen probleem meer zijn. Fabrikanten moeten producten maken die niet snel kapot gaan en gerecyclede matieralen gebruiken bij de productie.

Ook wil Europa standaardeisen maken voor kabels van elektrische apparaten, zoals telefoons en laptops. Dat betekent dat kabels in de EU maar één maat mogen zijn. Het is nog onduidelijk wanneer dit wordt ingesteld.

De EU wil dat smartphones langer meegaan. Consumenten krijgen het 'recht-voor-reparatie'.
Smartphones, tablets en andere elektronica moeten langer meegaan. Foto: Meghan Schiereck via Unsplash.

Afval verminderen, scheiden en recyclen

Door de coronacrisis zijn we meer thuis. Valt je ook op hoeveel plastic, karton en glas je elke week verzamelt? Elke burger produceert per jaar bijna een halve ton aan huishoudelijk afval. Dat moet omlaag. De EU komt met maatregelen om afval te voorkomen en te verminderen. Van afval dat overblijft moeten nieuwe producten worden gemaakt. Daarvoor is het nodig dat burgers afval scheiden. Om ze daarbij te helpen, komt er een EU-model voor afval inzamelen en scheiden. Maar ook voor etikettering op producten. Zo weet je in welke bak het afval moet.

Tip: koop spullen die gemaakt zijn van gerecycled materiaal. Zoals een stoel van een oude jeans of een tafel van gerecycled plastic.

Meer kleding hergebruiken 

Volgens het EU-actieplan, wordt er elke seconde een berg kleding, ter grootte van een vrachtwagen, verbrand of gestort. Ook wordt minder dan 1 procent van al het textiel wereldwijd gerecylced voor nieuw textiel. De textielsector is dan ook een van de energie-intensiefste en vervuilendste sectoren in de wereld. De productie van textiel moet duurzamer: daarvoor komt een Europese strategie. En: consumenten moeten bewuster kleding kopen.

We gooien te veel oude kleren weg en moeten meer gaan hergebruiken. Hoe je dat doet? Organiseer een kledingruil met vrienden of leen kleding bij kledingbibliotheek LENA. Maar koop ook vooral minder kleding. Wist je dat online bestelde kleding die je terugstuurt vaak in de container belandt? Een capsule wardrobe helpt je om bewuster kleding te kopen.


Een capsule wardrobe helpt je bij bewuster kleding kopen. Foto: Alyssa Strohmann via Unsplash

Circulair bouwen

De bouw zorgt voor veel afval. De branche moet dan ook meer materiaal hergebruiken. Huizen bijvoorbeeld, worden straks niet meer van beton gebouwd. Maar van hout of stenen. Zelf kun je ook circulair bouwen. Sloop je bijvoorbeeld het oude schuurtje in je tuin? Bewaar dan de goeie planken en maak daar bijvoorbeeld weer een schutting van. Of tover een oude aardappelkist om tot bijzettafel.

Geen wegwerpplastic en microplastics

De consumptie van plastic verdubbelt de komende 20 jaar, volgens het EU-actieplan. Tegen 2050 zorgt de plasticindustrie voor 20 procent van het olieverbruik, 15 procent van broeikasgasemissies. En er dobberen dan misschien wel meer plastic verpakkingen dan vissen in de oceaan. Er is zelfs een nieuwe vorm van plasticvervuiling ontdekt: stukken kunstof die lijken op stenen. Gelukkig is wegwerplastic al verboden in 2018. Maar de maatregelen worden uitgebreid. Single-use-plastic wordt vervangen door duurzame producten die langer meegaan. 

Verder moeten microplastics verdwijnen. Dat zijn kleine plastic korrels in bijvoorbeeld shampoo, autobanden en textiel. De korrels zorgen bijvoorbeeld dat shampoo beter uitwasbaar is, tandpasta beter scrubt of zonnebrandcrème beter smeert. Microplastics zijn bijna niet afbreekbaar. Daarom vormen ze een gevaar voor het milieu. Ze zijn zelfs teruggevonden in drinkwater. Microplastics die producenten opzettelijk toevoegen aan een product worden verboden. Gelukkig zijn er genoeg natuurlijke alternatieven, zoals vruchtenpitten, zand en bamboe. De cosmetica-industrie zorgt vrijwillig dat in 2020 alle cosmetische producten microplatics-vrij zijn.

Tijdens zogenaamde cleanups ruimen vrijwilligers al het afval op het strand op.
Tijdens zogenaamde cleanups vinden vrijwilligers vooral plastic afval op het strand. Foto: Brian Yurasits via Unsplash.

Herbruikbare verpakkingen

De hoeveelheid verpakkingen groeit en groeit. In 2017 bedroeg het verpakkingsafval in Europa 173 kilo per burger. Dat is het hoogste niveau ooit. De belangrijkste verpakkingsmaterialen zijn papier, karton, glas, metaal, kunstof (plastic) en hout. Denk aan de shampoofles, het melkpak of een plastic zakje. De Europese Commissie wil dat in 2030 álle verpakkingen herbruikbaar of recyclebaar zijn, bijvoorbeeld een drankkarton met statiegeld of een linnen draagtas. Deze maatregel is dringend nodig om ervoor te zorgen dat we in 2050 niet meer plastic dan vis in onze oceanen hebben.

Begin vandaag al met duurzaam leven

De maatregelen uit het circulair actieplan zijn nog niet definitief. Het plan moet eerst nog goedgekeurd worden door de EU-lidstaten en het Europees Parlement. Wanneer dat precies is, is niet zeker. Wat wel zeker is dat we met elkaar beter voor de aarde moeten zorgen. Daar kun je vandaag al mee beginnen:

Profile picture for user liesbethkauw_93771
Liesbeth
Auteur
Freelancer voor Voor de Wereld van Morgen. Ik word blij van minder spullen, natuur, tiny houses en duurzame kleding. Ik deel graag inspirerende verhalen en handige informatie over duurzaamheid. Bijvoorbeeld voor ondernemers. Heb je een slim idee voor een betere wereld? Laat het ons weten!