Deze start-ups werken aan de bioplastics van de toekomst 

Veel van de bestaande bioplastics lossen niets op. Deze ondernemers laten zien hoe het wél moet.

09-01-2020

Biobased plastic gemaakt van zeewier. Foto: Notpla

'Bioplastics', het klinkt zo groen en eco. Als we onze reguliere plastic verpakkingen erdoor vervangen is alle plasticproblematiek opgelost, toch? Het tegenovergestelde blijkt het geval: veel van onze huidige bioplastics en alternatieve verpakkingen veroorzaken nog steeds plasticvervuiling, concurreren met voedselproductie en kunnen niet worden gerecycled.

De conclusie van het onderzoek dat Greenpeace afgelopen oktober publiceerde is dan ook niet mals: de valse beloftes van bioplastics houden een onhoudbaar systeem van single-use verpakkingen in stand. Wat zijn precies de problemen, en waar moeten bioplastics aan voldoen om wel een positieve impact te hebben?

Biobased, biologisch afbreekbaar of recyclebaar?

De term bioplastics wordt zowel gebruikt voor biobased plastic als biologisch afbreekbaar plastic. In tegenstelling tot regulier plastic dat van niet-hernieuwbare fossiele grondstoffen wordt gemaakt, wordt voor biobased plastic gebruik gemaakt van hernieuwbare bronnen. Dit zorgt in de meeste gevallen voor een lagere uitstoot van broeikasgassen.

Biobased en regulier plastic, zoek de verschillen. Foto: Unsplash

Echter zijn niet alle biobased plastics biologisch afbreekbaar (zie tabel). Biobased plastic dat niet-biologisch afbreekbaar is (zoals Bio-PE) gedraagt zich hetzelfde als de reguliere variant (PE). Wanneer dit in de natuur terecht komt veroorzaakt het dus ook dezelfde schade aan dier en milieu als regulier plastic. Het verwarrende is: dit geldt meestal ook voor biobased plastic dat wél biologisch afbreekbaar is. Deze materialen breken namelijk niet uit zichzelf af wanneer ze in de natuur terechtkomen maar alleen onder hoge temperaturen in industriële composteermachines. Fun fact: de meeste biobased plastics breken zelfs daarin niet goed af omdat ze meer tijd nodig hebben dan regulier GFT-afval.

Overzicht van verschillende soorten plastics. Bron: ASN Bank beleid plastics

Volgens het onderzoek biedt ook recycling geen uitweg. Niet alleen kan biobased plastic niet gerecycled worden samen met regulier recyclebaar plastic en is het momenteel te duur om de kleine stroom apart in te zamelen. Ook produceren we simpelweg veel meer verpakkingen dan onze installaties aankunnen. Zo wordt in Duitsland, een van de hoogst scorende landen op het gebied van plastic recycling, nog altijd meer dan 60 procent van het ingezamelde plastic verbrand.

De opdracht is helder: op naar minder verpakkingen. Alleen wanneer biobased verpakkingsmaterialen aan onderstaande voorwaarden voldoen kunnen ze een (klein) onderdeel zijn van de overgang naar een wereld zonder single-use verpakkingen.

Landbouwgrond is voor voedsel

Het gevaar dat verpakkingsmaterialen in de toekomst (indirect) concurreren met voedselgewassen kan niet genoeg worden benadrukt. Met een groeiende wereldbevolking op een steeds warmer wordende planeet gaan we elk stukje landbouwgrond hard nodig hebben. Niet voor niets is het een belangrijk onderdeel van het plastic beleid van ASN Bank.

Is er iets dat zeewier niet kan? Foto: Unsplash

Gelukkig maar dat zeewier niet op het land groeit! Eerder schreven we al dat plastic van zeewier wel eens de toekomst zou kunnen zijn, zoals de 'eetbare waterbubbels' genaamd Ooho van het bedrijf Notpla. Intussen is het bedrijf ook bezig om van hetzelfde materiaal onder andere wrappers, zakjes en netjes te maken.

Ook de Indonesische start-up Evoware gebruikt zeewier als grondstof voor verschillende verpakkingen en werd daarmee een van de winnaars van de Circular Design Challenge van New Plastics Economy. En het bedrijf Loliware uit New York gebruikt zeewier als grondstof voor onder andere bekers en rietjes.

Verpakkingsmaterialen gemaakt van afval

We raken maar niet uitgepraat over het materiaal dat ASN Bank Wereldprijs 2019 finalist Outlander Materials van Lori Goff ontwikkelde: UnPlastic. Door afvalwater van bierbrouwerijen te fermenteren onstaat een volledig plasticvrij materiaal dat goed composteerbaar is. Naast het opschalen van het productieproces hoopt het bedrijf in de toekomst ook andere afvalstromen in te zetten.

Van bierbrouwafval naar duurzame verpakking. Foto: UnPlastic

Ook de Belgische start-up Do Eat heeft ontdekt dat bierbrouwafval gebruikt kan worden om verpakkingen te produceren. Samen met aardappelschillen uit de frietindustrie weten ze hiervan eetbare bakjes en schaaltjes te maken. Volgens het bedrijf is het materiaal zo snel afbreekbaar dat het geen schade veroorzaakt wanneer het in de natuur terecht zou komen.

Kritisch kijken naar bron restafval

Om biobased verpakkingsmaterialen echt duurzaam te maken is het belangrijk ze te maken van reststromen die in de regio aanwezig zijn, zodat we onnodig vervoer voorkomen. In het rapport van Greenpeace worden bananenbladeren bijvoorbeeld genoemd als mogelijke manier om in tropische gebieden voedselproducten te verpakken. Niet om producten in Europa te verpakken dus.

Bladeren zijn ook de bron van het verpakkingsmateriaal dat is ontwikkeld door de Duitse start-up Arekapak. In dit geval de bladeren van de betelpalm die voornamelijk in India wordt geteeld voor de betelnoot. Omdat de palm alleen in die regio groeit is dit materiaal wellicht niet geschikt om wereldwijd toe te passen.

En wat als het restafval afkomstig is van een industrie die een negatieve impact heeft op dier en natuur? Zo ontwikkelde de Britse student Lucy Hughes een biobased plastic van vissenhuid, een bijproduct van de commerciële visserij. Een industrie die verantwoordelijk is voor overbevissing, biodiversiteitsverlies en problemen rondom dierenwelzijn. Hoewel het een knappe technische prestatie is, moeten we ons wel goed afvragen van welke industrieën we onze toekomstige verpakkingen afhankelijk willen maken.

Het einde van single-use verpakkingen

Hoewel er dus zeker hoopgevende ontwikkelingen zijn bevestigen deze laatste voorbeelden weer dat we de oplossing toch echt moeten gaan zoeken in het drastisch verminderen van verpakkingsmateriaal. Een moeilijke opgave, maar niet onmogelijk. Wist je bijvoorbeeld dat:

 

Profile picture for user espeschier_93811
Erik
Auteur
Schrijft voor een duurzame toekomst op een gezonde planeet. Bij Voor de Wereld van Morgen helpen we duurzame ondernemers aan een vliegende start én vertellen je over de groenste innovaties en startups die de wereld een beetje mooier maken. Heb jij een slim idee? Deel het met ons en laat weten hoe we je kunnen helpen!