7 x onbewuste vervuilers 

Deze zeven producten zijn stiekem ontzettend vervuilend voor milieu en klimaat. Heb jij ze ook thuis liggen?

11-09-2020
Ballonnen

De meeste mensen weten inmiddels dat overbodige plastic verpakkingen niét binnen een duurzame levensstijl passen en vegetarisch eten wél. Maar er zijn genoeg stiekeme vervuilers die ook wij vaak nog thuis in de kast hebben liggen. Een perfect duurzaam leven leeft niemand en dat is ook niet erg! Wij geloven dat alle kleine beetjes helpen en zetten daarom deze stiekemerds op een rijtje. Wat zijn ze en welke alternatieven bestaan er?

1. Cosmetica met of zonder microplastics?

Zonnebrand, scrubs, shampoo, (vloeibare) lippenstift, eyeliner, tandpasta... Bijna al deze cosmetica bevatten tegenwoordig microplastics. Microplastics worden toegevoegd om producten beter smeerbaar (bijv. zonnebrand of lippenstift) of uitwasbaar (bijv. shampoo en conditioner) te maken. Deze ieniemienie stukjes plastic kun je in de meeste gevallen terugvinden tussen de ingrediënten. Dit zijn de meest gebruikte namen (een langere lijst vind je hier): 

  • Tandpasta: Polyethylene (PE) en/of Polyethylene glycol;
  • Vloeibare zeep: Polystyrene/Acrylates copolymer;
  • Scrub-producten: Polyethylene (PE) en/of Polypropylene (PP). 

Zodra jij je haren uitwast en de shampoo en conditioner door het doucheputje verdwijnen, komen de microplastics in het water terecht. Wanneer deze microplastics onze zeeën en oceanen binnenstromen, komen ze vaak weer via dieren in onze eigen voedselketen terecht. Niet duurzaam dus en óók nog eens indirect gevaarlijk voor de eigen gezondheid!

Om te controleren of jouw shampoo of lippenstift microplastics bevat, kun je dus het beste even naar de ingrediëntenlijst kijken. Weet je het niet zeker? Via de website van Beat the Microbead controleren of bepaalde merken microplastics gebruiken en zo ja, welke. Als je product een keurmerk heeft, kun je bij MilieuCentraal checken of dat keurmerk microplastics uitsluit. 

Elk jaar raken er duizenden (zee)dieren verstrikt in ballonnen. Foto: Unsplash

2. Alternatief voor ballonnen oplaten?

In Nederland worden namelijk elk jaar zo'n 1 miljoen ballonnen opgelaten, waarvan er ongeveer 260.000 in zee terechtkomen. Ballonnen en resten van ballonnen staan dan ook in de top 5 van meest gevonden afval op de Noordzeestranden. Zeezoogdieren, vogels en vissen zien ballonnen aan als voedsel of raken in de linten verstrikt. De afgelopen jaren hebben veel gemeentes een verbod gelegd op het oplaten van ballonnen. Toch zegt de Plastic Soup Foundation nog steeds zo'n 12 ballonnen per 100 meter kust te vinden. De hoogste tijd voor een alternatief!

Nu zijn wij gek op ballonnen en daarom hoopten we stiekem dat we er met een biologisch afbreekbaar alternatief onderuit gingen komen. Er zijn biologisch afbreekbare ballonnen verkrijgbaar, maar dit is geen ideale oplossing. De NOS merkt namelijk terecht op dat je beter helemaal geen ballon kunt oplaten. Ook in duurzaam afbreekbare ballonnen kunnen dieren verstrikt raken. 

Gelukkig zijn er genoeg feestelijke alternatieven: zo kan je bijvoorbeeld een vliegers oplaten (die komt ook weer naar beneden), een lampionnenoptocht lopen, bellen blazen, gekleurde (zelfgemaakte) piñata’s stukslaan (met biologisch afbreekbare confetti er in natuurlijk) of wapperen met lintjes en prachtige pomponnetjes. Laat het feestje maar beginnen!

3. Duurzame kauwgom kauwen

In de Klassieke Oudheid kauwden mensen nog op natuurlijke gom, dat onder andere werd gewonnen uit naaldbomen. Tegenwoordig heeft deze gom niet alleen een nieuw (plastic, moeilijk recyclebaar) jasje, maar wordt het ook met andere ingrediënten gemaakt. De meeste kauwgom is namelijk gemaakt van aardolie, net zoals plastic. Dit onafbreekbare goedje is niet biologisch afbreekbaar en vergaat dus niet. In plaats daarvan breekt het langzaam af in kleine stukjes (microplastics) die de bodem indringen.

Wij hebben tóch graag een frisse adem zijn daarom erg blij met de milieuvriendelijke alternatieven. Zo verkoopt EkoPlaza bijvoorbeeld Chicza: een biologisch afbreekbare kauwgom gemaakt van natuurlijk rubber uit het regenwoud in Mexico. Dat klinkt wellicht niet zo groen, maar alle grondstoffen worden op een duurzame en traditionele manier gewonnen door Mayaboeren. Met deze werkzaamheden genereren ze niet alleen inkomsten voor zichzelf, maar beschermen ze gelijk het regenwoud tegen illegale houtkap.

Zoek je het liever dichterbij huis? Dat kan! Het Nederlandse bedrijf Peppersmith maakt heerlijke vegan pepermuntjes en kauwgom van natuurlijk rubber. Deze zijn gemaakt zonder onnatuurlijke geur-, kleur- en smaakstoffen, conserveringsmiddelen of aspartaam. Ze worden verpakt in duurzaam materiaal en er zitten kleine vloeipapiertjes bij waarmee je je kauwgom makkelijk in de prullenbak kunt gooien als je uitgekauwd bent. Superhandig!

Die kauwgom op de muur, onder de stoel of in de bosjes breekt nóóit meer af. Foto: Unsplash

4. Energieslurpende e-mails

Wist jij al dat alle e-mails die je ooit verzonden of ontvangen hebt ergens in een datacentrum opgeslagen staan? Op serverfarms (groep van genetwerkte servers) worden kopietjes van al je mails bewaard. Dit geldt dus ook voor de nieuwsbrief die je nooit leest en de mailtjes met ‘Ik reageer later op dit mailtje’ die je naar je collega stuurt. Zowel van de verzender áls van de ontvanger bewaart de server een kopietje.

Een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk heeft laten zien dat als alle Britten één minder 'Bedankt' e-mail zouden sturen, dit evenveel CO2 zou besparen als 81.152 vluchten naar Madrid of 3.334 diesel auto's op de weg. De servers die onze e-mails bewaren slurpen namelijk grote hoeveelheden energie. Google heeft al meer dan 2 miljoen servers, die elk 260 miljoen Watt energie slurpen! Daarnaast gebruikt zo'n datacentrum per jaar miljarden liters aan water en vervuilende airconditioning om te voorkomen dat de servers oververhitten. Als je je uitstoot en waterverbruik wilt verminderen, kun je dus het beste minder (onnodige) e-mails versturen en je inbox om de zoveel tijd even opschonen.

5. Afval aan (auto)banden leggen

Autobanden zijn een van de grootste veroorzakers van vervuiling door microplastics: ze zijn namelijk gemaakt van synthetisch rubber. In Nederland verslijten we ongeveer één autoband per persoon per jaar. Tijdens gebruik blijven microplastics achter op het wegdek en komen er deeltjes in de atmosfeer terecht.

Helaas wordt nu nog maar 45% van alle autobanden gemaakt van natuurrubber. Daarnaast wordt het overgrote deel van dit natuurrubber nog uit Azië geïmporteerd. Gelukkig zijn onderzoekers van de Universiteit van Wageningen hard bezig om kwalitatief goede natuurrubber te kweken van paardenbloem! Onder de naam Lion-Flex hopen zij over een aantal jaar de eerste autobanden van paardenbloem op de markt te kunnen brengen.

Wat kan je in de tussentijd doen? Door slijtage van je banden te beperken, kun je vervuiling verminderen. Zo kun je de bandenspanning van je autobanden goed in de gaten houden, want daarmee verminder je rolweerstand. Verder is het is het verstandig om waar mogelijk je snelheid te matigen. Piepende banden zijn namelijk ook vaak slijtende banden. Ga je binnenkort nieuwe autobanden kopen? Kijk dan eens op het lijstje met tips van Milieu Centraal voor het uitkiezen van nieuwe autobanden. Ben je in een creatieve bui? Dan kun je altijd nog op deze 5 manieren je oude autobanden gebruiken.

6. Flesje plastic soep?

Het is zo verleidelijk: even een flesje water halen omdat je dorst hebt. We doen het allemaal wel eens. Dat lijkt heel onschuldig, maar al die flesjes komen allemaal ooit óf in de oceaan of op een berg afval op land terecht. Wist je dat er in Nederland elk jaar zo’n 283 miljoen flesjes mineraalwater over de toonbank gaan? En dat terwijl Nederland het lekkerste kraanwater van Europa heeft (en de wereld, als het aan ons ligt)!

Gelukkig kun je tegenwoordig makkelijk voorkomen dat je ergens een plastic flesje water moet kopen. Er zijn namelijk genoeg handige én mooie herbruikbare waterflessen die je gewoon in je tas kunt laten zitten. Kijk hier bijvoorbeeld eens naar het overzicht van onze favoriete duurzame waterflessen! In de toekomst zien wij voor ons dat we helemaal geen flesjes meer nodig hebben: in 2018 ontwikkelde Ooho en Notpla al een zeewier bolletje dat water vast kan houden. Vorig jaar werden ze al uitgedeeld aan deelnemers van de London Marathon, maar we moeten nog even wachten voordat deze bolletjes in de winkel liggen.

7. Kaarsje branden voor het milieu 

In de regenachtige herfst, de koude winter of tijdens het badderen: het aansteken van kaarsen maakt je huis gewoon een stuk gezelliger. Helaas zijn de meeste kaarsen vandaag de dag nog gemaakt van twee vervuilende stoffen: paraffine en stearine. Paraffine is gemaakt van aardolie en bruinkool, stearine bestaat uit vetzuren van dierlijk of plantaardig vet. De productie van deze kaarsen is dus niet erg milieuvriendelijk. Gelukkig bestaan er tegenwoordig wel veel alternatieve kaarsen van duurzamer materiaal, zoals soja of bijenwas. Deze kaarsen gaan vaker ook nog eens langer mee!

Niet alleen het materiaal van kaarsen kan een vervuilende impact hebben, maar ook het gebruik ervan. Bij het verbranden van kaarsen komen namelijk schadelijke stoffen vrij, zoals fijnstof en relatief veel CO2. Dit zijn dezelfde schadelijke stoffen die vrijkomen als je rookt, of de openhaard aansteekt.

Een kaars blijft natuurlijk gewoon heel gezellig, dus we willen niemand opleggen ze nooit meer aan te steken. Wél kun je dus kiezen voor een kaars van duurzamer materiaal en brand met mate!

Profile picture for user aniek.moonen
Aniek
Auteur
Stagiair bij Voor de Wereld van Morgen. Ik zet me in om mensen te inspireren en te motiveren met duurzaamheidskennis. Heb je een goed idee voor een duurzaam initiatief? Meld je dan aan op Voor de Wereld van Morgen en deel het met ons!