Alles over klimaatverandering

We besteden vaak aandacht aan klimaatverandering. Maar wat is het precies en welke initiatieven richten zich op klimaatbescherming?

IJskappen smelten, het waterpeil stijgt en het weer wordt gekker; allemaal gevolgen van klimaatverandering

Klimaatverandering. Het is een issue waar we veel aandacht aan besteden, maar wat tegelijkertijd een breed begrip is. Veel ondernemers richten zich - direct of indirect - op het tegengaan van klimaatverandering. Maar wat gebeurt er in Nederland allemaal op dit gebied?

De wetenschap achter klimaatverandering

Eerst even de wetenschappelijke basis. Veranderingen in het klimaat zijn heel normaal, dat hebben we in de loop van de geschiedenis gezien (denk aan de ijstijd, een periode waarin het extreem koud werd). Waar maken we ons dan zo druk om? Sinds de laatste ijstijd is het nog nooit zo snel gegaan als nu. Daarbij is een groot deel van de klimaatverandering nu, toe te schrijven aan menselijke activiteiten. Dit komt onder andere door ontbossing en de toename van CO2 en andere broeikasgassen. CO2 komt vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen, zoals olie en aardgas. Met name het overmatige transport, de industrie, het verkeer en de consumptie van de huidige maatschappij zorgen voor de sterke groei in de uitstoot. Zolang CO2 niet genoeg wordt opgevangen en de stof wel in grote mate vrij blijft komen, blijft de warmte in de atmosfeer hangen. Volgens het IPCC, het klimaatpanel van de VN, warmt de aarde 2,1 à 4,4 graden op als de CO2-concentratie verdubbelt. Het verdere verhaal is bekend: ijskappen smelten, het waterpeil stijgt en het weer wordt gekker; hevige stormen, maar ook meer hittegolven bijvoorbeeld. Dat is gevaarlijk voor mens en dier!

Hoax of echt?

Het Brundtland rapport 'Our Common Future' uit 1987 zette klimaatverandering op de wetenschappelijke kaart, terwijl Al Gore met zijn 'an Inconvenient Truth' het klimaatprobleem in 2006 écht internationale bekendheid gaf. Sindsdien zijn er helaas altijd mensen die klimaatverandering ontkennen. Het "hoogtepunt" van klimaatsceptici kwam nadat Donald Trump zich historisch terugtrok uit het klimaatverdrag van Parijs (waar overigens direct ludieke acties op kwamen). Toch bewijst wetenschap ons keer op keer dat klimaatverandering een feit is, en dat wij mensen de grootste oorzaker zijn. Dus: heb je volgende keer een discussie met een klimaatscepticus? We schreven ooit wat je kan reageren op de populistische klimaatretoriek. Waarom er nog zoveel sceptici zijn, wordt helder uitgelegd in deze aanrader van Vox News:

Klimaatprobleem in Nederland

Goed, klimaatverandering bestaat dus. Maar hoe uit zich dat? Om dicht bij huis te beginnen: Nederland. Een opsomming:

  • De winters worden zachter; het zal minder vaak vriezen (wanneer heb jij voor het laatst een witte kerst meegemaakt?)
  • Het wordt natter: in het voorjaar, najaar en de winter valt er meer neerslag. In 1910 bedroeg de gemiddelde neerslag 695 mm en in 2015 is dat opgelopen naar 880 mm. Dat is een toename over 106 jaar met 27%. Dat lijkt mee te vallen, maar kan toch voor grote problemen zorgen
  • De zomers worden juist droger en heter. Er zijn meer zomerse en tropische dagen.
  • Het weer wordt extremer: meer zware buien, meer hittegolven.
  • Er is meer kans op overstromingen: de rivieren en riolering kunnen bij hevige regenval het water niet meer goed afvoeren.
  • De natuur verandert. Soorten (zowel planten als dieren) die zich van oorsprong thuisvoelen in exotischere gebieden, voelen zich nu prima thuis in ons land. Gevolg is wel dat ook soorten verdwijnen die van nature uit Nederland voorkomen
  • Nederland moet rekening houden met de opvang van steeds meer klimaatvluchtelingen, wiens oorspronkelijke woongebieden onbewoonbaar zijn geworden

Opwarming van de aarde in het buitenland

Laten we uitzoomen. Want vooral voor ontwikkelingslanden heeft klimaatverandering grote gevolgen. Denk aan overstromingen, extreme droogte, extreme hitte, voedseltekorten, verzuurde oceanen en afname van biodiversiteit. Al deze gevolgen hebben in de afgelopen 20 jaar al aan 606.000 mensen (bron: Unicef) het leven gekost. Steeds meer mensen moeten huis en haard achterlaten door de gevolgen van de opwarming van de aarde. Het is tekenend dat de Volkskrant in augustus 2014 melding maakte van een Tuvaluaans gezin dat gedwongen moest verhuizen. Zij werden gezien als de eerste klimaatvluchtelingen ter wereld. Inmiddels is het woord 'klimaatvluchteling' volledig geïntegreerd en staat het zelfs in de Dikke van Dale.

Klimaatverandering vooral gevaarlijk voor kinderen

Een heftige constatering: onderzoek wijst uit dat met name kinderen kwetsbaar zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. Uit een rapport van Unicef blijkt dat meer dan een half miljard kinderen in gebieden woont met gevaar voor overstromingen. Nog eens 160 miljoen leven in gebieden waar extreme droogte een gevaarlijk gevolg zijn van global warming. Op dit moment zijn 25 miljoen kinderen ondervoed door de gevolgen van klimaatverandering en nog eens 100 miljoen hebben geen voedselzekerheid. Slik. Hoogste tijd om in actie te komen.

Steeds meer initiatieven die zich richten op bescherming van klimaat

En gelukkig gebeurt dat ook steeds meer. Ondanks het wat stoffige imago, begint het klimaat voor steeds meer mensen te leven. Dit zorgt ook voor een groeiend aantal initiatieven die zich richten op dit onderwerp. Van internationaal (denk aan de COP21 of aan de Breakthrough Energy Coalition, een fonds, opgericht door verschillende miljardairs dat onderzoek doet naar hernieuwbare energiebronnen) tot heel kleinschalig. Bij Voor de Wereld van Morgen proberen we alle soorten duurzame ondernemers verder te helpen die zich richten op dit onderwerp, van start-up tot scale-up. In ons thema Klimaatbescherming vind je alle projecten die zich hier mee bezig houden. We lichten er een aantal uit:

  • Groene energiebronnen en duurzame energieopslag zijn de toekomst. Dat bewijzen bijvoorbeeld StoredEnergy, Sympower en de WE Centrale
  • Ook zien we steeds meer initiatieven op het gebied van duurzaam vervoer. Denk aan Felyx, het platform om elektrische scooters te delen, de de elektrisch aangedreven E-Trailer en deze stadsbus op mierenzuur.
  • Duurzaam wonen, in allerlei vormen en soorten, is hip. We schreven er een hele pagina over!
  • Steeds meer projecten richten zich op het herstellen van uitgeputte gebieden. Justdiggit en Green Wall Warriors zijn 2 goede voorbeelden.

Tips om het klimaat een handje te helpen

We snappen dat niet iedereen een idee in werking kan zetten. Maar bedenk: elk intiatief, hoe klein ook, maakt een verschil. Als je je licht en verwarming uit doet als je weggaat, hoeft daar geen energie voor opgewekt te worden. Dat scheelt! Waarom je beter wat minder vlees kunt eten kent tal van redenen, waarbij het verminderen van CO2-uitstoot ook een grote rol speelt. En 'nee' zeggen tegen plastic zakjes, flesjes en verpakkingen scheelt de productie en recycling van plastic. Zo zijn er talloze voorbeelden om duurzamer te leven. En die zijn soms haalbaarder dan je denkt. Wij helpen je een handje op weg met tips.

Een boodschap van optimisme

Ja, klimaatverandering is een probleem. Maar laten we vooral hoopvol blijven. Wubbo Ockels, Nederlands eerste duurzaamheidsgoeroe, zei het al eens op Voor de Wereld van Morgen: ‘Optimisme is een verantwoordelijkheid’. Niet zo gek, want zonder optimisme is er geen actie. En laten we voorop stellen: het kán, de mens heeft in het verleden bewezen zich snel te kunnen aanpassen als het moet. Maar dat moeten we wel op zoek naar een andere manier van denken, met andere belangen, andere normen en waarden, andere vormen van energie. Doe je mee?

Meer lezen over dit onderwerp? Dit zijn de 10 best gelezen blogs over klimaatverandering, klimaatbescherming en onderwerpen die ermee samenhangen: